To βιβλίο που διαβάζουμε μαζί, αυτή τη φορά από την βραβευμένη πέρσι με το Νόμπελ Λογοτεχνίας Ανί Ενρό (Annie Ernaux) είναι Ο Νεαρός Άνδρας. (Κλικάρετε το λινκ ή κάτω από την εικόνα για να μεταφερθείτε στο Lifo Shop για αγορά σε ασφαλές περιβάλλον)
Το πρώτο μέρος όπου αναλύσαμε κάποιες ιδέες του βρίσκεται εδώ.
Σε λιγοστές σελίδες (μόλις 40!), γραμμένες σε πρώτο πρόσωπο, η Annie Ernaux αφηγείται την ερωτική ιστορία της με έναν κατά πολύ νεότερό της άνδρα. Μια εμπειρία που, για λίγους μήνες, την έκανε ξανά το κορίτσι που «σκανδάλιζε τους γύρω του», το κορίτσι που ήταν άλλοτε. Ένα ταξίδι στον χρόνο, μια απoφασιστική καμπή. Ένα κείμενο συγκλονιστικό, αποκαλυπτικό, για τη σχέση της Annie Ernaux με τον χρόνο και τη γραφή. (από το οπισθόφυλλο)
Αυτό που κάνει κατάπληξη (όχι και τόσο εδώ που τα λέμε για όποιον έχει παιδί) είναι η θέα της νιότης της συγγραφέως στο πρόσωπο του νεαρού άντρα. Η σχέση της με το χρόνο και το παρελθόν -καθώς και το παρόν- βιώνεται με έναν τρόπο αξιομνημόνευτο. Στο φοιτητικό του σπίτι βρίσκει τη δική της φοιτητική πορεία, 30 χρόνια πριν, την αυτοσχέδια κουζίνα, τα υγρά δωμάτια, τις κινήσεις οικονομίας για να βγουν τα έξοδα. Στο πρόσωπό του θα ξαναδεί και την λαϊκή της καταγωγή. Μάλιστα αναφέρει “πριν από τριάντα χρόνια θα τον είχα παρατήσει. Τότε δεν ήθελα να ξαναβρώ σε ένα αγόρι τα σημάδια της λαϊκής καταγωγής μου, όλα όσα θεωρούσα ‘επαρχιώτικα’ και ήξερα πως υπήρχαν μέσα μου”. [σελ.16]
Σε μια φράση εκπλάγλου ευγλωττίας και διορατικότητας αποτυπώνει όλο το νόημα: “Ήταν ο κομιστής της μνήμης του δικού μου πρωταρχικού κόσμου.” Πράγμα που αποτυπώνει κιόλας την εξήγηση αυτής της σφορής επιθυμίας που καταλαμβάνει μια γυναίκα 54 χρονών στην εμμηνόπαυση για έναν νεαρό 25 ετών, μια σχέση φαινομενικά ασύμβατη.
“Ήταν ο κομιστής της μνήμης του δικού μου πρωταρχικού κόσμου.”
“Ήταν το ενσωματωμένο παρελθόν. Μαζί του διέτρεχα όλες τις εποχές της ζωής, τη ζωή μου.” [σελ.17]
Και πιο μετά, “[Νόμιζα] ότι έγραφα/ζούσα ένα μυθιστόρημα του οποίου τα επεισόδια συνέθετα με περίσσεια φροντίδα.” [σελ.18]
Από την άλλη πλευρά η κοινωνική παρατήρηση κι ο κοινωνικός περίγυρος αναδιπλώνουν το περίεργο κεφάλι τους για να οσμιστούν το παράδοξο, σχεδόν αιμομεικτικό σκάνδαλο της μεγαλύτερης γυναίκας με τον μικρότερο άντρα. Πόσο χρονών είναι επιτέλους αυτή η γυναίκα;! Τα βλέμματα είναι παντού παρόντα, με έναν σκανδαλιμό που δεν επιφυλάσσεται στα ζευγάρια τα άλλα, εκείνα του μεγαλύτερου άντρα με την μικρότερη γυναίκα. Εξετάζουν εξονυχιστικά κάθε πόντο του κορμιού της, ιδιαίτερα στην παραλία στις διακοπές, ενώ ξαπλώνουν στην άμμο, για να αναμετρήσουν την φθορά του χρόνου και να υπολογίσουν με το νου.
“Το κορμί μου δεν είχε πια ηλικία. Χρειαζόταν το οικτρά επικριτικό βλέμμα των άλλων δίπλα μας σε κάποιο εστιατόριο για να μου το επισημάνει. Βλέμμα που, κάθε άλλο παρά ντροπή με έκανε να νιώθω, τουναντίον ενίσχυε την αποφασιστικότητά μου να μην κρύβω τη σχέση μου με έναν άντρα που “θα μπορούσε να είναι ο γιός μου”, εφόσον ο οποιοσδήποτε πενηντάρης μπορούσε να επιεικνύεται με κείνη που εμφανώς εν ήταν κόρη του δίχως να προκαλεί καμμία αποδοκιμασία.”
και μετά, “Ήμουν με έναν νεαρό 25χρονο άντρα. ακριβώς για να μην έχω συνεχώς μπροστά μου το ρυτιδιασμένο πρόσωπο ενός συνομιλήκου μου, το πρόσωπο των δικών μου γηρατειών. Μπροστά σε κείνο του Α., το δικό μου ήταν εξίσου νεανικό. Οι άντρες το ήξεραν ανέκαθεν αυτό, δεν καταλάβαινα στο όνομα τίνος θα ήταν κάτι το απαγορευμένο για μένα.” [σελ.22]
Η έμφυλη διάκριση παίρνει τον τόνο μιας αδικίας. Μιας αδικίας που έρχεται από το βαθύ παρελθόν μάλιστα, καθώς η γονιμότητα της νεαρής γυναίκας ερχόταν να προβάλλει ως το επιχείρημα που θα κατοχύρωνε αυτή την -στην ουσία ανθρώπινα εγωϊστική- επιθυμία νίκης επί του χρόνου, επί του γήρατος που έρχεται. Σε κάποια στιγμή η Ενρό το αποκαλύπτει με έναν τρόπο συγκλονιστικό.
Οι άντρες το ήξεραν ανέκαθεν αυτό, δεν καταλάβαινα στο όνομα τίνος θα ήταν κάτι το απαγορευμένο για μένα
“Ήθελε ένα παιδί από μένα. Αυτή η επιθυμία με αναστάτωνε και με έκανε να εισπράττω ως μια βαθιά αικία την άψογη σωματική μου κατάσταση και υνάμα την ανικανότητά μου να συλλάβω. Εκτασιαζόμουν απ’το γεγονός ότι, χάρη στην επιστήμη, αυτό μπορούσε πλέον να πραγματωθεί μετά την εμμηνόπαυση, με το ωοκύτταρο μιας άλλης γυναίκας, δεν είχα όμως καμία επιθυμία να το επιχειρήσω έτσι όπως μου το παρουσίαζε ο γυναικολόγος μου. […] Εκείνος ίσως συνέχεε τις επιθυμίες του. Ένα καλοκαίρι στην Τσιότζια, καθώς περιμέναμε το βαπορέτο για να επιστρέψουμε στην Βενετία, είπε: “Θα’θελα να’μαι μέσα σου και να βγω από σένα για να σου μοιάσω.” [σελ.27]
Παράλληλα η Ενρό στοχάζεται και στην γυναικεία ματιά πάνω στην σχέση τους. Οι άλλες γυναίκες παρατηρούν το ζευγάρι με τρόπο ανάλογο της δικής τους πρόσληψης του χρόνου. Οι συνομίληκές της ορισμένες φορές προσπαθούν διακριτικά να προσελκύσουν το βλέμμα του, πράγμα στο οποίο η συγγραφέας προβάλλει μια απλή συλλογιστική. Εφόσον του αρέσουν οι ώριμες γυναίκες, γιατί όχι κι εκείνες; Η σκέψη αυτή δεν την θυμώνει, ούτε την κάνει να ζηλεύει, διέπεται από μια συνωμοτική υφή που λειτουργεί ανακουφιστικά. Αναστοχάζεται ότι η ώριμη γυναίκα γνωρίζει τη θέση της στο ερωτικό σχετίζεσθαι κι επομένως η τόλμη της μιας δίνει κουράγιο κι ελπίδα και στις υπόλοιπες. Οι νεαρές αντίθετα φλερτάρουν τον νεαρό άντρα απροκάλυπτα μπροστά της, λες κι η παρουσία πλάι του μιας μεγαλύτερης γυναίκας είναι ένα αμελητέο εμπόδιο, ακόμα και ανύπαρκτο. Με κάποια συνειδητοποίηση της άγνοιας της νιότης, η Ενρό επιχαίρει εντούτοις ότι η ώριμη γυναίκα θα ήταν πιο επικίνδυνη σε αυτό τον ιδιότυπο, καθορισμένο από την πατριαρχία πόλεμο, από τη νεαρή -“και απόδειξη, εκείνος εγκατέλειψε μια εικοσάχρονη για μένα.” [σελ.23]
Ένα εξαιρετικό, διεισδυτικό ανάγνωσμα που σας προτείνω να διαβάσετε οπωσδήποτε.
Την προσεχή Τετάρτη 6/12 σας περιμένω για να ανακοινώσουμε το βιβλίο που θα διαβάσουμε το Δεκέμβριο!
Σας περιμένουμε τις Τετάρτες στο ampa book club για να συζητάμε για καλά βιβλία!
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
Λοιπόν το διάβασα (εν τέλει) κατ’ευθειαν όταν ανακοινώθηκε. Πρέπει να πω πως το ανάγνωσμα ενεργοποίησε συναισθηματα και σκέψεις τα οποία δε μπορω εύκολα να ορίσω- και για μένα εδώ είναι το ενδιαφέρον γιατί σημαίνει οτι είτε παραβλέπονται χάριν της αρμονίας μου εντός του συνόλου, είτε της προσωπικής μου ‘ηρεμιασ’. Θα πω κάτι που εχω νιώσει και η ίδια, οτι σε προσωπικο επίπεδο – σχετίζομαι πειραματικά τα τελευταία χρονια με νεότερους ανδρες- εχω νιώσει οτι είναι πιο δύσκολο σήμερα να γίνει αποδεκτός ο συσχετισμός νεαρού άνδρα με μεγαλύτερη γυναίκα παρά η σχέση ομόφυλων. Σίγουρα πιστευω θα έλειπε ο απροκάλυπτος σχολιασμός μπροστά… Διαβάστε περισσότερα »
Σε ευχαριστώ πολύ για το ειλικρινές, βιωματικό και διεισδυτικό σχόλιο. 😘
Νομίζω αυτό που λες, τη σύγκριση ενός ζευγαριού ομόφυλων και ενός ζευγαριού τέτοιας διαφοράς ηλικίας το αναφέρει κάπου κι η Ερνό. Είναι κάτι που δύσκολα αποδέχονται και δη οι οικογένειες των νεαρών αντρών. Τολμηρός ο Γερμανός σου αλλά εύλογη κι η αναρώτησή σου για το κίνητρο.
Ίσως τελικά ο εξωτερικός παρατηρητής λειτουργεί ως καθρέφτης της εσωτερικής πρόσληψης ηθικών κανόνων από την εποχή από ήμασταν παιδιά. Και κάνει το πράγμα να ακολουθεί την πολυκύμαντη αυτή πορεία: αρχή, μέση, τέλος.
Ξέχασα να πω ότι πιστεύω η σχέση εκτυλίχτηκε στη δεκαετία του ’90, ενώ τα flash back της συγγραφέως είναι που τοποθετούνται στη δεκαετία του ’60. Επειδή λέει πως νιώθει ευτυχής που μπαίνει στην τρίτη χιλιετία (άρα 2000) ελεύθερη.
Σωστή η παρατήρηση όντως… τα ‘χασα λίγο με τους χρόνους και το flash back της Erneaux.
«Με Γερμανό νεότερο κατά 10 χρονια βεβαια δεν το ειχα αυτό κ σύντομα γνώρισα κ τη μητέρα του κ την ευρύτερη οικογένεια κάτι που με έκανε αργότερα να αντιληφθώ ποσό τα ηθικά ορια ακόμα είναι υπό την επιρροή των οικογενειακών άρχων δηλ από κοινού με την οικογένεια» (>>στην Ελλάδα<< συγνώμη για την παράληψη. Ήταν αντιπαραβολή με τα εδώ βιώματα)
(Με την οικογένεια του Γερμανού πρώην συντρόφου υπήρχε φιλική αμεσότητα και ενδιαφερον.)