Ampa Book Club: Φεμινισμός για το 99%, μέρος 1ο

Το βιβλίο του Ampa Book Club για το μήνα Οκτώβριο παρουσιάζουμε σήμερα (αφού το προανακοινώσαμε την περασμένη βδομάδα). Πρόκειται για ένα βιβλίο Κοινωνιολογίας, σύντομο και γρήγορο (μόλις 104 σελίδες!) για μια πρόταση με σύγχρονους προβληματισμούς.

ΚΑΝΤΕ ΚΛΙΚ ΕΔΩ ΓΙΑ ΝΑ ΑΓΟΡΑΣΕΤΕ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ: Φεμινισμός για το 99%, Μανιφέστο (Τσίντσια Αρούτσα”, εκδόσεις Εκτός Γραμμής)

Φεμινισμός για το 99% Μανιφέστο

“Πώς θα είναι ο φεμινισμός του 21ου αιώνα; Το νέο κύμα μαχητικού φεμινισμού που ξεσπά σε κάθε γωνιά του πλανήτη απαντά στο ερώτημα διεκδικώντας την ανατροπή της έμφυλης καταπίεσης μέσα από τον αγώνα για την ανατροπή του καπιταλισμού· του συστήματος που συναρθρώνει την ταξική εκμετάλλευση με την έμφυλη βία, τον ρατσισμό και την αποικιακή βία, τον πόλεμο και τον ιμπεριαλισμό, την περιβαλλοντική καταστροφή.

Είναι ένας φεμινισμός ευθέως ανταγωνιστικός προς τον φιλελεύθερο φεμινισμό, ο οποίος οραματίζεται ίσες ευκαιρίες στην κυριαρχία και στη διαχείριση της εκμετάλλευσης, επιχειρώντας να αποπολιτικοποιήσει τους αγώνες για την έμφυλη δικαιοσύνη και να θέσει τον φεμινισμό στις υπηρεσίες του κεφαλαίου.” (από την περιγραφή του οπισθόφυλλου)

Ξεκινώ βάζοντας ένα πλαίσιο στην ανάγνωσή μας.

Η αρχική ξενόγλωσση έκδοση είναι του 2019 από τις Τσίντσια Αρούτσα, Τίθι Μπαττατσάρια και Νάνσι Φρέιζερ, εκκινώντας από τα κινήματα των Πολωνών για το δικαίωμα των αμβλώσεων και το αργεντίνικο τεταρτοκυματικό κίνημα #Νi Una Menos (Ούτε Μία Λιγότερη) για την έμφυλη βία και τις γυναικοκτονίες, και τις παγκόσμιες φεμινιστικές απεργίες του 2017 και 2018.

Στην Πολωνία, η επιβολή απαγόρευσης των αμβλώσεων έφερε ένα κυκεώνα δυσμενών συνθηκών για τις γυναίκες και ένα κίνημα ακτιβισμού-φεμινισμού για τα αναπαραγωγικά δικαιώματα και την αυτοδιάθεση του σώματος. Η έκδοση του βιβλίου δεν πρόλαβε χρονικά την ανατροπή της εμβληματικής Roe v. Wade στις ΗΠΑ πέρσι το καλοκαίρι.

Η άγρια δολοφονία της 14χρονης Αργεντινής Chiara Páez πυροδότησε το αργεντίνικο κίνημα. Η Páez, που ήταν έγκυος εκείνη την εποχή, φέρεται να ήθελε να κρατήσει το μωρό. Αλλά ο 16χρονος τότε φίλος της δεν το έκανε. Και έτσι, την ξυλοκόπησε μέχρι θανάτου. Ο θάνατός της, μαζί με άλλες παρόμοιες δολοφονίες υψηλού προφίλ νεαρών γυναικών στην Αργεντινή εκείνη την εποχή, ήταν ένα κρίσιμο σημείο για τις γυναίκες εκεί. [Η Λατινική Αμερική φιλοξενεί 14 από τις 25 χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά γυναικοκτονίας στον κόσμο, σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη].

Είναι σημαντικό να δεχτούμε εξαρχής ότι το πολιτικό πρίσμα ανάλυσης στο συγκεκριμένο βιβλίο είναι το μαρξιστικό. Δεχτούμε όχι με την έννοια της ιδεολογικής συμφωνίας αναγκαστικά, αλλά με την έννοια της πλαισίωσης, καθώς αν βάλλουμε εναντίον της βασικής αρχής μέσω της οποίας θέτει τους προβληματισμούς του είναι σαν να προβαίνουμε σε συνολική ακύρωση των όποιων προβληματισμών.

Όπως σημείωνε η Judith Butler στους New York Times, “Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι υπάρχουν πολλοί φεμινισμοί σήμερα (όπως υπήρχαν ανέκαθεν) και διαφέρουν σε σχέση με το πού επικεντρώνονται και το πλαίσιο στο οποίο αναπτύσσονται.

Το κίνημα “Ni Una Menos” έχει βγάλει εκατομμύρια γυναικών στο δρόμο σε όλη τη Λατινική Αμερική ενάντια στη βία κατά των γυναικών, των τρανς και των αυτόχθονων. Το σλόγκαν «ούτε μία λιγότερη» σημαίνει πως δεν επιτρέπεται να χαθεί ούτε μία γυναίκα ακόμη λόγω της έμφυλης βίας…”

Η πατριαρχία προϋπήρχε του καπιταλισμού. Η ειδοποιός διαφορά είναι ότι “ο καπιταλισμός σύμφωνα με τις συγγραφείς του βιβλίου διαχώρισε την παραγωγή ανθρώπων (τεκνοποίηση) από την παραγωγή κέρδους (εργασία)” και κατόπιν ανέθεσε την παραγωγή των ανθρώπων στις γυναίκες, υποτάσσοντας την όλη διαδικασία στην παραγωγή κατοπινού κέρδους. Οι γυναίκες, καταπιεσμένες δηλαδή και στερημένες των δικαιωμάτων τους, παράγουν νέους εργάτες για το σύστημα.

Βλέπετε πού πηγαίνει όλο αυτό; Είναι μια ενδιαφέρουσα βάση προβληματισμού για την ίδια την ουσία της μητρότητας και την τυχόν επιλογή της μη μητρότητας.

Η οπτική της συγγραφικής ομάδας είναι να τονίσει την στροφή της εκμετάλλευσης προς τις αδύναμες γυναίκες, που μαζί με τις γυναίκες των μεσαίων στρωμάτων που ο καπιταλισμός τις ωθεί να γίνουν θεραπαινίδες του (εξ ου και “για το 99%”). Το κάνει βάζοντας τον πήχη της πάλαι ποτέ ταξικής πάλης σε ένα πρίσμα μέσω του φύλου, της σεξουαλικότητας (υπάρχουν queer και trans προβληματισμοί στο κείμενο), της αναπηρίας και της οικολογίας.

Στην πρώτη ενότητα έχει ένα ενδιαφέρον αντιθετικό σχήμα που δίνει τον τόνο συνολικά.

Από τη μία, η Σέρυλ Σάντμπεργκ του Facebook που σε δήλωση του 2018 προέτρεψε ως εκπρόσωπος του εταιρικού φεμινισμού (corporate feminism) και συγγραφέας του Lean In: Women, Work and the Will to Lead (2013, εδώ στα ελληνικά από τον Πατάκη) τις γυναίκες μάνατζερ “να βγούν μπροστά”. Να διεκδικήσουν υψηλότερες θέσεις κι υψηλότερες απολαβές.

Από την άλλη, οι 5 εκατομμύρια Ισπανές απεργοί της huelga feminista (φεμινιστική απεργία)  της άνοιξης του ίδιου έτους που καλούσαν σε εξέργερη και αγώνα ενάντια στη συμμαχία πατριαρχίας και καπιταλισμού που μας θέλει υπάκουες, υποτακτικές και σιωπηλές.” (σελ.18)

Η θέση που αναδύουν οι συγγραφείς είναι ότι δεν υπάρχει βιώσιμη μέση λύση, καθώς σύμφωνα πάλι με τις ίδιες ο νεοφιλελευθερισμός των τελευταίων 40 ετών αφαίρεσε αυτή τη δυνατότητα “μετασχηματίζοντας τις ήπιες προσπάθειες να κερδηθούν μετριοπαθείς μεταρρυθμίσεις σε σκληρές μάχες επιβίωσης.” (σελ.19) Μάλιστα το παράδειγμα της ήττας της Χίλαρυ Κλίντον στις προεδρικές εκλογές του 2016 χρησιμοποιείται ως ένδειξη αποδρομής της ισχύος του φιλελεύθερου φεμινισμού: δεν κατάφερε να ελκύσει ούτε τις γυναίκες ψηφοφόρους.

Στην στήριξη του επιχειρήματος προς τη δεύτερη οδό, προβάλλουν

1.την αποτελμάτωση της αξιοπιστίας των πολιτικών ελίτ

2.την οικολογική καταστροφή που δεν αφήνει περιθώρια χρόνου

Συνεχίζουμε με περισσότερες σκέψεις, και τα δικά σας σχόλιά φυσικά κάτω από όλες τις αναρτήσεις, στις 11/10. Ως την επόμενη Τετάρτη που θα επανέλθουμε, λοιπόν!

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News