Eδώ και δυο βδομάδες, κάθε Τετάρτη, συζητάμε με τις αναγνώστριες και τους αναγνώστες του Ampa Book Club για καλά βιβλία με θέματα που απασχολούν τις γυναίκες. Το βιβλίο του Εντουάρ Λουί για την μητέρα του Αγώνες και Μεταμορφώσεις μιας Γυναίκας είναι το πιο πρόσφατο στην λίστα μας. Μια αφήγηση που αφορά σε μια γυναίκα που σπάει το πατριαρχικό καταπιεστικό καλούπι της εργατικής τάξης ώστε να ζήσει μια πιο ελεύθερη ζωή.
Βρείτε εδώ το πρώτο μέρος της συζήτησης κι εδώ το δεύτερο μέρος.
Για την τελική μας ανάλυση επί του βιβλίου σήμερα θέλω να επικεντρωθούμε σε ένα πανίσχυρο ταμπού: της μάνας που μετανιώνει που έγινε μάνα. Προσοχή: όχι που μετανιώνει για τα ίδια τα παιδιά ως οντότητες, αλλά για την επιλογή της μητρότητας.
Πάρα πολύ συχνά οι γυναίκες κι η κοινωνία γύρω μας εστιάζει στο αν μια γυναίκα θα μετανιώσει τελικά που δεν έγινε μητέρα -όταν βέβαια κάτι τέτοιο αποτελεί επιλογή, καθώς υπάρχουν κι ένα σωρό απρόοπτα στη διαδικασία προς τη μητρότητα.
Βλέπουμε λοιπόν την νεαρή, άνεργη, καταπιεσμένη μητέρα της εργατικής τάξης που αφήνει το σύζυγο και πηγαίνει να ζήσει στην εργατική πολυκατοικία της αδερφής της.
Διηγείται ο Λουί, “Μου έλεγε με ένα τσιγάρο στο χέρι: Φυσικά και αγαπούσα τον αδερφό σου και την αδερφή σου, και πάντα θα τους αγαπάω, αλλά το παραδέχομαι, τότε που ζούσα σε αυτή την κατάσταση, μετά που άφησα τον πρώτο μου άντρα και έμενα στο σπίτι της αδερφής μου, σκεφτόμουν, Γιατί έκανα δυο παιδιά; Ντρεπόμουν που το σκεφτόμουν, να’σαι σίγουρος, αλλά το σκεφτόμουν όλη την ώρα. Γιατί έκανα δυο παιδιά;”
Ο Λουί τονίζει την ενοχικότητα που προκαλεί αυτή η επιλογή-μη επιλογή όπως εμφανίζεται στο στόμα της μάνας του. Σαν να επέλεγε κάποιο αόρατο χέρι για κείνην, σαν η πράξη της να είναι δυσνόητη.
Αργότερα θα πει, αποκτώντας κι άλλα παιδιά, πόσο τα καμαρώνει, πόσο όμορφα είναι τα παιδάκια της, πόσο υπέφερε για να τα κρατήσει επειδή δεν είχαν λεφτά, αλλά τώρα δεν μετανιώνει, επειδή είναι τόσο όμορφα… Η μάνα δεν μετανιώνει για τα παιδιά της, μετανιώνει μόνο για την απουσία οριζόντων, βοήθειας, συστημικής παράλυσης στο να βοηθηθεί στην ανάληψη μητρότητας.
Για να ξεφύγει, ο μόνος τρόπος που έβλεπε ήταν να βρει έναν άλλον άντρα. Αυτός θα είναι ο πατέρας του συγγραφέα με τον οποίο θα μείνει μαζί 20 χρόνια. Ένιωθε καλά μαζί του, γιατί ήταν διαφορετικός, αλλά πολύ γρήγορα έγινε κάποιος άλλος -δηλαδή σαν όλους τους άλλους. Μέσα σε δυο γραμμές το δράμα της πατριαρχικής υποταγής στο κοινωνικό στερεότυπο
Μέσα σε δυο γραμμές το δράμα της πατριαρχικής υποταγής στο κοινωνικό στερεότυπο.
Η επιλογή του “κατάλληλου” που τελικά αποδεικνύεται ότι δεν μπορεί να παραμείνει κατάλληλος… Η τραγωδία τόσων σχέσεων.
Η αντίρρησή του συζύγου για οτιδήποτε της βγάζει μια αυτονομία, φιλαρέσκεια, ανεξαρτησία, ελευθερία βούλησης αποκαλύπτει τελικά την δραματική αλήθεια, ότι και πάλι η μητέρα του Λουί έπεσε πάνω σε έναν αλκοολικό που την επιθυμεί κλεισμένη στο σπίτι. Σε έναν ποδοσφαιρικό αγώνα της απευθύνεται φωναχτά δημοσίως “Ε, χοντροβουβάλα έλα εδώ”. Γυρνώντας με τον μικρό Εντουάρ σπίτι, εκείνη καταρρέει. “Δεν ξέρω γιατί ο πατέρας σου νιώθει την ανάγκη να με ταπεινώνει έτσι.”, λέει ανάμεσα στα αναφιλητά της. (σελ.33)
Η πραγματικότητα της ομοφυλοφιλίας του συγγραφέα (και πιο συγκεκριμένα οι θηλυπρεπείς τρόποι του) είναι αυτή που τον φέρνει κοντά στην μητέρα του, τον κάνει να κατανοεί πώς μπορεί (ή δεν μπορεί) να κατανοήσει τη ζωή της μέσα από τη γυναικεία συνθήκη, καθώς ο ίδιος αν και άντρας δεν προσδιορίζεται από την αντρική συνθήκη. Αναρωτιέται τι είναι ένας άντρας. Τοποθετεί ως συνθήκες την αρρενωπότητα, την εξουσία, την συντροφικότητα με τα άλλα αγόρια και δεν βρίσκει τον εαυτό του εκεί. Δεν έχει καν την απουσία κινδύνου να μην του επιτεθούν σεξουαλικά, όπως στους άλλους άντρες. Αυτό τους φέρνει πιο κοντά καθώς θρυμματίζει το έμφυλο φράγμα.
Ένα εργατικό ατύχημα φέρνει τη μάνα εξαρτημένη πλήρως από την αδυναμία του πατέρα, από τη φτώχεια στην εξαθλίωση. Η μοίρα της γυναίκας συμφύεται στις συνθήκες αυτές με του άντρα και η ίδια νιώθει άνευ επιλογών. Γεννά δίδυμα σε απρογράμματιστη κύηση (είχε βάλει σπιράλ). Τρόμος.
Οι λίγες στιγμές χαράς και συνενοχής μεταξύ μάνας και γιού αποδεικνύουν την πεποίθησή της ότι η πραγματική της ζωή κυλά κατά λάθος. Εξομολογείται ότι νιώθει καλύτερα μακριά από τον πατέρα του, εξομολογείται ότι καπνίζει επειδή ζορίζεται με τα παιδιά.
Σε ένα σημείο υπάρχει μια ενδιαφέρουσα όσο κι ανατριχιαστική κοινωνική και ταξική παρατήρηση. Η οικογένεια της μητέρας του είναι εργατικοί εβραίοι που απασχολούνται όλοι τους στο εργοστάσιο, φτωχοί αλλά αξιοπρεπείς. Η οικογένεια του πατέρα του είναι όχι μόνο πολύ πιο φτωχή, αλλά με πολλά μπαγκάζια: αλκοολισμός, νοητικές αναπηρίες, φυλακή, ανεργία…
Εκνευρισμένος που η δική της οικογένεια δεν συμβάλλει οικονομικά στην δική του, της απαγορεύει να τους βλέπει, βγάζοντας όλο τον ρατσισμό που ελοχεύει σε συνθήκες κοινωνικής πίεσης όταν μεθά, θυμίζοντας το αυγό του φιδιού. “Η οικογένειά σου είναι μια οικογένεια βρωμοεβραίων, τους αξίζει ένα καλός θάλαμος αερίων.” (σελ.48)
Θα συνεχίσουμε την επόμενη Τετάρτη…
ΚΑΝΤΕ ΚΛΙΚ ΕΔΩ ΓΙΑ ΝΑ ΑΓΟΡΑΣΕΤΕ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ: Αγώνες και Μεταμορφώσεις μιας Γυναίκας, Εντουάρ Λουί, εκδόσεις Αντίποδες)
Σας περιμένουμε τις Τετάρτες στο ampa book club για να συζητάμε για καλά βιβλία!
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
