Ο όρος «heroin chic» σίγουρα κατατρύχει όσες μεγάλωσαν στη δεκαετία του ’90 και ένιωσαν στο πετσί τους, κυριολεκτικά, τις απαιτήσεις για πραγματικά λιπόσαρκες σιλουέτες, σε μια κουλτούρα αστυνόμευσης σωμάτων που δαιμονοποίησε τα επιπλέον κιλά. Κι αν πιστέψουμε τα δημοσιεύματα και τις πασαρέλες μόδας, θα κατατρύχει και την Gen Z.
Η εξωφρενικά αδύνατη σιλουέτα επανακάμπτει στη μόδα: μια ανησυχητική τάση
Πώς όμως φτάσαμε να ασχολούμαστε ξανά με αυτό; Και ποιά είναι η ρίζα του θέματος;
Είναι απλώς μόδα, λένε, όσοι ασχολούνται με τη βιομηχανία εκ των έσω, απευθύνεται σε υψηλά βαλάντια που αγοράζουν υψηλή ραπτική και όχι στον “λαουτζίκο” που μπουκώνεται με φθηνή τροφή σε μια πληθωριστική τάση της οικονομίας διεθνώς που δεν έχουμε δει ξανά εδώ και δεκαετίες.
Ή ακόμη, υπάρχει ο αντίλογος ότι σε μια ιστορική συγκυρία όταν η παχυσαρκία, αλλά και διαταραχές όπως το μεταβολικό σύνδρομο, τα καρδιαγγειακά κι ο διαβήτης θερίζουν στον πλανήτη, ίσως η υπόδειξη για χαμηλότερο βάρος να είναι τελικά θεόσταλτη κι ευεργετική, έστω κι έτσι, βαφτισμένη thinspo (thin inspiration).
Δεν θα συμφωνήσω, επειδή κανένας ποτέ δεν βελτίωσε την υγεία του και το σωματικό προφίλ του επειδή τους έκαναν shaming στην περιρρέουσα ποπ κουλτούρα με εικόνες άπιαστες και ψηφιακά ψεύτικες. Η φροντίδα του εαυτού προκύπτει από την χαρά, την άνεση, την αποδοχή, την εκτίμηση στην υγεία. Γυμναζόμαστε και κινούμαστε για την χαρά της κίνησης, τρώμε για να τροφοδοτήσουμε με ενέργεια το σώμα μας που μας πάει παντού. Όχι για να αποδείξουμε ότι “είμαστε κι εμείς εδώ”, κυριολεκτικά να πιάσουμε τον ζωτικό χώρο ως γυναικείες υπάρξεις που μας τον αρνούνται. Ακόμη κι αυτό, το ότι ο ζωτικός χώρος είναι λιγοστός, δείχνει την ανισότητα που υπάρχει σχετικά με την αντιμετώπιση των δύο άκρων: το οριακά ανορεξικό αντιμετωπίζεται ηπιότερα από το μεγάλο σώμα, ακριβώς επειδή πιάνει ,,,λιγότερο χώρο!
Δεν θα ξεχάσω ποτέ που σε μια διαδρομή με ένα σαρδελοποιημένο αστικό λεωφορείο μια εμφανώς εύσαρκη κοπέλα τραμπουκίστηκε από μια ομάδα νεαρών με τα λόγια “πάρε το επόμενο, πιάνεις πολύ χώρο χοντρή”…
Χθες παρακολούθησα ένα φρικιαστικό βιντεάκι -το οποίο προωθήθηκε ως πρότυπο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης- με ένα κοριτσάκι ασιατικής καταγωγής, όχι πάνω από 3 ετών, που ζυγίζεται σε επιδαπέδια ζυγαριά και δείχνει σοκαρισμένη. Αμέσως κατόπιν την βλέπουμε να της προτείνονται ψωμί και σνακ στα οποία αρνείται εμφατικά με το δάχτυλο, ένα μήλο, το οποίο καταναλώνει, ενώ αμέσως μετά κολλάει το στόμα της με κολλητική ταινία! Ευθύς κατόπιν βλέπουμε το τρίχρονο να γυμνάζεται στο γυμναστήριο (!), να κάνει ασκήσεις θωρακικών και step, με βεβιασμένο χαμόγελο στους ρυθμούς του Footloose. Ποιοί γονείς ευθύνονται γι’αυτό το ανουσιούργημα;
Θέλουν να μείνεις πεινασμένη γιατί αν πεινάς, είσαι πολύ κουρασμένη για να υπερασπιστείς το δικαίωμά σου να σου φέρονται σαν άνθρωπο που έχει το δικαίωμα να υπάρχει σε όποιο σώμα και να ζει όποια ζωή θέλει. Όλα έχουν να κάνουν με τον έλεγχο.
Κι έπειτα, από πότε οποιαδήποτε σύνδεση του chic με την ηρωΐνη είναι κάτι το επιθυμητό από όσους κόπτονται για την υγεία μας; Ιδιαίτερα αγνώστους!
Η σωματική γυναικεία διαφοροποίηση ως λόγος κοινωνικής εξορίας;
Όπως γράφει στη μεταπτυχιακή μελέτη της (2004) στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου η Αθηνά Αθανασίου, η τιθάσευση και απεμπόληση των πολιτισμικά απαξιωμένων εκδηλώσεων του γυναικείου σώματος, κυρίως των υποτιθέμενα ανεξέλεγκτων εκκρίσεών του, γίνεται δείκτης και μέτρο του «πολιτισμένου σώματος» (Elias 1978), ενός σώματος που οριοθετείται ως ανδρικό, λευκό, ετεροφυλόφιλο και, πάνω απ’ όλα, εύρωστο, αρτιμελές και υγιές. Όσες-οι λόγω φύλου, φυλής, κοινωνικής τάξης, αρτιμέλειας και σεξουαλικότητας δεν εμπίπτουν σ’ αυτό το υπόδειγμα, παραμένουν Άλλοι, αποκλεισμένοι από την «ανθρωπότητα» και τις αναγνωρίσιμες ιδιότητές της. Είναι ακριβώς αυτή η περίπλοκη γενεαλογία των ιεραρχικά δομημένων διαιρέσεων -ανάμεσα σε υγεία και παθολογία, κανονικότητα και απόκλιση, καθαρότητα και μιαρότητα, Εαυτό και Άλλους- που καθιστά το φύλο «μια χρήσιμη κατηγορία της ιστορικής ανάλυσης», όπως το έθεσε η Joan Scott (1988), αλλά και μια κρίσιμη αναλυτική κατηγορία της ιστορικής και ανθρωπολογικής ανάλυσης της βιο-ιατρικού λόγου και των επιστημών υγείας.”
Η τάση heroin chic συνδέθηκε αρχικά με το μοντέλο Gia Carangi, που έκανε χρήση ηρωίνης και πέθανε από AIDS το 1986, και αργότερα χαρακτηριστικά για τις καμπάνιες της Kate Moss για γνωστές μάρκες και ρεπορτάζ μόδας του περιοδικού Vogue φωτογραφημένες από την Corine Day και τον Mario Testino. Όμως στάσου, επιστρέφει όλο αυτό; Μετά από τόσο positivity, τόσο body acceptance και την σαρωτική κυριαρχία των Kardashians και της οπίσθιας όψης της JLo για τουλάχιστον 20 έτη;
Κι όμως, ο όρος heroin chic (το σικ της χρήσης ηρωϊνης, επειδή αδυνατίζεις όταν εθιστείς στα ναρκωτικά) χρησιμοποιείται τώρα ως τρόπος για να περιγράψει τον εξαιρετικά αδύνατο σωματότυπο που κυριάρχησε στην κουλτούρα των διασημοτήτων τη δεκαετία του ’90 και τα πρώτα χρόνια του Millennium.
Mάλιστα εν έτει 2007 ετέθη γραπτό ερώτημα στο Ευρωκοινοβούλιο σχετικώς με το heroin chic [ΕΕ C 293, 05/12/2007] αναφέροντας επί λέξει, Η προτίμηση εκ μέρους κάποιων φωτογράφων και εκδοτών μόδας για τη δημιουργία εντυπωσιακών και προκλητικών εικόνων αποστεωμένων κοριτσιών –στυλ γνωστό ως «heroin chic»– έχει προκαλέσει εξαιρετική ανησυχία, όχι μόνο λόγω των φόβων για την υγεία των ίδιων των μοντέλων. Εν μέρει αντιδρώντας στις ανησυχίες αυτές, οι διοργανωτές της επίδειξης μόδας στη Μαδρίτη επέβαλαν πρόσφατα τον όρο ότι τα μοντέλα που εργάζονται στην επίδειξη θα έχουν ελάχιστο δείκτη μάζας σώματος δεκαοκτώ.
Συμμερίζεται η Επιτροπή τις ίδιες ανησυχίες, και εάν ναι, θεωρεί η Επιτροπή ότι η πρακτική της φωτογράφησης υπερβολικά αδύνατων ή αποστεωμένων μοντέλων στα οποία έχει υποδειχθεί από τα πρακτορεία τους ή από τους φωτογράφους να τρώνε λιγότερο παραβιάζει τη νομοθεσία της ΕΕ για την υγεία και την ασφάλεια κατά τρόπο που να επισύρει δίωξη από τους αρμόδιους φορείς;
Θεωρεί επίσης η Επιτροπή ότι η αξιέπαινη απόφαση των διοργανωτών στη Μαδρίτη παραπέμπει σε μια μορφή αυτορρύθμισης που θα μπορούσε να προστατεύσει την υγεία και την ασφάλεια των μοντέλων, αλλά και να θωρακίσει τη βιομηχανία της μόδας από οποιαδήποτε πιθανή μελλοντική δίωξη;”
Και φαίνεται ότι εδώ στα καθ’ημάς, η τάση της αστυνόμευσης των γυναικείων σωμάτων δεν μας εγκατέλειψε ποτέ, κρίνοντας από το body shaming που έπεσε πρόσφατα για την Ηλιάνα Παπαγεωργίου του τηλεοτπικού Love Island που φάνηκε αρκούντως κοντά στην ανορεξία για τους επικριτές των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Η αστυνόμευση των γυναικείων σωμάτων είναι παντού και μας αφορά όποιο κι αν είναι το σχήμα μας ή το βάρος μας.
Για το body shaming στην Ηλιάνα Παπαγεωργίου του Love Island
Η σταρ του The Good Place, Jameela Jamil, 36 ετών, μπήκε στο Instagram τον περασμένο καιρό για να μοιραστεί μια είδηση από τη New York Post, η οποία διακήρυττε στον τίτλο της: «Αντίο, [μεγάλη] πίσω όψη: το heroin chic επέστρεψε». Το άρθρο περιέγραφε πώς σταρ όπως η Kim Kardashian αδυνατίζουν, αφού προηγουμένως γιόρταζαν το σώμα τους με καμπύλες, ενώ λεπτά μοντέλα όπως η Bella Hadid και η Kaia Gerber κυριαρχούν στην πασαρέλα.
Στο βίντεο, στο οποίο εμφανίστηκε πάνω από το κείμενο του άρθρου της Post, η ηθοποιός δήλωνε: «Όχι, το δοκιμάσαμε πριν τη δεκαετία του ’90 και εκατομμύρια άνθρωποι ανέπτυξαν διατροφικές διαταραχές. Είχα μια για περίπου 20 χρόνια. Δεν θα το ξανακάνουμε αυτό, δεν θα επιστρέψουμε. Τα σώματά μας δεν είναι τάσεις. Τα σχήματα του σώματός μας δεν είναι τάσεις. Αει g@#$%.”
Στη λεζάντα, πρόσθεσε, «ΤΑ ΣΩΜΑΤΑ ΜΑΣ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΑΣΕΙΣ. ΠΕΣ ΤΟ ΜΑΖΙ ΜΟΥ. Ξεκινάω το Not Hungry Chic. Happy Chic. Αει g@#$% Chic. Οτιδήποτε άλλο εκτός από αυτό.”
Πώς να της δώσεις άδικο;
Δεν είναι άλλωστε η πρώτη φορά που η βιομηχανία της μόδας και της ομορφιάς προωθεί ανθυγιεινά πρότυπα που βάζουν σε κίνδυνο τις γυναίκες εις όνομα της συμμόρφωσης στο πρότυπο, αντίθετα με τις καμπάνιες για αποδοχή της διαφορετικότητας.
Πριν λίγες εβδομάδες η Chanté Joseph μίλησε στην Jameela Jamil, δημιουργό της πλατφόρμας I Weigh, σχετικά με το γιατί ο όρος «heroin chic» είναι τόσο επικίνδυνος και ρώτησε γιατί τα σώματα των γυναικών αστυνομεύονται πάντα.
Σε μια σειρά από videos στο Instagram μάλιστα πήγε ακριβώς στον πυρήνα του ζητήματος. Την αστυνόμευση των γυναικείων σωμάτων.
«Θέλουν να δείχνουμε πεινασμένες», είπε. “Δεν ενδιαφέρονται καν να φαίνεσαι σαν ένα φυσικό αδύναμο ή αθλητικό άτομο [σσ.που η Jameela ακριβώς είναι!]. Θέλουν να δείχνεις σαν να έχεις μαύρους κύκλους κάτω από τα μάτια σου, σαν να πεθαίνεις. Σαν να μην έχεις φάει ένα γεύμα. Δεν έχεις φάει. Δεν κοιμάσαι επειδή είσαι τόσο γεμάτος ναρκωτικά και άγχος προσπαθώντας να συμμορφωθείς με το κακό, υποτακτικό στερεότυπο τους, που είναι μια μορφή του τι είναι λαμπερό και ελκυστικό γι’ αυτούς. Θέλουν να μείνεις πεινασμένη γιατί αν πεινάς, είσαι πολύ κουρασμένη για να υπερασπιστείς το δικαίωμά σου να σου φέρονται σαν άνθρωπο που έχει το δικαίωμα να υπάρχει σε όποιο σώμα και να ζει όποια ζωή θέλει. Όλα έχουν να κάνουν με τον έλεγχο.”
Έχει να κάνει με τον έλεγχο. Έτσι απλά, λιτά και σαφώς.
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
Βέβαια, ούτε η «σωματική» κυριαρχία των Καρντάσιανς και της JLO ήταν κάτι το υγειές.
Ακριβώς! Οδήγησε εκατομμύρια γυναίκες σε επικίνδυνες επεμβάσεις αυξητικής γλουτών οι οποίες έχουν ρίσκο θανάτου. Το πρότυπο αυτό ήταν επαναστατικό γιατί «καμπύλες» και πήγαινε κόντρα στα μέχρι τότε πολύ αδύνατα πρότυπα αλλά τελικά είναι το ίδιο επικίνδυνο αφού τα σώματα απλά δε γίνεται να παχαίνουν επιλεκτικά, πωπός και στήθος μόνο αλλά όλα τα υπόλοιπα αδύνατα. Για πολλές γυναίκες αυτό επιτυγχάνεται μόνο μέσω επέμβασης.
Εξυπακούεται ότι επεμβάσεις τέτοιου τύπου δεν είναι στο πλαίσιο του “κανονικού” υγιούς. Είναι κι αυτό στρεβλό!
Μπορεί να το κάνει κάποια, μπορεί και να αυτοπυρποληθεί που λέει ο λόγος.
Είναι άλλη μενταλιτέ κατάληψης χώρου, πάντως. Πάει να επιβληθεί με τον όγκο, όχι να εξαφανιστεί.
Αν μιλάμε για την “κατάληψη του χώρου” οκ. Το πρόβλημα όμως παραμένει το ίδιο. Μη υγιή πρότυπα που επηρεάζουν νεαρές γυναίκες.
Για τις περισσότερες γυναίκες, βασικά και γι αυτές που αποτέλεσαν πρότυπα του είδους (βλέπε Καρντάσιανς) η εικόνα αυτή είναι αποτέλεσμα επέμβασης. Διαφωνώ κάθετα στο ότι χρησιμοποιήθηκε αυτό το πρότυπο στο κείμενο για να στηρίξει το επιχείρημα. Είναι η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος.
Καλέ ναι δε χρησιμποιήθηκε στο κείμενο το Καρντασιανοπρότυπο. Χρησιμοποιήθηκε από αυτούς που το προέβαλλαν και βρήκε απήχηση επειδή υποτίθεται πήγαινε κόντρα στο αδύνατο και προέβαλλε τις καμπύλες. Λες και όλες οι γυναίκες όταν παχαίνουμε κάνουμε «καμπύλες». Τελικά είναι το ίδιο καταστροφικό, αφού για πολλές γυναίκες αυτά τα σώματα μόνο μέσω BBL και αυξητικής στήθους επιτυγχάνονται.
Μια ένσταση ως προς τη χρήση των ναρκωτικών, εξακολουθούν να είναι όσο in ήταν και στα 90’s. Σε αυτό έχει βοηθήσει και άνθηση της underground techno σκηνής τα τελευταία χρόνια (λυπάμαι που τα συνδυάζω στην πρόταση, καθώς είμαι φαν αυτής της μουσικής, αλλά είναι υποκριτικό να πούμε πως δεν υπάρχει σύνδεση). Μία βόλτα να κάνει κανείς στην νυχτερινή Αθήνα (και το νυχτερινό Βερολίνο, Παρίσι, Λονδίνο κτλ) μπορεί να καταλάβει τι λέω. Είναι δε εντυπωσιακό πως συνδυάζονται τα party drugs με το γενικότερο wellness που επικρατεί, απο τα ίδια άτομα.
https://youtu.be/jn_epkZifjI
χθες παρακολουθούσα ακριβώς σχετικό βίντεο της Φίλιας Γεωργούδη
Tώρα το βλέπω και τα λέει καλά.