Προσωπική ιστορία: Η εργοδότρια μου εξέφραζε άποψη για τις αναπαραγωγικές επιλογές μου

ΤΕΚΝΟΠΟΙΗΣΗ, ΦΕΜΙΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Δεν έχω παιδιά… Δεν ξέρω αν θέλω, δεν ξέρω αν μπορώ, δεν έχω προσπαθήσει κιόλας εδώ που τα λέμε.

«Και τι μ’αυτό;» θα μου πεις. «Τίποτα.» θα σου πω και, σε έναν ιδανικό κόσμο, η κουβέντα θα λήξει εκεί και θα συνεχίσουμε τις ζωές μας κανονικά χωρίς να τρέχει κάστανο.

Όμως, στο day to day το δικό μου και της κάθε άτεκνης άνω των τριάντα, τα πράγματα είναι αλλιώς. Ειδικά σε μία μεσογειακή χώρα που, ακόμα και οι νέες γενιές, όσο και να προσπαθούν να κρυφτούν πίσω από το πέπλο του μεταμοντερνισμού και να προασπίσουν τα φεμινιστικά ιδεώδη, κοιμούνται και ξυπνάνε με το δόγμα «Πατρίς, θρησκεία, οικογένεια» βαθιά χαραγμένο στο συνειδητό και υποσυνείδητό τους.

Και εξηγούμαι…

Το μοτίβο της Ελληνίδας μάνας, γιαγιάς, θείας κλπ. που κλαίει για εγγονάκι, δισεγγονάκι, ανηψάκι είναι σούπερ έξτρα φορεμένο και δε θα ασχοληθώ εδώ. Άλλωστε, η γραφικότητα που τους έχει προσδώσει η pop κουλτούρα εσωτερικού και εξωτερικού, έχει καλύψει το θέμα με το παραπάνω. Συνεπώς, δεν ασχολούμαι με αυτό στο παρόν, αν και κάτι με τρώει άσχημα να αναλύσω την επιχειρηματολογία του μέσου boomer γονέα περί τεκνοποιίας με άτυπο τίτλο «Το παιδί ως res (πράγμα)», και σλόγκαν «Εάν δεν κάνεις παιδιά, ποιος θα σε φροντίζει στα γεράματά σου;». Χμμ, ίσως σε άλλο κείμενο.

Το πρόβλημα συνήθως εμφανίζεται από εκεί που δεν το περιμένεις και, εντέλει, δεν είσαι και κατάλληλα προετοιμασμένος ή/και δεν μπορείς να αντιδράσεις χωρίς σοβαρές συνέπειες. Από φίλους, συναδέλφους, εργοδότες, συγγενείς νεότερων γενεών… Από τον φίλο που μόλις τεκνοποίησε και νομίζει ότι ανακάλυψε τον τροχό, προσπαθώντας να πείσει τα άκληρα άτομα του περίγυρού του να τον ακολουθήσουν στο ίδιο μονοπάτι διαιώνισης του είδους, μέχρι την 10χρονη ανιψιά μου που κάθε φορά που διαπιστώνει ότι ακόμα να μείνω έγκυος με κοιτάει με έκδηλη απογοήτευση, καθώς θέλει διακαώς ένα (ακόμα) μικρό κουτσούνι να απασχολείται κάθε φορά που την επισκέπτομαι και να προπονείται και αυτή με τη σειρά της για το ρόλο της μαμάς.

Tα παραπάνω, όμως, είναι πταίσματα μπροστά στην πρώην εργοδότριά μου. Δέκα χρόνια μικρότερή μου, με λεφτά και στημένη επιχείρηση από κούνια, επιχείρηση στην οποία όλοι είμαστε «μία οικογένεια» και, ως εκ τούτου, τα όρια όλο και θολώνουν ή μεταφέρονται προς την κατεύθυνση που συμφέρει (όχι τον εργαζόμενο φυσικά).

Με αποκορύφωμα το εξής περιστατικό…
Έτος 2019, προ Covid-19, lockdown, ελληνικού #Metoo. Πριν γίνει της μόδας το φεμινιστικό κίνημα και, αναπόφευκτα, εργαλειοποιηθεί ως η αγαπημένη τσάμπα διαφήμιση του κάθε εργοδότη, που ξαφνικά θυμήθηκε ότι «απασχολεί γυναίκες σε ποσοστό πάνω από 50% στην επιχείρησή του», «βρίσκεται πάντα κοντά στη γυναίκα» και άλλα τέτοια πιασάρικα.

Το σκηνικό είναι επαγγελματικό δείπνο, στο οποίο ξαφνικά (και εντελώς ανόρεχτα) η εργοδότριά μας, έχει καλέσει την απαρτιζόμενη εξ ολοκλήρου από γυναίκες ομάδα της. Η υποδοχή της πρόσκλησης είναι χλιαρή (οι επαγγελματικές μαζώξεις είναι επί της ουσίας απλήρωτη υπερωρία, κάποιος πρέπει επιτέλους να το επισημάνει αυτό!) αλλά φυσικά, ουδείς τολμά να την αρνηθεί. Στο τραπέζι ανταλλάσσουμε διάφορα «ευχάριστα» και αναμένουμε την αποκάλυψη του λόγου της μάζωξης, που όλες υποπτευόμαστε, αλλά, για να είμαστε και ειλικρινείς, ουδόλως μας νοιάζει. Τελικώς, η αποκάλυψη σκάει: η εργοδότριά μας είναι έγκυος και δηλώνει πανευτυχής, νιώθει δε την αδήριτη ανάγκη να προτρέψει και εμάς να ακολουθήσουμε το παράδειγμά της.

Και, κακά τα ψέματα, συγκεκριμένα, να προτρέψει εμένα, καθώς από τις λοιπές συνδαιτημόνες, η μία είναι άνω των σαράντα και αδέσμευτη (άρα η εργοδότριά μας κάνει αυτομάτως το συνειρμό ότι πρόκειται για καμένο χαρτί αναπαραγωγικά) και η άλλη μόλις 22 και, ως εκ τούτου (πάλι κατά την εργοδότριά μας), πολύ μικρή να τεκνοποιήσει…

Και, ξαφνικά, με την μπουκιά στο στόμα, καλούμαι να απαντήσω σε ερωτήσεις και σχόλια όπως «Μα καλά, πόσο καιρό νομίζεις ότι έχεις?», «Ξέρεις κάτι, νομίζω ότι οι γυναίκες που δεν κάνουν παιδιά καταλήγουν να είναι πιο σκύλες.» και άλλα χαριτωμένα. Αρχικά, νομίζω ότι θα ξεφύγω με πλακίτσα: «Έλα μωρέ, έχω τη γάτα μου. Πιάνει σχεδόν τον ίδιο χώρο και χρόνο με ένα μωρό.». Η εργοδότρια δεν πτοείται και σπεύδει να επιχειρηματολογήσει ότι «οι γάτες δε ζουν πολύ, οπότε εάν ψοφήσει η γάτα σου, τι θα κάνεις;». Συγκρατούμαι… Στο κάτω – κάτω, είναι η δουλειά μου, βιοπορίζομαι αποκλειστικά από αυτή, δεν έχω δικά μου μέσα παραγωγής και όλα τα σχετικά.

Η εργοδότριά μου φυσικά τα γνωρίζει όλα αυτά και με αναμετρά με το βλέμμα. Πόσο μπορεί να πιέσει τα όρια (τα δικά μου), γνωρίζοντας ότι δεν έχω και πολλά περιθώρια αντίδρασής; «Τέλος πάντων, θεωρώ ότι η ζωή σου θα είναι άδεια χωρίς παιδιά.», λέει και ανιχνεύει (καθόλου διακριτικά) πιθανές αλλαγές στην έκφρασή μου. Δεν ξέρω τι να απαντήσω σε αυτό, οπότε λέω «Στην προσωπική μου ζωή έχω κάνει τις επιλογές μου. Οπότε θα τις ευχαριστηθώ ή θα τις λουστώ. Όπως βγει. Οι κουβέντες αυτές δεν αρμόζουν ούτε στο τραπέζι ούτε στο γραφείο ούτε πουθενά αλλού εδώ που τα λέμε.»

Δεν είπα τίποτα το πανηγυρικό, ούτε το επαναστατικό. Σε επίπεδο «εταιρικής γλώσσας/επικοινωνίας», όμως, οι καμπυλότητες πάντοτε «αμβλύνονται» και τα πραγματικά νοήματα υφέρπουν. Θες το θυμωμένο μου βλέμμα, θες η παγωμένη σιωπή που έπεσε στο τραπέζι, η εργοδότριά μου μάλλον αντιλήφθηκε το διόλου πολιτισμένο μετακείμενο των λεγομένων μου, καθώς την επόμενη μέρα ήρθε στο γραφείο μου για να με πληροφορήσει ότι μία φίλη της που μένει χρόνια στη Σουηδία της εξήγησε ότι είναι τεράστιο faux pas στη συγκεκριμένη χώρα να ρωτάς μία γυναίκα γιατί δεν έχει και εάν θα κάνει παιδιά. Για συγγνώμη ούτε λόγος βέβαια. Ίσα ίσα να αποσοβήσουμε πιθανή καταγγελία σε Επιθεωρήσεις Εργασίας και άλλους φορείς…

Δεν εργάζομαι πλέον σε αυτή την εταιρεία. Αν και η πανδημία, όπως όλων, καθυστέρησε και τα δικά μου σχέδια για αλλαγή εργασιακού περιβάλλοντος, προετοίμασα το επόμενο βήμα και, εντέλει, παραιτήθηκα. Το κακό είναι ότι έμεινα αρκετά σε αυτή τη δουλειά ούτως ώστε να βλέπω το ίδιο άτομο που με μεγάλη άνεση εξέφραζε άποψη για τις αναπαραγωγικές επιλογές μου να καβαλάει το ρεύμα της εποχής και να καπηλεύεται το αφήγημα της γυναικείας χειραφέτησης με δημοσιεύματα που είχαν μοναδικό σκοπό να προβάλουν την ίδια και την εταιρεία και ουδεμία σχέση είχαν με τις γυναίκες, τη θέση τους και τους αγώνες τους. Να προβάλει την εικόνα της ανεξάρτητης και δυναμικής επαγγελματία, ενώ δε δίσταζε να χαρακτηρίσει «αυταρχική» εμένα και άλλες συναδέλφους (όχι ενώπιον μας φυσικά) όταν προσπαθούσαμε να διεκδικήσουμε τη θέση που μας άξιζε και να εκφράσουμε ελεύθερα τη γνώμη μας. Να εμφανίζεται ότι παλατζάρει άψογα μητρότητα και καριέρα μέσα σε ένα 24ωρο που, κατά τα λοιπά, “δεν της φτάνει”, ενώ όλοι ξέραμε ότι ο πολλά βαρύς συμβίος της είχε ασκήσει βέτο να μην πηγαίνει στο γραφείο πάνω από 2 φορές την εβδομάδα γιατί δεν μπορεί να κρατάει μόνος του τα παιδιά.

Δεν ξέρω ποιο από όλα είναι το ηθικό δίδαγμα εδώ. Έχω, όμως, μία απορία:
Πιστεύει κανείς πλέον τους «ευαγγελιστές» και «ευαγγελίστριες» του φεμινισμού και της ανάδειξης της θέσης της γυναίκας, οι οποίοι/ες, κατά πάσα πιθανότητα, αύριο θα εκμεταλλευτούν την επόμενη τάση στην πιασάρικη εταιρική επικοινωνία?

Η αλήθεια είναι ότι δεν ξέρω αν τους/τις πιστεύει. Όμως, τα likes/thumbs up/repost κ.λπ. που συγκεντρώνει κάθε ανάρτηση της παραπάνω “ευαγγελίστριας” ανασηκώνουν τα “ειρωνικά” φρύδια αυτών που ξέρουν πράγματα πέρα από την εικόνα που το τμήμα εταιρικής επικοινωνίας πασχίζει να χτίσει.

ΑΠΟ ΤΗΝ – Ε. Σ. Μ.

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News