Πώς ο μονόλογος στην Barbie είπε καθαρά αυτά που όλες σκεφτόμασταν

Μια από τις αναμφισβήτητες στιγμές “εύρηκα” στη ζωή είναι όταν δισδιάστατοι ήρωες, στο πανί, στην οθόνη, στο βιβλίο, σαν να ζωντανεύουν και να λένε πράγματα που έχουμε σκεφτεί εμείς στα τρίσβαθα του μυαλού μας. Eίτε αυτοί είναι οι ήρωες του Νευρικού Εραστή, είτε του Fleabag, η αναγκαία ταύτιση προκαλεί την λεγόμενη αριστοτελική κάθαρση με το κλείσιμο της πλοκής. Κάποιες ταινίες ιδιαίτερα είναι αυτό που λέγεται ως όρος κινηματογραφικής ανάλυσης self-aware, υπενθυμίζουν στο θεατή δηλαδή ότι πρόκειται για φτιαχτό σύμπαν κι όχι για αναστολή της δυσπιστίας (δηλαδή το απαραίτητο χάσιμο μέσα στον φτιαχτό κόσμο της φαντασίας ώστε να ζήσουμε στο φιλμικό σύμπαν). Aπό το Adaptation των Charlie Kaufman και Spike Jonje στο νεανικό θρίλερ Scream υπάρχουν αρκετά παραδείγματα από τούτες. Η νεοπαγής Barbie της Greta Gerwig επιτυγχάνει και τα δυο.

Σαν σε προκρούστειο κρεβάτι, τραβάμε από δω, τραβάμε από κει, για να χωρέσουμε μέσα στο απροσμέτρητο κουτάκι που έχει απ’έξω την ετικέτα Γυναίκα.

Ο μονόλογος της America Ferrera στην ταινία Barbie λοιπόν πυροδότησε μια μεγάλη συζήτηση στο διαδίκτυο με τα όσα είπε ο χαρακτήρας της στην ταινία, η Gloria, η δύναμη που βάζει σε κίνηση την ενεργοποίηση και την αμφισβήτηση της διάσημης κούκλας. Κυρίως μας θύμισε ένα σκληρό συμπέρασμα που έχουμε βγάλει όλες αποκτώντας λίγη εμπειρία στη ζωή. Ότι το να είσαι γυναίκα έρχεται ως ένα κουστουμάκι που αλλού στενεύει κι αλλού περισσεύει. Ό,τι κι αν κάνεις ποτέ δεν είσαι αρκετά καλή και δεν μπορείς ποτέ να τα κάνεις όλα σωστά. Όπως κι αν είσαι, ποτέ δεν εκπληρώνεις όλες τις κοινωνικές προσδοκίες που έχουν οι άλλοι από την Γυναίκα. Η γυναίκα ως τοτέμ, ως αφηρημένη έννοια, ως κάτι που σαν να μην αγγίζει την ουσία του ήμισυ του πληθυσμού. Δεν είναι παράλογο;

Η σύγχρονη γυναίκα είναι ικανή για αλληλεγγύη και για δημιουργία κοινότητας. Είναι ικανή για ηθική αυτονομία, την οποία όμως μόνο η πλήρης συμμετοχή στον αντικειμενικό κόσμο και στη δημόσια ζωή μπορεί να της επιτρέψει να επιτύχει. Κι αναρωτιόμαστε: γιατί ακόμη δεν έχει επέλθει αυτή η πλήρης συμμετοχή; Οι αγκυλώσεις που ακόμα υπάρχουν για τον ρόλο της και τη συμμετοχή της κρύβονται πίσω, συχνά ακόμη κι από γυναίκα προς γυναίκα.

Η αλληλεγγύη μεταξύ πλουσίων και φτωχών, νέων και μεγάλων, υγιών και αναπήρων είναι το κλειδί κι ο ακρογωνιαίος λίθος της ισότητας και της προόδου. Αυτή η αλληλεγγύη δεν κάνει καμία διάκριση και εγγυάται την προστασία όλων. Συμβάλλει αυτόματα στην ισότητα των φύλων. Και είναι απαραίτητο, γιατί, ακόμη και σήμερα, είναι σαφές ότι η κοινωνία δεν εξαιρείται από τις ανισότητες μεταξύ ανδρών και γυναικών ως προς τις ευκαιρίες και τις αμοιβές, αλλά και ως προς τους ρόλους που αναμένεται να διαδραματίσουν οι γυναίκες. Γεγονός που συχνά κάνει περισσότερο δύσκολο για αυτούς να θεωρηθούν ίσοι. Οι γυναίκες σήμερα παίζουν διαφορετικούς ρόλους ως ηγέτης, μάνατζερ, διαχειριστής οικογενειακού εισοδήματος, ερωτική σύντροφος και ως μητέρα. Αλλά για όλους αυτούς τους ρόλους κρίνονται αυστηρότερα. Σαν σε προκρούστειο κρεβάτι, τραβάμε από δω, τραβάμε από κει, για να χωρέσουμε μέσα στο απροσμέτρητο κουτάκι που έχει απ’έξω την ετικέτα Γυναίκα.

Όπως το λέει ο Thierry Hoquet, η «Γυναίκα» είναι ένα κομμάτι σε ένα σύστημα καταπίεσης.

Το ίδιο μπορεί να ειπωθεί για τον άντρα. Φυσικά, σβήνοντας τη σήμανση αρσενικό/θηλυκό, δεν σβήνουμε τις διαφορές μεταξύ των ατόμων. δεν σβήνουμε καν την ύπαρξη των φύλων. Απλώς ορίζεται ότι η κοινωνία, για να οργανωθεί, δεν χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη της το φύλο, όπως ούτε και τη φυλή.

Ολόκληρος ο μονόλογος της Gloria, λοιπόν.

“Είναι κυριολεκτικά αδύνατο να είσαι γυναίκα. Όσο όμορφη και όσο έξυπνη κι αν είσαι, ποτέ δεν πιστεύεις ότι είσαι αρκετά καλή. Πρέπει πάντα να είμαστε εξαιρετικές, αλλά με κάποιο τρόπο το κάνουμε πάντα λάθος.

Πρέπει να είσαι αδύνατη, αλλά όχι πολύ αδύνατη. Και ποτέ δεν μπορείς να πεις ότι θέλεις να είσαι αδύνατη. Πρέπει να λες ότι θέλεις να είσαι υγιής, αλλά συγχρόνως οφείλεις να είσαι και αδύνατη. Πρέπει να έχεις λεφτά, αλλά δεν μπορείς να ζητήσεις λεφτά γιατί αυτό είναι χυδαίο. Πρέπει να προσπαθείς να γίνεις το αφεντικό, αλλά δεν μπορείς να είσαι σκληρό αφεντικό. Πρέπει να ηγείσαι, αλλά δεν μπορείς να απορρίπτεις τις ιδέες των άλλων. Πρέπει να αγαπάς το να είσαι μητέρα, αλλά να μη μιλάς συνέχεια για τα παιδιά σου. Πρέπει να είσαι γυναίκα καριέρας, αλλά και να φροντίζεις πάντα για τους άλλους.

Πρέπει να αντιδράς στις φριχτές ανδρικές συμπεριφορές, αλλά αν το κάνεις, σε κατηγορούν ότι διαρκώς παραπονιέσαι. Πρέπει να παραμένεις όμορφη για τους άνδρες, αλλά όχι τόσο όμορφη ώστε να τους δελεάζεις υπερβολικά ή να απειλείς με την ομορφιά σου άλλες γυναίκες, από τη στιγμή που υποτίθεται ότι είσαι μέλος της γυναικείας αδελφότητας. Πρέπει πάντα να ξεχωρίζεις και πάντα να είσαι ευγνώμων. Μην ξεχνάς όμως ποτέ ότι το σύστημα είναι στημένο. Δεν πρέπει ποτέ να γερνάς, να είσαι ποτέ αγενής, να κάνεις επίδειξη, να είσαι εγωίστρια, να πέφτεις, να αποτυγχάνεις, να δείχνεις ότι φοβάσαι, να παρεκκλίνεις από τη γραμμή. Είναι τόσο δύσκολο! Είναι τόσο αντιφατικό και κανείς δεν πρόκειται να σου δώσει μετάλλιο ή να σου πει ευχαριστώ! Και στο τέλος σου λένε ότι όχι μόνο τα έχεις κάνεις όλα λάθος, αλλά και ότι για όλα φταις εσύ.

Έχω κουραστεί τόσο πολύ να βλέπω τον εαυτό μου και κάθε άλλη γυναίκα να γίνεται κόμπος για να φαίνεται συμπαθητική. Και αν όλα αυτά ισχύουν ακόμα και για μια κούκλα, τότε δεν ξέρω καν τι να σκεφτώ πια.”

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News