Η Ρένα απαντά: Ποιος αποφασίζει για εγκυμοσύνες ανηλίκων;

Στο έφηβο αγόρι που αφήνει μια κοπέλα έγκυο δεν υπαρχουν επιπτώσεις που να έχουν καθοριστική επίδραση στον ψυχισμό του. Ίσα ίσα που μπορεί να νιώθει και περήφανος.

_______

Η ιστορία της όπως την ξεχώρισα σήμερα

Αγαπητή μου Ρένα και αναγνώστριες/ες!

Τι ωραία παρέα έχετε δημιουργήσει! Βρήκα πρόσφατα τη στήλη και πλεον εχω γίνει φανατική αναγνώστρια! Συγχαρητήρια!

Ρένα μου, εδώ και κάποιο καιρό με προβληματίζει το εξής ζήτημα: Ποιος αποφασίζει για την εγκυμοσύνη μιας ανήλικης;

Πρόσφατα είδα σε ένα βίντεο (Women’s Forum) που μιλούσε μια ειδικός για την παιδική κακοποίηση και είπε ότι η Ελλάδα εχει το υψηλότερο ποσοστό σε ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες ανήλικων κοριτσιών στην ΕE.

Έψαξα για περισσότερες πληροφορίες ,αλλα ο πραγματικός αριθμός των ανεπιθύμητων κυήσεων στις ανήλικες είναι άγνωστος, διότι πάρα πολλές από αυτές δεν δηλώνονται καν.

Όμως εμένα με απασχολεί κάτι άλλο. Ποιος αποφασίζει (νομικά και ηθικά εννοω) για το σώμα της εγκυμονούσας αφού η ίδια είναι ανήλικη; Θέλω να πω αναγνωρίζεται η έννοια της συναίνεσης στην άμβλωση για την ανήλικη που εγκυμονεί; ‘Η την απόφαση την παίρνει με το έτσι θέλω ο πατέρας ή η μητέρα;

Απ’ ότι διάβασα αρκεί η γραπτή συναίνεση του ενός από τους δυο γονείς και η συναίνεση της ανήλικης δεν χρειάζεται ,αλλα η γνώμη της «λαμβάνεται υπόψιν». Δηλαδή εάν η ανήλικη θέλει να κρατήσει το μωρο, εγω π.χ. που σέβομαι τη γνώμη της κόρης μου και είμαι πιο προοδευτική συμφωνήσω, μπορεί ενας πατέρας (με ύπουλο και κρυφό τρόπο , χειραγώγηση, απειλές, ανταλλάγματα κτλ.) να προβεί στη διακοπή κύησης της ανήλικης κόρης του; Εδώ να πω ότι με τον πατέρα έχουμε χωρίσει και έχουμε συνεπιμέλεια και κοινή γονική μέριμνα. Τι γίνεται αν διαφωνούν; Και αν η έφηβη θελει να το κρατήσει , αλλά και οι δυο γονείς διαφωνούν; Μην μου πείτε για δικαστήριο γιατί αποκλείεται να προλάβει να γίνει μέσα στα χρονικά όρια που επιτρέπεται η διακοπή κύησης.

Πέρα από την ολην ψυχική ταλαιπωρία, το άγχος , την αγωνία, το στίγμα και τον φόβο νομίζω ότι στην τρυφερή αυτή ηλικία ο τρόπος που αποτυπώνεται αυτή η εμπειρία είναι καθοριστική για την αναπτυσσομένη προσωπικότητα της εκκολαπτόμενης γυναίκας. Θέλω να πω, ότι αν η έφηβη δει ότι δεν εχει η ίδια έλεγχο πάνω στο σώμα της, αλλά άλλοι αποφασίζουν για ό,τι αφορά το σώμα της ,τότε δεν θα αισθάνεται καπως σαν αντικείμενο; Σαν θύμα; Δεν προσβάλλεται η αυτοδιάθεση της;

Δεν είναι παράλογο που το ηλικιακό όριο σεξουαλικής συναίνεσης είναι τα 15 έτη ,αλλά για μια τετοια απόφαση τα 18; (Δηλαδή πρακτικά ισχύει ο άρρητος νόμος των φυλακών: Ας πhδιουνται, αρκεί να μην γκαστρώνονται.).

Και αν το σκεφτείς είναι αστείο, διότι ο Πούτιν εναποθέτει τις ελπίδες του στις μαθήτριες για να επιλύσουν το πρόβλημα της υπογεννητικότητας, διότι μάλλον στη Ρωσία ξαφνικά οι έφηβες είναι μεταλλαγμένες και αρκετά ώριμες να αποφασίσουν για το σώμα τους αλλά και για το παιδί που θα φέρουν στον κοσμο. Δεν είναι αυτό μια τεράστια αντίφαση και κραυγαλέα υποκρισία; Αυτή η στάση δεν είναι απόπειρα πατριαρχικού ελέγχου πάνω στα αναπαραγωγικά δικαιώματα των γυναικών;

Από την άλλη νομίζω , στο έφηβο αγόρι που αφήνει μια κοπέλα έγκυο δεν υπαρχουν επιπτώσεις που να έχουν καθοριστική επίδραση στον ψυχισμό του. Ίσα ίσα που μπορεί να νιώθει και περήφανος. Φαντάζομαι ότι το πολύ με κάποια σύσταση, λίγο κήρυγμα από τους γονείς και επιπλέον χαρτζιλίκι για προφυλακτικά, ξεμπερδεύει, βγάζοντας και κέρδος! Ούτε από το κοινωνικό στίγμα ,ούτε από ενοχές, ούτε από ιατρικές πράξεις απειλείται.

Εκτός αυτού όμως το θέμα με απασχολεί όχι μονο νομικά , αλλά και ηθικά. Θεωρώ ότι είναι ένα σοβαρό φεμινιστικό ζήτημα, το οποίο δεν εχει εξεταστεί ακόμα. Θέλω να πω σήμερα οι έφηβες είναι αρκετά ώριμες και πολύ περισσοτερο ενημερωμένες από όσο ήμασταν εμείς στην ηλικία τους. Κι εδώ πρόκειται για μια πολύ σοβαρή απόφαση ζωής. Που στεκόμαστε ηθικά , νομικά και κοινωνικά απέναντι σε κάτι τέτοιο;

Έχοντας κόρη στην προεφηβεία, αναρωτιέμαι πώς είναι δυνατόν να ενημερώσουμε τις έφηβες έγκαιρα με διακριτικότητα και σεβασμό στην σεξουαλικότητα , ώστε να τις προστατέψουμε από τους κινδύνους (Δεν εννοω τα ΣΜΝ, αυτά τα έχουμε εξηγήσει ήδη) ;

Τι λέμε ακριβώς; Πώς μπορώ να ενημερώσω την κόρη μου για ένα τέτοιο ενδεχόμενο, χωρίς να την φοβίσω;

Τι λένε οι αναγνώστριες και οι αναγνώστες/@;

ΑΠΟ ΤΗΝ – Προβληματισμένη Μάνα

_______________________

Ας οργανώσουμε τη συζήτηση 

Σε ευχαριστώ που μας διαβάζεις και για τα καλά σου λόγια!

Πιστεύω ότι αν έχετε μιλήσει για ΣΜΝ, τότε αυτομάτως είναι ενήμερη η κόρη σου και για το προφυλακτικό. Επομένως και για τον έλεγχο εγκυμοσύνης. Εφόσον της γίνει δεύτερη φύση το προφυλακτικό σε κάθε τυχόν επαφή θα έχει ελάχιστο κίνδυνο κι εγκυμοσύνης παράλληλα (μηδενικός δεν υπάρχει ποτέ). Προέχει να το ζητά και να έχει τα δικά της μαζί της για τον εξής λόγο. Σύμφωνα με γυναικολόγους, «Η συχνότερα χρησιμοποιούμενη αντισυλληπτική μέθοδος από τους έφηβους στην Ελλάδα είναι: η διακοπτόμενη συνουσία και ακολουθεί το ανδρικό προφυλακτικό. Τα ποσοστά χρήσης του αντισυλληπτικού δισκίου αγγίζουν μόλις το 4%, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, όπου το ποσοστό αυτό φτάνει στο 45%. Η μέθοδος της διακοπτόμενης συνουσίας κατέχει την πρώτη θέση μεταξύ των εφήβων στην Ελλάδα, με ποσοστό κοντά στο 40%. Μάλιστα, το ποσοστό μιας ανεπιθύμητης κύησης με τη χρήση αυτής της μεθόδου αγγίζει το 20% ανά έτος, ενώ δεν παρέχεται καμία προστασία από τα ΣΜΝ.» Εξυπακούεται ότι η έλλειψη κοινωνικού στιγματισμού των αγοριών -όπως αναφέρεις κι η ίδια- ενισχύει αυτή την ανεύθυνη σεξουαλική πρακτική. Ωστόσο κι εκείνοι δεν είναι άμοιροι ευθυνών, εφόσον δεν πληροί το όριο νόμιμης συναίνεσης από την έφηβη (είναι κάτω από τα 15 έτη), εγγράφονται τότε στο μητρώο σεξουαλικών παραβατών. Είναι ένα μεγάλο φεμινιστικό ζήτημα η αντισύλληψη κι αυτό πρέπει να κοινοποιήσεις στην κόρη σου. Ότι οι αλλαγές συμβαίνουν στο δικό της σώμα κι επομένως πρέπει να το προστατεύει.

Στην Ελλάδα οι εφηβικές εγκυμοσύνες (νοούμενες ως εγκυμοσύνες ηλικίας των γυναικών έως και 19 ετών) απαντώνται κυρίως σε ευαίσθητες κοινωνικές κι εθνοτικές ομάδες, πχ. γάμοι Ρομά σε εφηβική ηλικία. Για τον γενικό πληθυσμό η άμβλωση θεωρείται μια εγκεκριμένη ηθικά και νομικά διαδικασία εφόσον πληροί την συναίνεση της γυναίκας. Δεν χρειάζεται ειδική εξήγηση, είναι λάθος το πισωγύρισμα που επιχειρείται από παραθρησκευτικούς κύκλους στο πρόσφατο παρελθόν με το «κίνημα του αγέννητου παιδιού». Ειδικά για μια έφηβη μια εγκυμοσύνη ενέχει πολλούς ιατρικούς κινδύνους για την ίδια την κοπέλα, ιδιαίτερα στα πρώτα στάδια. «Ο Π.Ο.Υ υπολογίζει ότι συνολικά πάνω από 300 εκατομμύρια γυναίκες εφηβικής και αναπαραγωγικής ηλικίας πάσχουν αυτή τη περίοδο από επιπλοκές που προκύπτουν από την εγκυμοσύνη και το τοκετό και περίπου 20 εκατομμύρια καινούριες περιπτώσεις προκύπτουν κάθε χρόνο» (WHO, 2005).
Σύμφωνα με την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας «φαίνεται πως τα πιο συχνά προβλήματα που μπορεί να προκύψουν στην έφηβη-έγκυο είναι η προεκλαμψία, η αναιμία, η κεφαλοπυελική δυσαναλογία και το μαιευτικό συρρίγγιο (Zacharin R.F., 2000). Οι έφηβες επίσης, είναι πιθανότερο να γεννήσουν πρόωρα ή με χαμηλό βάρος γέννησης νεογνά, να κυοφορούν έμβρυο με υπολειπόμενη ενδομήτρια ανάπτυξη ή με σύνδρομο μογγολοειδούς ιδιωτείας σε σύγκριση με γυναίκες που αποκτούν παιδί μετά τα 20 έτη τους (Brodsky D. et al, 2004)». Είναι προς το δικό της συμφέρον δηλαδή και το συμφέρον του παιδιού η διακοπή της εγκυμοσύνης.

Η κοινωνία πάντως επηρεάζει με το πλαίσιό της τις αποφάσεις μιας έφηβης για την εγκυμοσύνη της (πχ. στις ΗΠΑ πιο εύκολα θα γεννούσε και θα έδινε το μωρό για υιοθεσία), επομένως παίζει ρόλο η στάση όλων μας. (Ντίκιμπο-Χιωτέλλη 1998-Γκερλέ 2000). Και γι’αυτό άλλωστε υποστηρίζουμε ότι ο έλεγχος στα αναπαραγωγικά δικαιώματα των γυναικών είναι επικίνδυνος.

Πόσο συχνό φαινόμενο όμως είναι οι εφηβικές εγκυμοσύνες στη χώρα μας; Σύμφωνα με μελέτη του 2010 σε ελληνική ημι-αστική περιοχή «Το 70% των εφήβων-μητέρων ήταν ηλικίας 19 ετών, ενώ το 12% ήταν ηλικίας 14-16 ετών. Η συντριπτική πλειοψηφία των εφήβων-μητέρων (77%) ήταν άγαμες και είτε ήταν αναλφάβητες είτε είχαν μόνο τη βασική εκπαίδευση (93%).» Επιπρόσθετα, «Οι παράγοντες που ενδεχομένως οδηγούν σε αυξημένη πιθανότητα εφηβικής εγκυμοσύνης περιλαμβάνουν την πρόωρη ωρίμανση συμπεριφοράς, την πρόωρη έναρξη του καπνίσματος, την κατάχρηση οινοπνεύματος και ουσιών, το χαμηλό ακαδημαϊκό ενδιαφέρον και το χαμηλό οικονομικό υπόβαθρο (Malamitsi-Puchner A. et al.,
2006). Πρέπει να επισημανθεί ωστόσο, ότι σε κάποιες περιπτώσεις, η κύηση στην εφηβεία αποτελεί επιλογή από την έφηβη και αυτό σχετίζεται άμεσα με στοιχεία κουλτούρας και πολιτισμικής κληρονομιάς, τα οποία διέπουν κάποιες κοινωνίες ή κάποιες κοινωνικές ομάδες (Kokkalis Ρ. et al., 2005, Arai L., 2007).»

Η συνεπιμέλεια σημαίνει ότι οι γονείς αποφασίζουν από κοινού για το παιδί. Η γονική μέριμνα αφορά σε γενικότερη ευθύνη του παιδιού και δικαιώματα/υποχρεώσεις των γονέων, ενώ η (συν)επιμέλεια αποτελεί υποσύνολο κι αφορά στην φροντίδα, ανατροφή, επίβλεψη κι εκπαίδευση του παιδιού, δηλαδή την διαχείριση της καθημερινότητας. Σε περίπτωση που υπάρχει διαφωνία για κάτι τόσο σημαντικό υπάρχουν νομικές δικλείδες, ο νόμος προστατεύει την ανήλικη διασφαλίζοντας ότι οι αποφάσεις είναι προς το συμφέρον της -η συμβουλευτική που παρέχεται και οι εισαγγελικές επεμβάσεις είναι σε αυτό το πλαίσιο. Η διακοπή της εγκυμοσύνης εμπίπτει στον κανόνα ότι αρκεί η συγκατάθεση ενός κηδεμόνα ή γονέα, μαζί φυσικά με την επιθυμία-συναίνεση της εγκύου. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το Lawspot και το άρθρο 246, «Δεν είναι άδικη πράξη η τεχνητή διακοπή της εγκυμοσύνης που ενεργείται από την έγκυο ή με τη συναίνεση των προσώπων που αναφέρονται στην παράγραφο 2 (άτομα που έχουν την μέριμνα ή επιμέλεια αν εκείνη είναι ανίκανη να συναινέσει) από γιατρό μαιευτήρα-γυναικολόγο με τη συμμετοχή αναισθησιολόγου, σε οργανωμένη νοσηλευτική μονάδα, αν συντρέχει μία από τις ακόλουθες περιπτώσεις:

α) Δεν έχουν συμπληρωθεί δώδεκα εβδομάδες εγκυμοσύνης.

β) Η εγκυμοσύνη είναι αποτέλεσμα βιασμού, αποπλάνησης ανήλικης, αιμομιξίας ή κατάχρησης γυναίκας ανίκανης να αντισταθεί και δεν έχουν συμπληρωθεί δεκαεννέα εβδομάδες εγκυμοσύνης.

γ) Έχουν διαπιστωθεί, με τα μέσα προγεννητικής διάγνωσης, ενδείξεις σοβαρής ανωμαλίας του εμβρύου που επάγονται τη γέννηση παθολογικού νεογνού ή υπάρχει αναπότρεπτος κίνδυνος για τη ζωή της εγκύου ή κίνδυνος σοβαρής και διαρκούς βλάβης της σωματικής ή ψυχικής υγείας της. Στην περίπτωση αυτή απαιτείται σχετική βεβαίωση και του κατά περίπτωση αρμόδιου γιατρού.»

Η «επιθυμία» όμως μιας έφηβης να συνεχίσει μια εγκυμοσύνη μπορεί να είναι κυρίως φόβος: φόβος για την άμβλωση που παρουσιάζεται ως κάτι τρομακτικό και καταστροφικό για την ίδια (ότι θα μείνει στείρα, δεν θα μπορεί να κάνει παιδιά στο μέλλον, κλπ. κλπ.) Ή μπορεί να είναι ρομαντισμός που δεν εδράζεται σε εμπειρική γνώση της πραγματικότητας. Το να μεγαλώνεις ένα παιδί δεν είναι εύκολο ούτε καν για τις ενήλικες γυναίκες. Δεν είναι προοδευτικότητα να ενισχύονται αυτά. Κι επιτέλους πρέπει κάπου να χαράξουμε μια σαφή γραμμή: εμπιστευόμαστε τις εφήβους σε ορισμένα μόνο σημαντικά θέματα (να ψηφίζουν πχ. στα 17) κι όχι σε άλλα; Εμπιστευόμαστε να έχουν αυτοδιάθεση στην κύηση αλλά όχι στην ερωτική επιθυμία τους; Μου δίνεις σε ορισμένα σημεία πάντως την αίσθηση (μπορεί να κάνω λάθος) ότι έχεις μια …δεν ξέρω πώς να το πω…φοβία απέναντι σε μια άμβλωση; ηθικό πανικό γι’αυτή; επιθυμία να γίνεις γιαγιά; Δεν ξέρω. Όμως σκέψου το. Για να προστατεύσεις την κόρη σου πρέπει να έχεις σαφές στίγμα η ίδια.

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News