H Ρένα απαντά: Για τα πατριαρχικά στοιχεία στο Βασικό Ένστικτο

Είναι όντως έτσι και στην πραγματικότητα, Ρένα;
Ή η ταινία αναπαραγαγει απλώς κλισέ του περασμένου αιώνα;

__________

Η ιστορία της όπως την ξεχώρισα σήμερα

Αγαπητή Ρένα,
Είδα πρόσφατα το βασικό ένστικτο.
Πόσα πατριαρχικά κλισέ μαζεμένα σε μια ταινία;
Η διαβολική γυναίκα που κερδίζει στο τέλος το ενδιαφέρον του άντρα, παρόλο που είναι διαβολική, και η αθώα καλή κοπέλα που ο άντρας πιο πολύ έχει συναισθήματα για αυτήν παρά τον ενθουσιάζει και τόσο το σεξ μαζί της και η οποία πεθαίνει και στο τέλος.
Σαν μια άλλη αναφορά στη θυσία της Αγίας.
Άλλη μια “αντρική” ταινία…

Είναι όντως έτσι και στην πραγματικότητα, Ρένα;
Ή η ταινία αναπαραγαγει απλώς κλισέ του περασμένου αιώνα;
Εσύ πως την αναλύεις την ταινία;
Και τι πιστεύεις, ισχύουν και στην πραγματικότητα αυτά;
Έτσι μας διαχωρίζουν οι άντρες;
Αν μας διαχωρίζουν έτσι και το παιχνίδι παίζεται έτσι, εμείς τι θα πρέπει να κάνουμε;

Αν μπορέσεις να μου απαντήσεις σε όλα αυτά τα ερωτήματα θα σου είναι ευγνώμων. Ευχαριστώ!

ΑΠΟ ΤΗΝ – Αγια-Πορνη

___________________

Ας οργανώσουμε τη συζήτηση

Αναρωτιέμαι αν είδαμε την ίδια ταινία, καθώς μου φαίνεται ότι έχεις ένα δεδομένο στο μυαλό σου (τον διαχωρισμό Αγία-Πόρνη) και διαμορφώνεις το αφήγημα γύρω από το δεδομένο. Κάποιοι ιδεοληπτικοί μεταστρέφουν την πραγματικότητα για να χωρέσει στην ιδεοληψία τους, με πολύ πιο σοβαρά θέματα βέβαια, αλλά καταλαβαίνεις πώς το λέω, μου θύμισε η συλλογιστική αυτό το φαινόμενο. Δεν το λέω για να σου πω ότι έχεις σε όλα άδικο, άσε να το αναλύσω λίγο και θα δεις.

Το Βασικό Ένστικτο είναι ταινία των 90s που όπως όλα τα ερωτικά θρίλερ των 80s και 90s (το ριμέικ του κλασσικού Ο ταχυδρόμος χτυπάει πάντα δυο φορές, το εξαιρετικό Body Heat, το ηδονοβλεπτικό Διχασμένο Κορμί, την γυναικεία Μαύρη Χήρα κλπ) ήταν ουσιαστικά μεταγραφές ενός ένδοξου αμερικανικού είδους με περισσότερο όμως γυμνό και σεξ αυτή τη φορά: των film noir.

Στα film noir υπάρχουν και λειτουργούν κάποια αρχέτυπα, με κυρίαρχο αυτό της femme fatale. O κόσμος νομίζει ότι η femme fatale είναι η αγριογκόμενα που θα σου κάνει αεροπλανικά και θα δεις αστράκια, ωστόσο η λέξη fatale σημαίνει μοιραία, όπως μοίρα, όπως θάνατος. Κοινώς οι συγκεκριμένες γυναίκες αποτελούσαν τον καταλύτη καταστροφής του κεντρικού ήρωα. Αυτό ΕΙΝΑΙ πατριαρχικό, ανάγεται στην βιβλική Εύα και την Πτώση των Πρωτοπλάστων, όμως ίσως ακόμη περισσότερο στην Λίλιθ καθώς η Εύα παρασύρθηκε, η Λίλιθ είχε δική της αυτόνομη σκέψη. Ή ίσως και στην Πανδώρα, αυτή που «είχε όλα τα δώρα» που όμως ανοίγει το κουτί των συμφορών, λειτουργεί δηλαδή ως καταλύτης καταστροφής.

Προφανώς δεν ισχύει κάτι τέτοιο στην πραγματική ζωή, οι άνθρωποι είναι πιο πολυεπίπεδοι από τα αρχέτυπα. Ούτε εντελώς κακοί, ούτε εντελώς κακοί. Κάπου στο ενδιάμεσο.

Στο Βασικό Ένστικτο η συγγραφέας Κάθριν είναι μεν η femme fatale, όμως αυτό δεν κάνει την ψυχίατρο Ελίζαμπεθ την «καλή κοπέλα» ώστε να αποτελεί το πολικό της αντίθετο. Μάλιστα στην ταινία υπονοείται ότι οι δυο γυναίκες είχαν μεταξύ τους ερωτική σχέση (η αμφιφυλοφιλία της Κάθριν είναι φανερή και σε άλλη σκηνή, στο κλαμπ και με την Ρόξι στο σπίτι της), η οποία μάλιστα δημιουργεί στον θεατή την υποψία ότι πιθανώς η Ελίζαμπεθ έχει ράμματα για τη γούνα της Κάθριν κι επομένως μπορεί να σχετίζεται με την εγκληματική βασική πλοκή. Σύντομα η κυρίως υπόθεση εστιάζει στην διαφθορά του αστυνομικού, του Νικ, όπως συνηθίζεται άλλωστε σε τέτοια έργα. Ο διεφθαρμένος κόσμος των αστυνομικών ελκύεται ισχυρά από τις καυτές γυναίκες που είναι ύποπτες και που τους μπλέκουν ακόμα πιο βαθιά στην διαφθορά. Πάλι έχουμε το θέμα της γυναίκας που παρασύρει, δεν είναι όμως ο άδολος Αδάμ που πέφτει στην παγίδα, έχει κι εκείνος δαγκώσει το μήλο επειδή του φάνηκε ελκυστικό.

Η Κάθριν δεν σκοτώνει τον Νικ  *****spoilers για το υπόλοιπο της παραγράφου, προειδοποιηθήκατε******

, επειδή εκείνος μοιάζει να επιθυμεί το ίδιο που επιθυμεί κι εκείνη: σεξ και καλοπέραση. Όταν θα υπαινιχθεί ότι επιθυμεί κάτι διαφορετικό, κάτι που πλησιάζει σε αυτό που εσύ τοποθετείς ως επιθυμία «καλής αθώας κοπέλας», δηλαδή σχέση, ίσως οικογένεια, τότε η παλιά Κάθριν με την ψυχοπαθολογία της ξαναξυπνά.

Άλλωστε ο τίτλος του έργου παραπέμπει στην ερωτική επιθυμία που καταδυναστεύει χωρίς την συνείδηση, ως πηγαία ζωϊκή ορμή. Κι εδώ έρχεται ίσως το πατριαρχικό στοιχείο που εγώ κρίνω ως πιο επικίνδυνο. Επειδή το βασικό ένστικτο δημιουργεί υποτίθεται αυτή την ναρκωτική ορμή στον εγκέφαλο, χωρίς να σκεφτείς, χωρίς να εκλογικεύσεις, ο Νικ καταλήγει στον βιασμό της Ελίζαμπεθ.

Η πραγματικά κακή, μισογυνική πλευρά του έργου λοιπόν και το σκηνοθετικό λάθος της εποχής, που δεν θα περνούσε ούτε με σφαίρες σήμερα, είναι ότι κινηματογραφεί την πράξη αυτή του βιασμού ασθμαίνοντας, με ερωτική λαχτάρα, χορογραφημένα ώστε να είναι πιο ερωτική από τις αντίστοιχες σεξουαλικές σκηνές με την Κάθριν! Κι αυτό είναι πολύ επικίνδυνο για το κοινό, κανονικοποιεί μια βίαιη σκηνή χωρίς συναίνεση (αντίθετα με την αρχική όπου συναίνεση υπονοείται από το στήσιμο). Κατά τ’άλλα ο διαχωρισμός καλών-κακών κοριτσιών δεν υφίσταται με τον ίδιο τρόπο όπως σε άλλες ταινίες, ούτε ήταν κακό το γυμνό σταυροπόδι (όπως φαίνεται κι από το κλιπ που σας βάζω από κάτω είναι κλείσιμο του ματιού στο παλιό αμερικάνικο σινεμά), κακό ήταν που ξεγελάσανε την Σάρον Στόουν να δείξει περισσότερα απ’όσα υπολόγιζε. Όλοι έχουν μερίδιο κακίας στις ταινίες του Έστερχατζ άλλωστε, ο ίδιος ο σκηνοθέτης και σεναριογράφος ίσως περισσότερο απ’όλους.

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News