Μπορεί στην Ελλάδα ο όρος “bystanders intervention” να μη βρίσκεται ακόμη σε ευρεία χρήση, ωστόσο στο εξωτερικό είναι ο λόγος στον οποίο οφείλουν τη ζωή και τη σωματική τους ακεραιότητα πολλές γυναίκες παρ’ ολίγον θύματα βιασμών ή σεξουαλικής βίας.
Την ίδια στιγμή, σε αρκετά μέρη του κόσμου, αλλά κυρίως σε πανεπιστημιακούς χώρους (campuses, χώρους συγκέντρωσης φοιτητών, κ.λπ) νεαροί σε ηλικία άνθρωποι εκπαιδεύονται στο να είναι αποτελεσματικοί “bystanders”, με στόχο την ασφάλεια των γυναικών, παιδιών, αλλά και θυμάτων ρατσιστικής ή ομοφοβικής βίας.
Άλλωστε, η δύναμη του περαστικού και ο τρόπος με τον οποίο μπορεί να εμποδίσει μία επίθεση έχει αποδειχθεί και στο ελληνικό έδαφος, όταν θαρρετοί αυτόπτες μάρτυρες μπόρεσαν να αποσπάσουν την προσοχή από τον θύτη, να ενημερώσουν εγκαίρως τις αρχές ή να καταφέρουν να βγάλουν το θύμα από τη δύσκολη θέση.
Οι “bystanders” μπορούν να είναι το ίδιο αποτελεσματικοί σε κάθε περιστατικό παρενοχλητικής συμπεριφοράς ή bullying που πέφτει στην αντίληψή τους, αρκεί να είναι κάτι που συμβαίνει με ασφάλεια τόσο για το θύμα, όσο και τον bystander. Ένας μικρός οδηγός πάνω στον οποίο βασίζονται στο εξωτερικό αποτελείται από 4 βήματα:
- Μια πρώτη εκτίμηση της κατάστασης που αντικρίζουμε με ταυτόχρονη διασφάλιση ότι δεν πρόκειται να κινδυνεύσουμε και εμείς. Αυτός που βλέπουμε να παρενοχλεί / χτυπά / κάνει bullying σε μία γυναίκα / ένα παιδί / ένα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομο, κρατά όπλο; Αυτό που αντικρίζουμε τρομοκρατεί και εμάς; Τότε, η πρώτη μας κίνηση είναι να καλέσουμε σε βοήθεια ή να καλέσουμε την Αστυνομία. Με κάθε τρόπο, πρώτα βεβαιωνόμαστε για τη δική μας ασφάλεια και στη συνέχεια περνάμε στο επόμενο βήμα.
- Ενημερώνουμε κάποιον άλλο περαστικό ή αυτόπτη. Όσο περισσότεροι είναι ενήμεροι γι’ αυτό που συμβαίνει τόσο πιο εύκολα θα αποτραπούν τα χειρότερα. Λέμε τι είδαμε, ενδεχομένως προς τα πού κινήθηκε ο δράστης με το θύμα και καλούμε σε βοήθεια.
- Λαμβάνουμε υπ’ όψιν την αναστάτωση και τη συναισθηματική ταραχή που βιώνει το υποψήφιο θύμα. Αν μιλάμε για ανοιχτούς δημόσιους χώρους (π.χ. Μέσα συγκοινωνίας), μπορούμε να δηλώσουμε την παρουσία μας με διακριτικό τρόπο. Δηλώνουμε ότι είμαστε εκεί και ευγενικά ρωτάμε, αν θέλει να κατέβει π.χ. από το βαγόνι ή θέλει να κάνουμε κάτι για λογαριασμό της / τους. Σε κάθε περίπτωση, σεβόμαστε την επιθυμία τους και δεν επιμένουμε, καθώς μπορεί να προκαλέσουμε ένα μεγαλύτερο ξέσπασμα βίας, αν ο κακοποιητής είναι γνωστός τους.
- Σιγουρευόμαστε ότι δεν κινδυνεύουμε και εμείς κι αν δίπλα μας υπάρχουν κι άλλοι άνθρωποι, προσπαθούμε άμεσα να ενημερώσουμε και να τους ζητήσουμε να βοηθήσουν καλώντας την αστυνομία.
- Αν βρισκόμαστε σε απομονωμένη περιοχή, ενημερώνουμε άμεσα τις αρχές, κάνοντας σαφές ότι βρισκόμαστε κοντά σε άτομο που διατρέχει κίνδυνο. Αν δεν ρισκάρουμε τη ζωή ή τη σωματική μας ασφάλεια κρατάμε ντοκουμέντα από την περιοχή και προσπαθούμε να θυμόμαστε ακριβή ώρα, τα ρούχα που φορούσαν θύτης και θύμα, οτιδήποτε ακούσαμε ή υπέπεσε στην αντίληψή μας. Με τη συλλογή αυτών των λεπτομερειών ίσως βοηθήσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο το θύμα, αν χρειαστεί.
- ΠΡΟΣΟΧΗ: Αν υποψιαζόμαστε ότι μπορεί να εκτεθούμε σε άμεσο κίνδυνο και εμείς, καλούμε την αστυνομία και ενημερώνουμε για το περιστατικό με όσο το δυνατόν περισσότερες λεπτομέρειες. Για να μπορούμε να βοηθάμε, προέχει η ασφάλειά μας.
Σημείωση: στο εξωτερικό γίνονται σε τακτικότατη βάση σεμινάρια ακόμη και για το πώς ο bystander μπορεί να καθυστερήσει τον θύτη, να του αποσπάσει την προσοχή, να διαβεβαιώσει το θύμα ότι δεν είναι μόνο. Με την ελπίδα ότι ανάλογα σεμινάρια, που δεν προωθούν τη σιωπή σε περιστατικά βίας, θα υπάρξουν και στη χώρα μας, μέχρι τότε ο καθένας ας κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί για την αποτροπή τους.
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
