O χώρος της όπερας και του λυρικού τραγουδιού δεν είναι άγνωστος στο πλατύ κοινό, κυρίως τα τελευταία χρόνια που σπουδαίες ηχογραφήσεις και παραστάσεις έχουν διαδοθεί με την βοήθεια της τεχνολογίας και των ψηφιακών πλατφορμών. Μαζί αποκαλύφθηκαν και κάποια σκάνδαλα, στην εποχή του #metoo, που τράβηξαν, αυτή τη φορά αρνητικά, εκ νέου τα φώτα της δημοσιότητας πάνω στο χώρο αυτό. Ρώτησα για το ζήτημα την σοπράνο Σοφία Μητροπούλου, ανάμεσα σε άλλα, κι η συζήτηση μαζί της προέκυψε φυσικά, καθώς -χειμαρρώδης όπως είναι- όταν την ρώτησα για το #metoo μου είπε “Έχουμε κι εμείς παρενοχληθεί! Άσχημες, όμορφες, παχιές, λεπτές, καλές, κακές!” Είχα λοιπόν την θρυαλλίδα μιας συνέντευξης!
Ποια είναι όμως αυτή η καλλιτέχνις; Η Σοφία Μητροπούλου, απόφοιτος του Νέου Ωδείου Θεσσαλονίκης, είναι από τις κορυφαίες λυρικές μας τραγουδίστριες που έχει τραγουδήσει αφενός τους γνωστότερους ρόλους (την Μανόν Λεσκώ, την Διδώ, την Τόσκα, τη Δόνα Ελβίρα…) κι αφετέρου τους γνωστότερους συνθέτες, από Βέρντι και Μότζαρτ έως Βάγκνερ και Ντβόζακ, στα σημαντικότερα θέατρα της Ευρώπης και σε ρεσιτάλ σε όλο τον κόσμο. Κάθε παράστασή της είναι μια δοκιμασία για την ίδια, η οποία τοποθετεί πολύ αυστηρά τον πήχη στον εαυτό της.
Όμως πώς βλέπει την τέχνη της και κυρίως την γυναίκα μέσα σ’ αυτήν;
— Ο κόσμος της όπερας και του λυρικού τραγουδιού γενικότερα μοιάζει απροσπέλαστος σε κοινό που δεν έχει λάβει μουσική καλλιέργεια και παιδεία, ωστόσο τα πρώτα ονόματα είναι αναγνωρίσιμα ευρέως. Εσύ, ως καταξιωμένη καλλιτέχνης, πώς βλέπεις την προβολή των συντελεστών στο ευρύτερο κοινό και πώς τοποθετείς την αναγνωρισιμότητα ως παράγοντα στην εξέλιξη της τέχνης σου;
Όπως είναι γνωστό, η όπερα γεννήθηκε ως αναβίωση της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας από τους διανοούμενους της Αναγέννησης και παρόλο που ήκμασε ως λαϊκό θέατρο, σήμερα θεωρείται δυστυχώς ελιτίστικο είδος. Ωστόσο, όντως υπάρχουν κάποιοι καλλιτέχνες που ήταν ή είναι διάσημοι παγκοσμίως και τους γνωρίζουν και άνθρωποι που δεν έχουν ιδέα από όπερα. Θα αναφέρω χαρακτηριστικά δυο τεράστια ονόματα, την Μαρία Κάλλας, η οποία παραμένει η σημαντικότερη μορφή στην όπερα παγκοσμίως και τον Luciano Pavarotti, ο οποίος κατάφερε να φέρει την όπερα κοντά στο ευρύ κοινό! Γενικά στις μέρες μας ο τραγουδιστής της όπερας, πρέπει να έχει δικό του κανάλι στο You Tube και να είναι ενεργός στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ώστε να μπορεί να προβάλλει όσο καλύτερα μπορεί την δουλειά του. Έτσι αποκτά ένα είδος επικοινωνίας με το κοινό και κατ’ επέκταση δημοφιλίας, που του είναι χρήσιμες για να συμβαδίσει με τις απαιτήσεις του σύγχρονου κοινού.
— Θεωρείς ότι η όπερα ειδικά τοποθετεί την γυναίκα σε θέση ισχύος; Είναι μια σύνθετη τέχνη, συνδυασμός δράματος και λυρικού τραγουδιού, οπότε οι απαιτήσεις και το αποτέλεσμα είναι κι εξαιρετικά επιδραστικό άραγε;
Η όπερα είναι η πιο σύνθετη μορφή τέχνης, η πιο ολοκληρωμένη θα έλεγα, διότι συνδυάζει όλες τις μορφές της τέχνης, την μουσική, την ποίηση, το θέατρο, τον χορό, τα εικαστικά. Παρ’ όλο που η μουσική ήταν και είναι ακόμα χώρος ανδροκρατούμενος-συνθέτες, λιμπρετίστες, μαέστροι, σκηνοθέτες ήταν και είναι ως επί το πλείστον άντρες-νομίζω πως πέραν της όπερας δεν υπάρχει άλλος επαγγελματικός χώρος στην ιστορία της μουσικής, τον οποίο οι γυναίκες να έχουν κατακτήσει τόσο δυναμικά!
Καταρχήν οι γυναίκες ήταν πηγή έμπνευσης πολλών συνθετών, έχουν γραφτεί πολλοί μεγάλοι και υπέροχοι γυναικείοι ρόλοι! Μάλιστα στον χώρο μου λέμε χαριτολογώντας ότι οι όπερες που έχουν τίτλο γυναικείου ονόματος (π.χ Norma, Aida,Tosca,Turandot) έχουν πάντα εμπορική επιτυχία, πράγμα που ισχύει! Έπειτα μην ξεχνάμε ότι πάντα γίνεται λόγος για την Ντίβα, την Πριμαντόνα της όπερας!
— Όλοι φαντάζομαι έχουμε ηρωΐδες πλασμένες στο μυαλό μας που επιδεικνύουν μια ιδιαίτερα θηλυκή και/ή δυναμική ενέργεια. Κάποιες πάλι είναι πιο στερεοτυπικά τοποθετημένες, γραμμένες σε άλλες εποχές. Ας πούμε η Μανόν Λεσκώ (λατρεμένος ρόλος) θα μπορούσε να χαρακτηριστεί με τα σύγχρονα κριτήρια ως μια gold digger. *χαμόγελο* Η Διδώ πάλι (από το Διδώ κι Αινείας του Περσέλ) είναι μια βασίλισσα σύμβολο και ταυτόχρονα εκφράζει όλο τον πόνο της ερωτικής εγκατάλειψης. Ξεχωρίζεις κάποια που να σε εκφράζει περισσότερο, να την θαυμάζεις;
Υπάρχουν πολλοί συναρπαστικοί αλλά και απαιτητικοί ρόλοι στο ρεπερτόριο μου, αυτό δηλαδή της δραματικής σοπράνο. Είναι ρόλοι που απαιτούν μεγάλη φωνητική έκταση και αντοχή, καθώς και μεγάλη σκηνική άνεση. Κάποιους είχα την ευτυχία να ερμηνεύσω και κάποιους περιμένω να έρθει η κατάλληλη στιγμή.
Συνήθως έχω προτίμηση σ’ αυτούς που είναι χαρακτήρες διαφορετικοί από τον δικό μου -εκεί άλλωστε είναι και η πρόκληση – όπως είναι η Manon Lescaut, που ανέφερες, και είναι ίσως ο πιο αγαπημένος μου ρόλος, η Lady Macbeth, η Aida. Η Tosca είναι ένας άλλος λατρεμένος ρόλος, με την οποία όμως ταυτίζομαι αρκετά λόγω του ταμπεραμέντου της, άλλωστε είναι κι εκείνη τραγουδίστρια της όπερας και απολαμβάνω πάντα να ερμηνεύω αυτη την παθιασμένη, περήφανη, εύθραυστη, ανασφαλή, αλλά και δυνατή γυναίκα!
Τελευταίως μελετάω έναν άλλο θαυμάσιο ρόλο-πρόκληση, που στο παρελθόν είχα πει όχι γιατί θεωρούσα ότι δεν είχε έρθει ακόμα η ώρα, αλλά τώρα αισθάνομαι πια έτοιμη να αναμετρηθώ μαζί του, την Turandot!
Το #ΜeΤoo αφορά όλους τους εργασιακούς χώρους και ο λαμπερός αλλά και σκληρός χώρος της όπερας δεν θα μπορούσε δυστυχώς να αποτελέσει εξαίρεση!
— Πολλά ακούγονται για το #metοο και στον σκηνικό κόσμο της Όπερας, αλλά και της Μουσικής γενικότερα. Εσύ τι έχεις παρατηρήσει ανά τα έτη, τι θα επεσήμανες στις αναγνώστριές μας, ποια είναι η πραγματικότητα από μέσα;
Το #ΜeΤoo αφορά όλους τους εργασιακούς χώρους και ο λαμπερός αλλά και σκληρός χώρος της όπερας δεν θα μπορούσε δυστυχώς να αποτελέσει εξαίρεση! Έχω υποστεί η ίδια αδικίες και ανάρμοστες συμπεριφορές, κι επειδή είπα όχι, πλήρωσα τις επιπτώσεις, όπως το να μην με επιλέξουν ξανά για συνεργασία ή να μου κάνουν πόλεμο στην διάρκεια των προβών και των παραστάσεων. Πρέπει να έχεις γερό στομάχι, κι αν δεν έχεις, το κάνεις και προχωράς! Η αγάπη για την τέχνη μου ήταν αυτή που μου έδινε πάντα την δύναμη να προχωράω με ψηλά το κεφάλι και να συνεχίζω να την υπηρετώ κόντρα στις αντιξοότητες.
— Καταλαβαίνω απολύτως. Όμως αναρωτιέμαι. Τι είναι αυτό που σπρώχνει να εκδηλώνεται παρενόχληση στον κόσμο της Μουσικής, κατά τη γνώμη σου, ιδιαίτερα σε έναν κλάδο που θεωρείται πολιτιστικά ανεβασμένος; (Κι επομένως θα αναμέναμε και μεγαλύτερη αυτοσυγκράτηση από τους υπεύθυνους…).
Η τέχνη είναι μεν υψηλή, ο χώρος της μουσικής, δε, δεν είναι αγγελικά πλασμένος! Μακάρι όσοι υπηρετούν την συναρπαστικά αυτή τέχνη να ποιούσαν και το ανάλογο ήθος! Άλλωστε η ιστορία μας δείχνει ότι έχουν υπάρξει καλλιτέχνες με τρομερά κακοποιητικές συμπεριφορές. Η ανδρική κυριαρχία υπάρχει σε όλους τους επαγγελματικούς χώρους, η οποία έχει δώσει δύναμη και εξουσία στους άντρες. Και δυστυχώς γίνεται κατάχρηση αυτής της εξουσίας και στον χώρο της μουσικής, με αποτέλεσμα τις ανάρμοστες συμπεριφορές, την εκμετάλλευση των γυναικών, τους εκβιασμούς, τους εκφοβισμούς…
— Αν είχες επομένως μια ευχή, ένα κατευόδιο για τις γυναίκες, σε οποιονδήποτε τομέα, ποιά θα ήταν αυτή;
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
