Υπόθεση Πελικό: Η γυναίκα του Κανδαύλη

Η υπόθεση Πελικό, αυτή των συστηματικών βιασμών της ναρκωμένης Ζιζέλ Πελικό, μιας σύγχρονης γυναίκας του Κανδαύλη, από τον σύζυγό της, Ντομινίκ, και μια ομάδα 50 συνεργών του με τους οποίους μοιραζόταν τις ανόσιες πράξεις του επί μια ολόκληρη δεκαετία, συγκλονίζει όχι μόνο τη Γαλλία αλλά προκαλεί το διεθνή αποτροπιασμό. Η σύνοψη των γεγονότων: o συνταξιούχος ηλεκτρολόγος «στρατολογούσε» άγνωστους άνδρες από πλατφόρμα γνωριμιών στο διαδίκτυο και τους καλούσε στην κατοικία του για να βιάζουν την σύζυγό του, την οποία νωρίτερα είχε ναρκώσει. Ο Πελικό κατέγραφε τους βιασμούς σε φωτογραφικό υλικό και βίντεο, ενώ ενίοτε την βίαζε και ο ίδιος. Η δίκη, που ξεκίνησε στις 2 Σεπτεμβρίου στην Αβινιόν και στην οποία ακούγονται φρικιαστικές λεπτομέρειες, τραβά δικαίως το φεμινιστικό ενδιαφέρον, καθώς η έννοια της αναγκαιότητας της συναίνεσης στη συγκεκριμένη περίπτωση καταστρατηγείται βάναυσα. Δεν είναι ωστόσο πρωτότυπη η σύλληψη της βιαιότητας αυτής της παραβίασης. Ο πατέρας της ιστορίας, ο Ηρόδοτος, εξιστορεί στο πρώτο βιβλίο από τις Ιστορίες του την περίπτωση της γυναίκας του Κανδαύλη. Αναφορά που μας απασχολεί ακριβώς επειδή την επικαλείται η υπεράσπιση του Πελικό.

Ο Κανδαύλης, τύραννος των αρχαίων Σάρδεων, είχε πάθος με τη γυναίκα του Νισία, θεωρώντας ότι είναι η ωραιότερη όλων. Στον έμπιστο υπασπιστή του Γύγη, το alter ego του, μιλά συχνά γι’αυτήν, μέχρι που αποφασίζει να του την επιδείξει γυμνή για τον πείσει για τα κάλλη της. Κάτι τέτοιο ήταν ντροπή για τους ανατολικούς λαούς της εποχής, όμως ο Κανδαύλης τοποθετεί σε τέτοιο σημείο κρυμμένο το Γύγη ώστε βλέπει την γυναίκα καθαρά ενώ ξεντύνεται. Εκείνη τον εντοπίζει, όμως με μεγάλη ψυχραιμία δεν μιλάει. Τον πιάνει αντίθετα άλλη στιγμή και του λέει ότι γι’αυτό που έκανε, που θεωρείται μεγάλη ντροπή στους Λυδούς, πρέπει είτε ο ίδιος να σκοτωθεί, είτε να σκοτώσει τον Κανδαύλη που την πρόδοσε. Φυσικά ο Γύγης προτιμά το δεύτερο. “Αφού με αναγκάζεις να σκοτώσω τον αφέντη μου, κι ας μην το θέλω, πες μου να ακούσω με ποιο τρόπο θα του επιτεθούμε”. Και εκείνη πήρε το λόγο και είπε: “Από το ίδιο μέρος θά ‘ρθει το χτύπημα, από όπου και κείνος με έδειξε γυμνή· πάνω στον ύπνο θα τον βρει”. Περισσότερα για την ιστορία του Κανδαύλη εδώ.

Η ιδέα ότι οι άντρες δεν μπορούν να τιθασεύσουν τις ορμές τους, είναι απόλυτα έρμαια των πρωτόγονων ενστίκτων κι ορμονών τους, επομένως δεν μπορούν να κάνουν αλλιώς, επομένως πρέπει οι γυναίκες να έχουν το νου τους και να προσέχουν, είναι ακριβώς η ουσία της λεγόμενης “κουλτούρας του βιασμού”.

Τίποτα κάτω από τον ήλιο δεν είναι νέο ή η ψυχολογική αρχή του σεξουαλικού κανδαυλισμού εργαλειοποιείται από την υπεράσπιση του Πελικό για να δικαιολογήσει μέσω ψυχοπαθολογίας τα αποτρόπαια εγκλήματά του; Η υπεράσπιση, παρά την ομολογία του Πελικό, εστιάζει στο ηδονοβλεπτικό ενδιαφέρον του άντρα, ώστε να του προσδώσει ψυχοσεξουαλική ενόρμηση.

«Ούτε για ένα δευτερόλεπτο δεν έδωσα την συγκατάθεσή μου. Από την ημέρα που βρέθηκα σε αυτή την αίθουσα αισθάνομαι ταπεινωμένη. Λένε ότι ήμουν αλκοολική, ότι έφτανα σε τέτοια κατάσταση μέθης που είμαι συνεργός του κυρίου Πελικό. Στην κατάσταση που βρισκόμουν δεν μπορούσα να απαντήσω σε κανέναν. Ήμουν σε κωματώδη κατάσταση και τα βίντεο που θα προβληθούν θα μπορούν να το επιβεβαιώσουν. Και οι ειδικοί ήταν σοκαρισμένοι από αυτά τα βίντεο και είναι άνδρες», ανέφερε η Ζιζέλ Πελικό και πρόσθεσε πως είναι απόλυτα ταπεινωτικό και εξευτελιστικό να τα ακούει αυτά. «Ούτε για ένα δευτερόλεπτο δεν έδωσα την συγκατάθεσή μου στον κύριο Πελικό, ούτε σε αυτούς τους άνδρες που βρίσκονται πίσω του. Έχω την εντύπωση πως ο ένοχος είμαι εγώ και πως πίσω μου οι 50 είναι τα θύματα. Και επειδή έκανα γυμνισμό, είμαι επιδειξίας; Εγώ είμαι η ένοχη και αυτοί είναι τα θύματα. Αυτοί θα έπρεπε να κάθονται στη θέση μου», ανέφερε ειρωνικά η 72χρονη.

Και ποιός μπορεί να την κατηγορήσει;

« Un viol est un viol ! » : au procès de la soumission chimique à Mazan, le cri de révolte de Gisèle Pelicot
➡️ https://t.co/mtyl2PfHlH pic.twitter.com/CcWmx1pub9

— Le Parisien (@le_Parisien) September 18, 2024

Το έγκλημα βρήκε και μιμητές, αλλά έχει κι άλλα πλοκάμια. Η δίκη συνεχίστηκε με την κατάθεση ενός 63χρονου άνδρα από την πόλη Ντρομ της νοτιοανατολικής Γαλλίας. Ο 63χρονος δεν είναι ένας από τους βιαστές της Ζιζέλ Πελικό αλλά αντίθετα, νάρκωνε την δική του σύζυγό για να την «παραχωρεί» στον Ντομινίκ Πελικό. Στα ίχνη του 63χρονου άνδρα έφτασαν οι αστυνομικοί που ερευνούσαν την «υπόθεση Πελικό», όταν στον υπολογιστή του βασικού κατηγορούμενου βρήκαν φωτογραφίες του 63χρονου ενώ παράλληλα, ανακάλυψαν και στοιχεία επικοινωνίας των δύο ανδρών σε πλατφόρμα γνωριμιών και στο Skype. Επιπλέον η 40χρονη κόρη του Πελικό, Καρολίν Νταριάν κάτεθεσε στο δικαστήριο, «Ανακάλυψα ότι ο πατέρας μου με είχε φωτογραφίσει γυμνή». Η αστυνομία της είχε δείξει ανάμεσα στο φωτογραφικό υλικό στην κατοχή του Πελικό δύο φωτογραφίες όπου κοιμάται με το εσώρουχο. Η Καρολίν Νταριάν δήλωσε πως αρχικά δεν αναγνώρισε τον εαυτό της όμως ο αστυνομικός της έδειξε ένα καφέ σημάδι στο μάγουλο της γυναίκας των δύο φωτογραφιών και η 40χρονη κατάλαβε πως οι φωτογραφίες είναι δικές της.

Είναι ιδιαίτερα σημαντικές οι λεπτομέρειες που ανακύπτουν στην συγκλονιστική αυτή υπόθεση και τονίζουν τα έμφυλα ζητήματα που συζητάμε συχνά για τους βιασμούς. Ας τις δούμε μία μία.

Η έννοια της συναίνεσης πρώτα απ’όλα.

Ένας εκ των δικηγόρων της υπεράσπισης, ο Γκιγιώμ ντε Πάλμα υποστήριξε πως «υπάρχει βιασμός και βιασμός», σε μια προσπάθεια να καταδείξει πως κάποιοι από τους κατηγορούμενους νόμιζαν ότι συμμετέχουν σε ένα σεξουαλικό παιχνίδι του ζεύγους Πελικό. «Οι 50 κατηγορούμενοι πίσω δεν έθεσαν στον εαυτό τους την ερώτηση της συναίνεσης. Τι είναι αυτοί οι άνδρες; Είναι έκφυλοι ή τι; Ούτε για ένα λεπτό δεν έθεσαν το ερώτημα! Δεν υπάρχει “βιασμός και (άλλου είδους) βιασμός”. Ο βιασμός είναι βιασμός».

Πριν από κάποια χρόνια η απόφαση της δίκης του Brock Turner, του βραβευμένου πολλά υποσχόμενου κολυμβητή που φοιτούσε στο Stanford, που πιάστηκε στα πράσα από δυο περαστικούς Σουηδούς, την ώρα που έχωνε τα δάχτυλά του στα γεννητικά όργανα ενός αναίσθητου κοριτσιού πίσω από κάτι σκουπιδοτενεκέδες, έξω από ένα πάρτι, είχε δώσει τη σπίθα για διαμαρτυρίες ακριβώς για την συναίνεση πυροδοτώντας κατόπιν το #MeToo.

Το victim blaming αμέσως μετά το γεγονός.

H λεπτομέρεια του γυμνισμού της Ζιζέλ στις διακοπές εργαλειοποιείται κι αυτή για να καταδείξει τι; Ότι προκαλεί; Έπειτα, στην ιστοσελίδα France Bleu Vaucluse δημοσιεύονται πόζες της με χέρια πάνω στα γεννητικά της όργανα κι εκείνη -υποτίθεται- ξύπνια. «Μου φαίνεται αμφίβολο πως αυτές οι φωτογραφίες τραβήχτηκαν εν αγνοία της», δήλωσε η συνήγορος υπεράσπισης Ιζαμπέλ Κρεπέν Ντουάν. Αποδεικνύεται άραγε, κατόπιν εορτής και τοξιλογικών εξετάσεων, ότι δεν έλαβε ουσίες που αποκοιμίζουν το σύστημα των αντιστάσεών της; Ο ίδιος ο σύζυγος, που ομολογεί τις πράξεις του, αναφέρει σύμφωνα με τη Le Figaro, «Πρέπει να σταματήσετε να την υποψιάζεστε, δεν μπορεί να τα γνωρίζει όλα. Έχω κάνει πολλά πράγματα εν αγνοία της».

Η ιδέα ότι οι άντρες δεν μπορούν να τιθασεύσουν τις ορμές τους, είναι απόλυτα έρμαια των πρωτόγονων ενστίκτων κι ορμονών τους, επομένως δεν μπορούν να κάνουν αλλιώς, επομένως πρέπει οι γυναίκες να έχουν το νου τους και να προσέχουν, είναι ακριβώς η ουσία της λεγόμενης “κουλτούρας του βιασμού”. Η ορολογία δεν εννοεί ότι ενθαρρύνονται να βιάζουν οι άντρες, παρόλο που σίγουρα δεν αποθαρρύνονται, αφού βρίσκονται χίλια δικαιολογητικά. Εννοεί ότι επιρρίπτουμε την αποκλειστική ευθύνη στο να μην βιάζουν στις γυναίκες -στα θύματα.

L’audience est suspendue. À sa sortie de la salle, Gisèle #Pelicot a été longuement applaudie par le public présent pic.twitter.com/XlZ7PwhS1r

— Justine Chevalier (@justinecj) September 17, 2024

Η ψυχική επιθυμία κατίσχυσης του θύματος από τον θύτη

Δεν πρέπει να μας διαφεύγει η βαθύτερη αιτία της συμπεριφοράς της κουλτούρας του βιασμού. «Ήμουν πολύ χαρούμενος μαζί της. Ήταν το αντίθετο της μητέρας μου, εντελώς ανυπότακτη.» Η ανυποταξία της αυτή είναι η θρυαλλίδα της εξουσιαστικής μανίας του Πελικό; Μέρος της εξουσίας επί ενός αντικειμένου αποτελεί η παραχώρησή του. Δεν μπορείς να παραχωρήσεις κάτι που δεν είναι δικό σου. Ο Πελικό εμπίπτει στον κανόνα, όπως πολλοί άντρες βιαστές διακατέχονται από την πεποίθηση ότι η γυναίκα (ή γενικότερα το θύμα τους) είναι αντικείμενο, είναι κατώτερο απο άνθρωπο, επομένως το εξουσιάζουν, το δανείζουν, το παραχωρούν, όπως ο Κανδαύλης δανείζει την γυμνότητα της γυναίκας του βορά στη ματιά του Γύγη. Ο Κανδαύλης το κάνει με την εξουσία του τυράννου. Ο Πελικό το κάνει με την έμφυλη εξουσία επί “του αδύναμου φύλου” και πιθανώς την ταξική ματαίωση του μικροαστού. Οι ανώτεροι κοινωνικά κύκλοι της Γαλλίας (αλλά και γενικότερα διεθνώς) βρίθουν καταγγελιών για σεξουαλική εκμετάλλευση γυναικών και παιδιών.

«Αυτοί ήταν απολύτως ενήμεροι για την κατάσταση της Ζιζέλ (σσ. πως ήταν ναρκωμένη), τους έδωσα τον αριθμό του τηλεφώνου μου». Ο κατηγορούμενος ανέφερε πως είχε ενημερώσει τους βιαστές της Ζιζέλ ότι θα την βιάσουν κοιμισμένη ενώ τους είχε στείλει και φωτογραφίες της, χωρίς να φαίνεται το πρόσωπό της. Όπως ανέφερε ο Πελικό, αν και είχε δώσει οδηγίες στους βιαστές της Ζιζέλ να επισκεφθούν την κατοικία του εφοδιασμένοι με προφυλακτικά, αρκετοί πήγαν χωρίς αυτά, αλλά τους επέτρεψε να βιάσουν το θύμα. Στην ερώτηση του προέδρου, αν κάποιος από τους βιαστές εξέφρασε ανησυχία για την υγεία της Ζιζέλ Πελικό, ο βασικός κατηγορούμενος απάντησε: «Δεν τέθηκε καμία ερώτηση σχετικά με αυτό. Έκαναν αυτό που ήθελαν».
Η συνενοχή των λοιπών εμπλεκομένων, ακόμη κι αυτών που δεν συμμετείχαν σωματικά στο έγκλημα του βιασμού, αλλά υπήρξαν κοινωνοί της εικόνας της σε πράξεις και πόζες που δεν είχαν την συγκατάθεσή της, βοά. Σε παλιότερη αμερικάνικη ταινία με τίτλο The Accused και πρωταγωνίστριες τη Τζόνι Φόστερ και την Κέλλυ μακΓκίλις, που υπήρξε η ίδια θύμα βιασμού, η πλοκή επικεντρώνεται στην προσπάθεια να επιδοθεί νομική ισχύ στην παρακολούθηση παράνομων δραστηριοτήτων όπως ο βιασμός, στον διαμοιρασμό του εξευτελισμού και της ταπείνωσης μιας γυναίκας, στην αγελαία ενίσχυση των εγκλημάτων.

Και τέλος προβάλλει η τιμωρητική επιθυμία του θύτη.

Η Ζιζέλ μετά από 14 χρόνια γάμου ενεπλάκη σε ένα εξωσυζυγικό φλερτ, μια παροδική σχέση την οποία ομολόγησε στο σύζυγό της. Υποτίθεται ότι αυτή η ομολογία έγινε, σύμφωνα με τις καταθέσεις, για να μπορέσουν να το ξεπεράσουν, κι υποτίθεται πάλι ότι εκείνος την συγχώρεσε. Δυστυχώς η μετέπειτα δράση του Ντομινίκ Πελικό μόνο συγχώρεση δεν δείχνει. Αντίθετα αποτελεί ίσως το πλέον ενοχοποιητικό στοιχείο για την διεστραμμένη ψυχική του ποιότητα, καθώς “τιμωρεί” επί μια ολόκληρη δεκαετία (!) τη γυναίκα του για το παροδικό παραστράτημά της. Η ηδονή του απορρέει όχι μόνο από τις ερωτικές συνιστώσες, αλλά κυρίως από την επιβολή δικαστικής εξουσίας πάνω στην “μοιχαλίδα” ως τιμωρός της. Γι’αυτό λέμε ότι ο βιασμός είναι έγκλημα εξουσίας. Γιατί αυτό είναι.

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News