Τον Ιούλιο του 2022 άρχισε να κυκλοφορεί στο διαδίκτυο ένα βίντεο με έναν καβγά μεταξύ δύο γυναικών σε λεωφορείο της Τεχεράνης. Η μία, πλήρως σκεπασμένη από το χιτζάμπ της, επιτίθεται στην άλλη, μια 28χρονη ονόματι Sepideh Rashno, επειδή δεν φοράει χιτζάμπ. Η κοπέλα τιμωρείται με πρόστιμο, βάσει της γνωστής πλέον σε όλον τον κόσμο νομοθεσίας, που θέλει τα κεφάλια των γυναικών καλυμμένα από μαντίλα.
Τις εβδομάδες που προηγήθηκαν του περιστατικού, πλάνα από παρόμοια επεισόδια ήταν καθημερινότητα στο ιρανικό διαδίκτυο, ως απόδειξη της αυξανόμενης πίεσης που ασκούσε και εξακολουθεί να ασκεί το καθεστώς στις γυναίκες. Όμως το συγκεκριμένο βίντεο έγινε viral και οδήγησε στη σύλληψη της Ράσνο, την κακοποίηση και τον εξαναγκασμό της να ζητήσει συγγνώμη από την ιρανική κυβέρνηση με εμφάνισή της στην κρατική τηλεόραση.
Για λίγες εβδομάδες, η Rashno ήταν το πρόσωπο της καταστολής της ελευθερίας των γυναικών στο Ιράν που έχει ενταθεί τον τελευταίο χρόνο. Η σύλληψή της ήταν “ένα σημείο καμπής για πολλές γυναίκες που αντιστέκονταν στην Αστυνομία Ηθών και μάχονταν για την κατάργηση της υποχρεωτικής χρήσης του χιτζάμπ”.
“Σιγά σιγά ξεπερνούσαν τα όρια του τι θεωρούσε το κράτος σωστή ενδυμασία, και αργά αλλά σταδιακά σημείωναν πρόοδο στην αποφασιστικότητα των διεκδικήσεων”, λέει η Negar Mortazavi, Ιρανή δημοσιογράφος και πολιτική αναλύτρια.
Κατά την ίδια, όμως, όλη αυτή η συσσωρευμένη οργή, όλη αυτή η προσπάθεια αντίστασης, όχι μόνο στον ενδυματολογικό κώδικα, αλλά στο ίδιο το κράτος, λειτούργησαν ως “κόκκινο πανί” για την Αστυνομία Ηθών, με αποτέλεσμα την άγρια δολοφονία της Mahsa Amini.
Όταν έγινε γνωστή η είδηση ότι η 22χρονη πέθανε μετά τη σύλληψή της επειδή φορούσε τη μαντίλα της “με λάθος τρόπο”, οι διαδηλώσεις που ξεκίνησαν έξω από το νοσοκομείο όπου πέθανε εξαπλώθηκαν σε όλο το Ιράν μέσα σε μια εβδομάδα. Γυναίκες έκαψαν τις μαντίλες τους και έκοψαν τα μαλλιά τους, πρωτοστατώντας στις διαδηλώσεις στις οποίες χιλιάδες Ιρανοί απαίτησαν το τέλος της εξουσίας του Αγιατολάχ Χαμενεΐ και φώναζαν το όνομα της Αμινί.
“Η φρικτή δολοφονία της Μαχσά αποκάλυψε την ωμή πραγματικότητα της ζωής υπό την Ισλαμική Δημοκρατία”, λέει η Κάσρα Ααραμπί, επικεφαλής του προγράμματος για το Ιράν στο Ινστιτούτο Τόνι Μπλερ, το think tank του πρώην Βρετανού πρωθυπουργού. “Και μπορείτε να δείτε ότι αυτές οι διαμαρτυρίες -που προκλήθηκαν από αυτό που συνέβη στη Mahsa- είναι σαφώς κατά του καθεστώτος”, λέει η Aarabi.
“Οι γυναίκες έχουν βρεθεί και στο παρελθόν στην πρώτη γραμμή των διαδηλώσεων στο Ιράν”, λέει ο Aarabi. “Αλλά αυτό δεν έχει να κάνει με μεταρρυθμίσεις, αλλά με την απόλυτη αλλαγή του καθεστώτος. Επειδή το υποχρεωτικό χιτζάμπ, στην Ισλαμική Δημοκρατία, δεν είναι απλώς ένα κομμάτι ύφασμα. Είναι ένας από τους βασικούς πυλώνες της ιδεολογίας αυτού του καθεστώτος”.
Μια από τις πιο εντυπωσιακές εικόνες αυτών των διαδηλώσεων είναι η θέα μαθητριών που διώχνουν αξιωματούχους από τους χώρους των σχολείων ή κρεμούν πινακίδες που γράφουν “γυναίκα, ζωή, ελευθερία” στις σχολικές αίθουσες. “Χρειάζεται τεράστιο θάρρος και γενναιότητα για κάθε γυναίκα να το κάνει αυτό, αλλά ειδικά για τα νεαρά κορίτσια που διακινδυνεύουν τη σύλληψη, την αποβολή από το σχολείο, ακόμη και τη ζωή τους με τη συμμετοχή τους σε αυτές τις διαμαρτυρίες”, λέει η Mortazavi.
Ιράν: Ακόμα μία γυναίκα πέφτει νεκρή και γίνεται σύμβολο της αντίστασης
Μεταξύ των εκατοντάδων ανθρώπων που φέρεται να έχουν σκοτωθεί από την κρατική ασφάλεια κατά τη διάρκεια αυτών των διαδηλώσεων είναι η Nika Shakarami, μια 16χρονη, ο θάνατος της οποίας έχει καλυφθεί από σκοτεινά νέφη παραπληροφόρησης. Εμφανίστηκαν συγκεχυμένες και αντιφατικές λεπτομέρειες σχετικά με το πώς και πότε πέθανε και η οικογένειά της περιέγραψε ότι απειλήθηκε επειδή γνωστοποίησε την είδηση του θανάτου της στα social media.
Η μητέρα της είπε στους δημοσιογράφους ότι έλαβε ένα τηλεφώνημα από τη Νίκα που έλεγε ότι έτρεχε να ξεφύγει από τους αξιωματούχους ασφαλείας πριν πέσει το τηλέφωνό της. Η οικογένεια πήγε να την αναζητήσει σε νοσοκομεία και αστυνομικά τμήματα, αλλά της είπαν ότι δεν είχαν δεχθεί καμία τραυματισμένη γυναίκα με αυτό το όνομα. Εν τω μεταξύ, τα βίντεο που την έδειχναν να τραγουδάει και να αστειεύεται είχαν ήδη κάνει τον γύρο του κόσμου.
Εννέα ημέρες αργότερα, η αστυνομία έδειξε φωτογραφίες στη μητέρα της, προκειμένου να επιβεβαιώσει ότι η νεκρή γυναίκα σ’ αυτές ήταν η κόρη της, Nika. “Της είχαν σπάσει το πρόσωπο, στο ύψος των ζυγωματικών. Τα δόντια της ήταν σπασμένα. Είχε δεχτεί σοβαρό χτύπημα πίσω από το κεφάλι της και το κρανίο της ήταν βαθουλωμένο”, δήλωσε η μητέρα της.
Η ιρανική κυβέρνηση από την άλλη υποστηρίζεται ότι η Νίκα πήδηξε από το ρετιρέ ενός κτηρίου σκοτώθηκε ακαριαία και ότι η Αστυνομία Ηθών δεν έχει καμία σχέση με τις διαδηλώσεις και τις δυνάμεις ασφαλείας. Στο πιστοποιητικό ταφής της, που περιήλθε στην κατοχή του BBC Persian, η αιτία θανάτου αναφέρεται ως “πολλαπλά χτυπήματα που προκλήθηκαν από σκληρό αντικείμενο”….
“Αυτό ήταν μέρος του εγχειριδίου του καθεστώτος σε προηγούμενες καταστολές μαζικών διαδηλώσεων, όπου οι δυνάμεις ασφαλείας ασκούν βάναυση βία κατά των διαδηλωτών, ενώ αρνούνται ότι ασκούν ακραία βία και ότι έχουν δολοφονήσει ανθρώπους αυτήν. Αυτό συνέβη και το 2009 με το κράτος να προσπαθεί να αρνηθεί ότι η Neda Agha-Soltan και άλλοι διαδηλωτές δολοφονήθηκαν από τις δυνάμεις ασφαλείας, αυτό συνέβη ξανά το 2019”.
Διάσημες Γαλλίδες κόβουν τα μαλλιά τους για τις Ιρανές: μια κοροϊδία
“Σε όλες τις περιπτώσεις, το κράτος προσπάθησε να δημιουργήσει εναλλακτικές αφηγήσεις και να πιέσει τις οικογένειες να αποδεχθούν και να επαναλάβουν αυτές τις αφηγήσεις. Η πιο πρόσφατη περίπτωση ήταν με το ουκρανικό αεροπλάνο που καταρρίφθηκε από το IRGC [Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης], αλλά οι κρατικοί αξιωματούχοι έλεγαν ψέματα γι’ αυτό επί τρεις ημέρες. Αλλά ξανά και ξανά, αυτές οι εναλλακτικές αφηγήσεις αμφισβητήθηκαν και καταρρίφθηκαν και οι Ιρανοί έχασαν σταδιακά την εμπιστοσύνη τους στο κράτος”.
Αν και οι νεαροί διαδηλωτές συνεχίζουν να δολοφονούνται και να συλλαμβάνονται από τους αξιωματούχους ασφαλείας, οι μαθήτριες που επαναστατούν κατά του χιτζάμπ ή φωνάζουν “Basij εξαφανίσου!” από τα σχολικά κτήρια. “Αυτό που κάνουν αποτελεί ένα τεράστιο δίλημμα για το καθεστώς”, εξηγεί ο καθηγητής Ali Ansari, ειδικός στην ιστορία της Μέσης Ανατολής. “Τι θα τις κάνουν; Δεν μπορούν να πυροβολήσουν ένα μάτσο μαθήτριες”, λέει χαρακτηριστικά, ενώ η Aarabi συμπληρώνει: “Τα τελευταία 43 χρόνια, η Ισλαμική Δημοκρατία εκμεταλλεύεται τα σχολεία ως μέσο για την καλλιέργεια της σκληροπυρηνικής ιδεολογίας της, ως μέσο για την πλύση εγκεφάλου της μελλοντικής γενιάς ώστε να υποστηρίξει το καθεστώς. Αυτό που δείχνουν οι διαδηλώτριες μαθήτριες είναι ότι αυτή η επιχείρηση απέτυχε παταγωδώς. Αυτό που βλέπουμε τώρα, είναι η αρχή του τέλους του καθεστώτος!”.
Με στοιχεία από Guardian
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
