Παιδόφιλος – παιδεραστής – παιδοβιαστής: Γιατί τα συγχέουμε;

Το τελευταίο διάστημα και μετά τις απανωτές υποθέσεις παιδοβιασμών (από την πολύκροτη υπόθεση της 12χρονης από τον Κολωνό, μέχρι εκείνη των Πετραλώνων, με ό,τι άλλο έχει παρεμβληθεί στο ενδιάμεσο) που έρχονται στο φως με λεπτομέρειες που κανένα στομάχι δεν αντέχει και με περιγραφές που καθόλου δεν απέχουν από τη δημοσιογραφική πορνογραφία, παρατηρείται μία σύγχυση αναφορικά με τη χρήση των σωστών λέξεων που περιγράφουν τόσο τον δράστη όσο και το αδίκημα.

Ακούμε συχνά, συχνότατα, τους δημοσιογράφους της τηλεόρασης να χρησιμοποιούν τη λέξη “παιδόφιλος” ή “παιδεραστής” (κάτι που διαβάζουμε και σε sites και έντυπα), προφανώς αγνοώντας τι περιγράφει και σε ποιο ποινικό αδίκημα “απευθύνεται” η κάθε λέξη, κάτι που πολλές φορές δεν συνιστά απλώς γλωσσικό ολίσθημα, αλλά εργαλείο στο νομικό οπλοστάσιο της υπεράσπισης του εκάστοτε δράστη.

Ας κάνουμε, όμως, μία προσπάθεια να κρατήσουμε στη θέση τους τα στομάχια μας και ας δούμε λίγο τη διαφορά που χωρίζει έναν παιδόφιλο από έναν παιδεραστή και -ακόμα πιο φρικτά- από έναν παιδοβιαστή, γιατί ακριβώς αυτή η διαφορά είναι πολύ συχνά η αιτία μίας πολύ βολικής για τους δράστες σύγχυσης που τελικά ενδέχεται να τους ρίξει “στα μαλακά”.

1. Παιδόφιλοι – Βασικά χαρακτηριστικά και συμπεριφορές

Σύμφωνα με το Εθνικό Κέντρο Ψυχικής Υγείας των ΗΠΑ δεν υπάρχει ένα ενιαίο προφίλ παιδόφιλου. Βάσει του Διαγνωστικού Εγχειριδίου Ψυχικών Διαταραχών DSM-5 η παιδοφιλία συγκαταλέγεται στις παραφιλίες. Με τον όρο “παραφιλία” χαρακτηρίζεται η σεξουαλική διέγερση που προκαλείται από παρεκκλίνουσες ενέργειες και δεν εκφράζεται μέσα από τους φυσιολογικούς τρόπους σεξουαλικής συνεύρεσης. Η παιδοφιλία είναι επίσης μια ψυχοσεξουαλική διαταραχή κατά την οποία το προτιμώμενο ή και αποκλειστικό μέσο σεξουαλικής διέγερσης και ικανοποίησης είναι η φαντασίωση ή συμμετοχή σε σεξουαλική δραστηριότητα με παιδιά. Οι διεθνείς καταγραφές αναφέρονται σε παιδιά μικρότερα των 13 ετών.

Κατά την ίδια βιβλιογραφία, το ενδιαφέρον ενός παιδόφιλου μπορεί να στρέφεται σε παιδιά του ενός ή και των δύο φύλων, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν έλκονται και από ενήλικες.

Σύμφωνα με τα όσα αναφέρει το Εθνικό Κέντρο Ψυχικής Υγείας των ΗΠΑ μερικά από τα επαναλαμβανόμενα χαρακτηριστικά στη συμπεριφορά παιδόφιλων είναι τα εξής:

-Άτομα με υψηλό προφίλ στην κοινότητα. Αξιοσέβαστα, αξιόπιστα, πολύ συχνά σε θέσεις ευθύνης.

-Προτιμούν τη συντροφιά των παιδιών από αυτή των ενηλίκων. Αισθάνονται πιο άνετα κοντά σε παιδιά.

Μερικές απορίες για την υπόθεση βιασμού της 12χρονης

-Ποντάρουν στον “ποιοτικό χρόνο” με παιδιά μέσω παιχνιδιών, δραστηριοτήτων, πάρτι. Αισθάνονται άνετα με το να προσφέρουν χρήματα, παιχνίδια και γνωρίζουν πώς να ξεχωρίζουν παιδιά που μοιάζουν ότι αντιμετωπίζουν προβλήματα ή ότι έχουν ανάγκη από προσοχή και στοργή.

-Συχνά βγαίνουν ή και παντρεύονται γυναίκες με παιδιά που έχουν την ηλικία των προτιμώμενων θυμάτων τους.

-Σπάνια αναγκάζουν ή εξαναγκάζουν ένα παιδί σε σεξουαλική επαφή. Συνήθως μέσω της εμπιστοσύνης και της φιλίας που αναπτύσσουν με το παιδί, επιχειρούν να το καθοδηγήσουν προς την ικανοποίηση των ορέξεών τους. Η σωματική επαφή είναι σταδιακή, από το άγγιγμα, το πιάσιμο, το κράτημα στην αγκαλιά, το φιλί κ.λπ.

-Οι παιδόφιλοι αντλούν ικανοποίηση με διάφορους τρόπους. Για μερικούς, το να κοιτάζουν είναι αρκετό. Για άλλους, η λήψη φωτογραφιών ή η παρακολούθηση παιδιών που γδύνονται είναι αρκετή. Άλλοι πάλι απαιτούν περισσότερη επαφή.

-Βρίσκουν κάθε φορά διαφορετικούς τρόπους και μέρη για να μείνουν μόνοι με τα παιδιά.

-Είναι κυρίως (αλλά όχι πάντα) άνδρες, αρρενωποί, συνήθως μορφωμένοι, πολύ συχνά ιδιαιτέρως θρησκευόμενοι, ενώ επιλέγουν δουλειές που τους επιτρέπουν μεγαλύτερη πρόσβαση στα παιδιά.

-Είναι συνήθως οικογενειάρχες, δεν έχουν ποινικό μητρώο και αρνούνται ότι κακοποιούν παιδιά, ακόμη και αφού συλληφθούν, καταδικαστούν, φυλακιστούν και ενταχθούν με δικαστική εντολή σε πρόγραμμα για σεξουαλικούς παραβάτες.

-Ο γάμος συχνά ταλαιπωρείται από σεξουαλική δυσλειτουργία και χρησιμεύει ως προπέτασμα καπνού για τις πραγματικές προτιμήσεις και πρακτικές του παιδόφιλου.

-Είναι συχνά, αλλά όχι πάντα, οι ίδιοι θύματα κάποιας μορφής σεξουαλικής κακοποίησης στην παιδική ηλικία.

-Ακόμη και αν ο παιδόφιλος δεν έχει παιδιά, το σπίτι του είναι συνήθως φιλικό προς τα παιδιά, με παιχνίδια, βιβλία, βιντεοπαιχνίδια, οτιδήποτε θα μπορούσε όχι μόνο να προσελκύσει παιδιά στον χώρο του, αλλά και να τα κάνει να επιστρέφουν εκεί. Συνήθως τα αντικείμενα αντικατοπτρίζουν την προτιμώμενη ηλικία των θυμάτων του.

Η κάζουαλ τηλεοπτική χυδαιότητα: “Η 12χρονη κοπέλα” και οι “συνευρέσεις”

-Ένας παιδόφιλος μπορεί να δρα ανεξάρτητα ή να συμμετέχει σε ένα οργανωμένο κύκλωμα, όπως κατά τόπους ομάδες στο Διαδίκτυο, η NAMBLA (North American Man/Boy Love Association) και άλλες ομάδες υπέρ της παιδοφιλίας.

-Οι παιδόφιλοι, αν και επιθυμούν να έχουν σεξουαλική δραστηριότητα με παιδιά, τις περισσότερες φορές δεν πραγματοποιούν τις ορμές τους, είτε από ηθικές αναστολές, είτε από το φόβο των ποινικών ευθυνών που θα κληθούν να αντιμετωπίσουν σε περίπτωση που συλληφθούν. Γι’ αυτό και βάσει στατιστικών η ζωή τους χαρακτηρίζεται από εσωστρέφεια και σχετική δυσκολία στη σύναψη δεσμών και σχέσεων με ενήλικες.

-Ορισμένοι παιδόφιλοι αναγνωρίζουν ότι η συμπεριφορά τους μπορεί να εξελιχθεί εγκληματικά, γι’ αυτό και θεωρείται πιθανό να ζητήσουν ψυχιατρική βοήθεια προκειμένου να ελέγξουν τη διαστροφή τους. Άλλοι πάλι -κυρίως στο εξωτερικό και σε χώρες όπως η Ολλανδία- εμφανίζονται αρκετά δραστήριοι πολιτικά, υποστηρίζοντας την κανονικοποίηση της παιδοφιλίας υπό το πρόσχημα της ελευθερίας του λόγου και του Τύπου και χρησιμοποιούν σκοπίμως, αντί του όρου “παιδοφιλία” αυτόν της “διαγενεακής οικειότητας”.

2. Παιδεραστές – Βασικά χαρακτηριστικά και συμπεριφορές

Οι παιδεραστές επίσης έλκονται από παιδιά, ωστόσο, διαφέρουν συμπεριφορικά, γνωστικά, συναισθηματικά από τους παιδόφιλους. Οι παιδεραστές συνήθως έχουν κακοποιήσει σεξουαλικά παιδιά, δεν περιορίζονται στις φαντασιώσεις και τις επιθυμίες, ενώ σε ακραίες περιπτώσεις μπορούν να προχωρήσουν σε απαγωγή, βιασμό και δολοφονία του θύματός τους.

Είναι ο πολύ φιλικός προπονητής ή ο δάσκαλος που επιδιώκει την επαφή με παιδιά ύποπτος; Είναι όλες οι συμπεριφορές οικειότητας προς παιδιά ύποπτες; Όχι. Αλλά το να είμαστε παρατηρητικοί -και σε ευγενή επιφυλακή, για να τεθεί κομψά- με όλους τους ενήλικες που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη ζωή των παιδιών, είναι κεφαλαιώδες. Ειδικά, στην περίπτωση που το παιδί αναφέρει το οτιδήποτε -από απορία έως παράπονο και από μαρτυρία έως εξομολόγηση που αφορά σεξουαλική παρενόχληση ή κακοποίηση.

Είναι σημαντικό να γίνει αντιληπτό ότι όποιος είναι παιδόφιλος, δεν σημαίνει ότι είναι απαραίτητα και παιδεραστής. Δεν είναι παιδόφιλοι όλοι όσοι κακοποιούν σεξουαλικά τα παιδιά, ενώ μπορεί να υπάρχουν παιδόφιλοι που δεν έχουν κακοποιήσει ποτέ παιδιά.

3. Παιδοβιαστές – Η λέξη που αποφεύγουν τα media 

Ακούγονται πολλά εξαιρετικά ενοχλητικά περί “συναίνεσης” των παιδιών σε υποθέσεις παιδοβιασμών / ασέλγειας / ασελγών πράξεων / αποπλάνησης, κ.λπ. Και φυσικά οι λειτουργοί του Τύπου, υποχρεωμένοι να σεβαστούν είτε το λαστιχαρισμένο “τεκμήριο της αθωότητας” (τη γνωστή νομική αρχή που ισχύει για κάθε πολίτη “μέχρις αποδείξεως του εναντίου”), ακούγονται συχνά να αναφέρουν εκείνο το “φερόμενος ως δράστης”. Ωστόσο, όλοι γνωρίζουν ότι οποιοσδήποτε βρέθηκε σε σεξουαλική επαφή με παιδί είναι παιδοβιαστής. Αυτό για να αποσαφηνιστεί κάπως ο λόγος που τα media αποφεύγουν κάπως φοβικά τη λέξη.

Εν κατακλείδι, υποψιαζόμαστε τους πάντες;

Είναι ο πολύ φιλικός προπονητής ή ο δάσκαλος που επιδιώκει την επαφή με παιδιά ύποπτος; Είναι όλες οι συμπεριφορές οικειότητας προς παιδιά ύποπτες; Όχι. Αλλά το να είμαστε παρατηρητικοί -και σε ευγενή επιφυλακή, για να τεθεί κομψά- με όλους τους ενήλικες που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη ζωή των παιδιών, είναι κεφαλαιώδες. Ειδικά, στην περίπτωση που το παιδί αναφέρει το οτιδήποτε -από απορία έως παράπονο και από μαρτυρία έως εξομολόγηση που αφορά σεξουαλική παρενόχληση ή κακοποίηση.

Με στοιχεία από Mental Health Center of America, New York Times 

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News