Μια σχολή, δύο επιτυχόντες και τα επαγγέλματα που δεν βλέπουμε

Μια σχολή, δύο επιτυχόντες και τα επαγγέλματα που δεν βλέπουμε

Κάθε καλοκαίρι, η συζήτηση γύρω από τις πανελλαδικές εξετάσεις στρέφεται στις βάσεις, στις σχολές με τη μεγαλύτερη ζήτηση και στις επιλογές των υποψηφίων. Πίσω από τους αριθμούς, όμως, υπάρχουν περιπτώσεις που γεννούν ένα διαφορετικό ερώτημα: γνωρίζουν πραγματικά οι νέοι τι μπορούν να σπουδάσουν και πού μπορεί να τους οδηγήσει κάθε τμήμα;

Μία τέτοια περίπτωση είναι το Τμήμα Αειφορικής Γεωργίας του Πανεπιστημίου Πατρών, με έδρα το Αγρίνιο. Από τις 113 διαθέσιμες θέσεις καλύφθηκαν μόλις δύο, ενώ 111 παρέμειναν κενές. Το στοιχείο προκαλεί εντύπωση, χωρίς από μόνο του να αποδεικνύει ότι το τμήμα είναι καλό, κακό ή αδικημένο. Αναδεικνύει, όμως, πόσο δύσκολο είναι για έναν νέο να καταλάβει τι μπορεί να βρίσκεται πίσω από έναν τίτλο σπουδών που δεν αντιστοιχεί σε κάποιο γνωστό επάγγελμα.

Όταν ένας μαθητής βλέπει στο μηχανογραφικό την Ιατρική, την Ψυχολογία ή την Αρχιτεκτονική, έχει ήδη μια εικόνα για τη διαδρομή που ακολουθεί. Μπορεί η εικόνα αυτή να είναι ελλιπής ή εξιδανικευμένη, αλλά υπάρχει. Στην περίπτωση της «Αειφορικής Γεωργίας», η σύνδεση με την επαγγελματική ζωή δεν είναι εξίσου προφανής.Ο τίτλος δεν απαντά εύκολα στην ερώτηση που απασχολεί κάθε υποψήφιο: «Τι θα μπορώ να κάνω μετά;».

Στο πρόγραμμα σπουδών συναντά κανείς αντικείμενα όπως η γεωργία ακριβείας, η γεωπληροφορική, η τηλεπισκόπηση, η διαχείριση φυσικών πόρων και οι εφαρμογές της τεχνολογίας στη γεωργική παραγωγή. Για τον μαθητή, όμως, αυτοί οι όροι μπορεί να παραμένουν απλώς τίτλοι μαθημάτων. Δεν είναι αυτονόητο ότι συνδέονται με αισθητήρες στις καλλιέργειες, δορυφορικές εικόνες, παρακολούθηση του εδάφους, διαχείριση του νερού και αξιοποίηση δεδομένων για τη λήψη αποφάσεων.

Πίσω από αυτά τα αντικείμενα υπάρχουν επαγγελματικές δραστηριότητες που οι περισσότεροι νέοι δεν συναντούν στις συνηθισμένες συζητήσεις για τις σπουδές. Κάποιος μπορεί να ασχολείται με την ανάλυση γεωχωρικών δεδομένων για αγροτικές εφαρμογές, με συστήματα γεωργίας ακριβείας, με την ψηφιακή ιχνηλασιμότητα τροφίμων ή με την προσαρμογή της παραγωγής στις νέες περιβαλλοντικές συνθήκες.

Αυτοί οι ρόλοι δεν έχουν πάντοτε έναν ενιαίο και αναγνωρίσιμο τίτλο. Συχνά βρίσκονται ανάμεσα σε διαφορετικά πεδία: στη γεωπονία και την πληροφορική, στο περιβάλλον και την ανάλυση δεδομένων, στην παραγωγή τροφίμων και την ψηφιακή τεχνολογία. Ακριβώς γι’ αυτό παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αόρατοι.

Τα «αόρατα επαγγέλματα» δεν είναι απαραίτητα επαγγέλματα που θα εμφανιστούν κάποτε στο μακρινό μέλλον. Πολλά υπάρχουν ήδη, αλλά δεν έχουν περάσει ακόμη στον οικείο επαγγελματικό χάρτη των μαθητών και των οικογενειών τους. Οι τίτλοι τους μπορεί να αλλάζουν από επιχείρηση σε επιχείρηση, οι εκπαιδευτικές διαδρομές να είναι περισσότερες από μία και η καθημερινή τους εργασία να μην περιγράφεται εύκολα με μία λέξη.

Έτσι, ένας νέος μπορεί να απορρίψει μια σχολή χωρίς να έχει καταλάβει ποιες διαδρομές υπάρχουν πίσω από αυτήν. Μπορεί, βέβαια, να συμβεί και το αντίθετο: να επιλέξει ένα τμήμα επειδή ο τίτλος του ακούγεται σύγχρονος, χωρίς να γνωρίζει αν το πρόγραμμα σπουδών, οι υποδομές και οι πραγματικές επαγγελματικές δυνατότητες ανταποκρίνονται στις προσδοκίες του.

Γι’ αυτό η παρουσίαση των νέων επαγγελματικών ρόλων δεν πρέπει να μετατρέπεται σε διαφήμιση. Οι λέξεις «αειφορία», «τεχνολογία» και «επάγγελμα του μέλλοντος» δεν εγγυώνται επαγγελματική αποκατάσταση. Ο υποψήφιος χρειάζεται συγκεκριμένες πληροφορίες: τι θα μάθει, ποια προβλήματα θα μπορεί να αντιμετωπίζει, ποια εργαλεία θα χρησιμοποιεί, πού θα μπορούσε να εργαστεί και ποιες επιπλέον γνώσεις ενδέχεται να χρειαστεί.

Η περίπτωση του Τμήματος Αειφορικής Γεωργίας αναδεικνύει ένα ευρύτερο κενό στον επαγγελματικό προσανατολισμό. Οι μαθητές καλούνται να επιλέξουν σχολές μέσα από τίτλους, βάσεις και καταλόγους μαθημάτων, χωρίς να έχουν ξεκάθαρη εικόνα για τη σύνδεση ανάμεσα στις σπουδές, στις δεξιότητες και στην πραγματική καθημερινότητα μιας δουλειάς.

Οι δύο επιτυχόντες και οι 111 κενές θέσεις δεν αποδεικνύουν ότι οι υποψήφιοι έκαναν λάθος. Μας θυμίζουν, όμως, ότι μια επαγγελματική διαδρομή μπορεί να υπάρχει, χωρίς να είναι ορατή σε εκείνον που καλείται να την επιλέξει. Και όσο οι νέοι ρόλοι παραμένουν κρυμμένοι πίσω από ακαδημαϊκούς τίτλους, ένα σημαντικό μέρος του κόσμου της εργασίας θα συνεχίσει να μένει έξω από το οπτικό πεδίο των νέων.

Από την Νίκη Δαλιανά
Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας- Σύμβουλος Σταδιοδρομίας MSc
Founder & CEO FlameVerse AΙ

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News