Καταδίκη του Πέτρου Φιλιππίδη: Μια κομβική στιγμή του metoo

To ελληνικό metoo ξεκίνησε από τον χώρο του ελληνικού αθλητισμού και γρήγορα πήρε διαστάσεις στο χώρο του θεάτρου, όπου οι καταγγελίες πήραν φωτιά με υποθέσεις που σιγόβραζαν κάτω από την επιφάνεια για καιρό. Η υπόθεση του Πέτρου Φιλιππίδη ήταν ίσως η πλέον προβεβλημένη καθώς αφενός υπήρχαν πολλές καταγγελίες, αφετέρου υπήρχε η διαφαινόμενη υπεροψία του εκβιασμού τύπου you’ll never work in this town again (σσ. φράση-κλειδί σε χολλυγουντιανά δράματα με εκβιασμούς σε επίδοξες ηθοποιούς και στάρλετς αλλά κι άντρες μη «συνεργάσιμους»). Η σημερινή καταδίκη του κατηγορούμενου Πέτρου Φιλιππίδη επομένως αποτελεί μια μεγάλη καμπή στο ζήτημα και κομβική στιγμή του ελληνικού metoo.

Ομόφωνα ένοχος και για τις δύο κατηγορίες απόπειρας βιασμού από το Μικτό Ορκωτό Εφετείο της Αθήνας, λοιπόν, μετά από πολύμηνη διαδικασία.

Όπως διαβάζουμε στα ειδησεογραφικά δελτία, «Το δικαστήριο καταδίκασε τον ηθοποιό για την απόπειρα βιασμού σε βάρος γυναίκας συναδέλφου του το 2010, μέσα στο καμαρίνι του στο θέατρο «Μουσούρη». Ομόφωνα ένοχος κρίθηκε και για δεύτερη απόπειρα βιασμού, αυτή τη φορά το 2014, σε βάρος άλλης ηθοποιού, την οποία φέρεται να επιχείρησε να κακοποιήσει σε αυτοκίνητο, σε δρόμο του Παλαιού Ψυχικού.»

Βιώσαμε τόσους μήνες την επανάληψη του victim blaming αφηγήματος που κυκλοφορεί για τα θύματα βιασμών και τις αποτρέπει να καταγγέλουν ακριβώς τις εγκληματικές πράξεις εναντίον τους.

Η καταδίκη αυτή, αν κι αναμένεται κατά πόσον θα λάβει ποινές που θα έχουν χαρακτήρα αναστολής, έρχεται να δικαιώσει τις γυναίκες που τον κατήγγειλαν και να ανακουφίσει την απόγνωση να μην σε πιστεύουν ή τέλος πάντων να αμφισβητεί το κοινό το θύμα αντί το θύτη. Να μην μιλήσουμε για την ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη στάση του εισαγγελέα, που σε κοινωνικά πηγαδάκια λεγόταν ότι λειτουργεί ως ο καλύτερος συνήγορος του κατηγορούμενου λόγω του λόγου που εξέπεμπε από έδρας και της επανάληψης του victim blaming αφηγήματος που κυκλοφορεί για τα θύματα βιασμών και τις αποτρέπει να καταγγέλουν ακριβώς τις εγκληματικές πράξεις εναντίον τους. Γι’αυτό κι η καταδίκη Φιλιππίδη είναι κομβική στιγμή του ελληνικού metoo. Επειδή παράγει αποτέλεσμα. Για το μέλλον. Για να υπάρχει φόβητρο στους επίδοξους θύτες και χαλινάρι πλέον στο πώς μιλάμε γενικά για τους βιασμούς.

Συγκεκριμένα, όπως μεταδίδει το LIFO, ο εισαγγελέας της έδρας, Ανδρέας Καραφλός, «είχε ζητήσει από τους δικαστές να δεχθούν τον ισχυρισμό του κατηγορούμενου, κρίνοντας πως δεν ενήργησε με δόλο. «Δεν είναι βιαστής», είχε πει, εκτιμώντας ότι η συμπεριφορά του παραπέμπει σε διαφορετικής φύσης σεξουαλική δράση, η οποία νομικά συνιστά πλημμέλημα. «Βιαστής για γέλια», ήταν η φράση που χρησιμοποίησε. Οι μαρτυρίες των γυναικών, σύμφωνα με τον ίδιο, παρουσίαζαν αδυναμίες. Ζήτησε να κηρυχθεί αθώος λόγω πολλών αμφιβολιών, επισημαίνοντας την απουσία ιατροδικαστικής τεκμηρίωσης.»

Προφανώς το επιχείρημα έλλειψης ιατροδικαστικών τεκμηρίων εξηγείται από την χρονική απόσταση των περιστατικών από το σήμερα και την κατάσταση σοκ των καταγγελουσών. Οι οποίες εννοείται πως δεν προσέτρεξαν κατευθείαν στον ιατροδικαστή για να πιστοποιήσουν τις επιθέσεις! Και που κατάπιναν επί χρόνια την ταπείνωση και την ντροπή που δεν τους αναλογούσε. Όμως ας σκεφτούμε. Έχει μια γυναίκα μέσα στον πανικό της, την τρομάρα της, την απόλυτη κατάσταση έκτακτης ανάγκης για ασφάλεια τη σύνεση και την πρόνοια να προστρέξει στον ιατροδικαστή; Κι υπάρχουν τόσοι ιατροδικαστές στην Ελλάδα που να αναλαμβάνουν όλες τις καταγγελίες σε χρόνο που να μην εμποδίζει την συνέχιση της ζωής, την καθημερινότητα, το ημέρωμα της ταραγμένης ψυχής που βιάστηκε μαζί με το σώμα;

Η δίκη κι η καταδίκη του Πέτρου Φιλιππίδη συμπυκνώνει την φεμινιστική θεωρία καθώς καταδεικνύει ότι το μέγιστο αμάρτημα, με την αρχαιοελληνική έννοια του λάθους, είναι κυρίως η κατίσχυση, η επιβολή εξουσίας, η τρομοκρατία του εκβιασμού κι ότι δεν υπάρχει τίποτα «φυσικό» σε αυτό. Δεν βιάζουν όλοι οι άντρες, ούτε στοιχειωθείται «βιασμός εν βρασμώ ψυχής» (εν βρασμώ… libido;). Αντίθετα δηλαδή από την κατηγορία του φόνου, όπου υπάρχει νομική υπόσταση εν βρασμώ, υπάρχει κι από αμέλεια. Για να βιάσει κανείς χρειάζεται σκοπός, χρειάζεται επιβολή, χρειάζεται συνειδητότητα.

Το είπε κι ο ίδιος ο εισαγγελέας σε μια αποστροφή του λόγου του, εξετάζοντας μάρτυρα:

«Χωρίς να πάρω θέση, εγώ κατάλαβα έναν κατηγορούμενο που θέλει σεξ. Έχει τρελαθεί… Έχει ορμές, βιολογικά πράγματα, και έχει τον τρόπο του. Εκμεταλλεύεται την εξουσία του…»

Εκμεταλλεύεται την εξουσία του. Τέσσερις λέξεις όλο κι όλο. Όλο το ζουμί.

Ο Πέτρος Φιλιππίδης είναι ένας εξαιρετικά ταλαντούχος άνθρωπος, όπως ειπώθηκε από συγγενείς, συναδέλφους του και φίλους. Έχουσα παρακολουθήσει απαιτητικές παραστάσεις όπου ενσάρκωσε ρόλους σπουδαίους (για παράδειγμα, τον γελωτοποιό στον Βασιλιά Ληρ με τον Καζάκο ως Ληρ στο Θέατρο Βράχων που μου έμεινε αξέχαστη) μπορώ να το πιστοποιήσω κι εγώ. Αυτό όμως απλώς κάνει τραγικότερη την καταβύθισή του στο ηθικό σχήμα Άτη-Ύβις-Νέμεσις που τον κατατρύχει. Γιατί μαζί με το μεγάλο ταλέντο υπάρχει και το τραγικό ελάττωμα της υπεροψίας πάνω στον πιο «αδύναμο», εν προκειμένω τις συναδέλφους του όπου εκμεταλλευόταν την εξουσία του. Κι επειδή τελικά, επιτέλους, ναι, με την μεγάλη δύναμη έρχεται και μεγάλη ευθύνη.

Για το “δεν έχω λόγο να βιάσω”, δυο λόγια μόνο

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News