Με αίσθημα ηθικής δικαίωσης πληροφορηθήκαμε την αναγνώριση από την ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου του ψηφίσματος της Επιτροπής Δικαιωμάτων των Γυναικών και Ισότητας των Φύλων (FEMM) για τις συνέπειες της τουρκικής εισβολής του 1974 στις γυναίκες και τα κορίτσια της Κύπρου. Η ψηφοφορία περιέλαβε 575 ψήφους υπέρ, 33 κατά και 43 αποχές.
Τα έμφυλα εγκλήματα που περιλαμβάνει το ψήφισμα είναι η σεξουαλική βία ως όπλο πολέμου, άλλες μορφές σεξουαλικής εκμετάλλευσης, η βίαιη εκτόπιση, η διάλυση των οικογενειών μέσω των εκτοπισμών, και η ευρύτερη κοινωνική, οικονομική και ψυχολογική βλάβη στις Κύπριες γυναίκες και τα παιδιά τους. Το ψήφισμα καλεί τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, Α.Γκουτιέρεζ, να ερευνήσει τα αρχεία για να τεκμηριώσει τα εγκλήματα στην Κύπρο και ενθαρρύνει την ΕΕ και τα κράτη‑μέλη να θεσπίσουν μηχανισμούς αποζημίωσης για τα θύματα σεξουαλικής βίας, σύμφωνα με την κοινοτική Οδηγία για τα δικαιώματα των θυμάτων.
Η διαδικασία και το ψήφισμα δεν ήρθαν όμως εν κενώ. Υπήρξαν προϊόν διερευνητικής αποστολής της επιτροπής FEMM στην Κύπρο, 26–28 Μαΐου 2025, όπου επιζώσες κατέθεσαν σε κεκλεισμένων των θυρών συνεδρίαση στη Λευκωσία, ανταποκρινόμενες σε πρωτοβουλία του Λουκά Φουρλά, που έλαβε στήριξη κι από άλλους πολιτικούς χώρους. Τον Μάρτιο, ο κ. Φουρλάς είχε παραδώσει τη σχετική έκθεση στον Αντόνιο Γκουτέρες στη Νέα Υόρκη.
Η εισηγήτρια ευρωβουλευτής Ε.Μελέτη σε συνεργασία με το ΕΛΚ ανέφερε ότι τα θύματα σεξουαλικής βίας του 1974 υπολογίζονται από 700 έως 1.500 άτομα (γυναίκες, άνδρες και παιδιά). Από τις επιζώσες, μόνο 80 λαμβάνουν σήμερα κρατική στήριξη. Ο Λουκάς Φουρλάς (ΕΛΚ, Κύπρος) μίλησε για «νίκη των ίδιων των γυναικών που βρήκαν τη δύναμη να μιλήσουν», προσθέτοντας πως η απόφαση δημιουργεί σημαντικό προηγούμενο για την αναγνώριση της έμφυλης και σεξουαλικής βίας σε ένοπλες συρράξεις παγκοσμίως. Ο Γιώργος Γεωργίου (Αριστερά/ΑΚΕΛ, Κύπρος) υπογράμμισε καίρια ότι «ο βιασμός δεν έχει χρώμα, φυλή ή θρησκεία» και ζήτησε ο κοινός πόνος να γίνει μοχλός δικοινοτικής συνεργασίας.
Ταυτόχρονα όπως μεταδίδει η ΕΡΤ, η ΕΕ έχει «πολιτική, ηθική και νομική υποχρέωση να υπερασπίζεται την αξιοπρέπεια, τα δικαιώματα και τη μνήμη όλων των πολιτών της, ζητά ενισχυμένες υπηρεσίες στήριξης θυμάτων στην Κύπρο, πλήρη εφαρμογή του πλαισίου «Γυναίκες, Ειρήνη και Ασφάλεια» και της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης, και χαιρετίζει τον ρόλο της κυπριακής κοινωνίας πολιτών και των δικοινοτικών πρωτοβουλιών».
Μάλιστα η συμμετοχή περισσότερων γυναικών σύμφωνα με το ψήφισμα 1325 του ΣΑ/ΟΗΕ συμπληρώνει το αίτημα για έμφυλες πολιτικές για τις γυναίκες και τα κορίτσια που υπέστησαν εκτόπιση και βία. Αναγνωρίζει επιπλέον τη μακροπρόθεσμη φτώχεια, τον αποκλεισμό και το στίγμα της σεξουαλική βία σε συνθήκες πολέμου, εισβολής, ένοπλων συγκρούσεων, ενθαρρύνει την ανάδειξη μνημείων για την έμφυλη βία και καλεί τα κράτη‑μέλη της ΕΕ με αντίστοιχες εμπειρίες «να σπάσουν τη σιωπή, να καταγράψουν ειδικά τις παραβιάσεις κατά γυναικών και κοριτσιών και να θεσπίσουν μηχανισμούς αποζημίωσης».
Υπενθυμίζεται ότι η Τουρκική πλευρά συνεχίζει να υποπτίπτει σε «σοβαρές παραβιάσεις» των Συμβάσεων της Γενεύης, ενώ πολλά μπορούμε να πούμε και για την Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, και σύμφωνα με το αίτημα του ψηφίσματος οφείλει να παράσχει πλήρη αποκατάσταση (restutition, rehabilitation, satisfaction, καθώς κι εγγυήσεις μη επανάληψης) στα θύματα της βίας.
Δυστυχώς η αντίδραση από την άλλη πλευρά δεν υπήρξε θετική. Το αυθαίρετα επονομαζόμενο «υπουργείο Εξωτερικών» των κατεχομένων χαρακτήρισε το ψήφισμα «εκδήλωση της μεροληπτικής και πολιτικά υποκινούμενης προσέγγισης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου», καταγγέλλοντας ότι «διαστρεβλώνει την τουρκική στρατιωτική επέμβαση του 1974». Σε παρόμοια ψηφίσματα και καταγγελίες αντιπαραβάλλει την εγγυητική της θέση όπως προέκυψε από την ιστορία της Μεγαλονήσου. Όμως αυτό, όπως συμβαίνει άλλωστε με την έμφυλη βία στην Ουκρανία, το Σουδάν, την Παλαιστίνη και το ισραηλινό φεστιβάλ της 7ης Οκτωβρίου, μικρή σημασία έχει. Η ιστορία υπάρχει και βοά. Και δεν παραχαράσσεται.
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
Καιρός ήταν. Έχουν περάσει δια πυρός και σιδήρου αυτές οι γυναίκες, όπως και όλες οι γυναίκες θύματα σεξουαλικής βίας. Οι γυναίκες θύματα σεξουαλικής βίας, έγιναν στη συνέχεια θύματα ακόμα μιας μορφής βίας: απομονώθηκαν, ακόμα και εκδιώχθηκαν από τις ίδιες τους τις οικογένειας που τις θεώρησαν ως ντροπή για ολόκληρη την οικογένεια. Τι άλλο να πει κανείς;