Δεν υπάρχει «θόλωσα» στις γυναικοκτονίες

Την περασμένη Δευτέρα 18 Αυγούστου άλλη μια γυναικοκτονία συνέβη στο Χαλάνδρι, μιας 47χρονης από έναν 28χρονο που την παραμόνευε έξω από το σπίτι της με δύο (!) μαχαίρια. Είχε προηγηθεί καταγγελία σε αστυνομικό τμήμα για stalking τον περασμένο Μάρτιο. Κι έτσι οι γυναικοκτονίες ξαναήλθαν στην επικαιρότητα. Ο δράστης ισχυρίστηκε «θόλωσα». Στα Χανιά το Δεκαπενταύγουστο μια 45χρονη γυναίκα μαχαιρώθηκε με πολλαπλές μαχαιριές στο θώρακα, αφού πρώτα ξυλοκοπήθηκε άγρια, και μεταφέρθηκε σε σοβαρή κατάσταση στο νοσοκομείο, ενώ ο 58χρονος σύντροφός της συνελήφθη. Υποθέτουμε κι εκείνος «θόλωσε»… Τι θα πει «θόλωσα»; Στα πόσα χτυπήματα ξεθολώνει κανείς;

[Με ειδοποιούν στο μεταξύ ότι έχουμε ΑΛΛΗ ΜΙΑ γυναικοκτονία στο Βόλο, από τον σύντροφο της γυναίκας μπροστά στα μάτια των 4 παιδιών τους, σήμερα το πρωί, πάλι με μαχαίρι…]

Σε συνέντευξη που παραχώρησε στον ραδιοφωνικό σταθμό «Παραπολιτικά» στις 15 Ιουλίου 2024, έναν χρόνο πριν, ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, είχε δηλώσει ότι δεν καταγράφεται αύξηση των γυναικοκτονιών στην Ελλάδα. Πιο συγκεκριμένα σε σχόλιο δημοσιογράφου ότι «δεν είχαμε τόσα πολλά περιστατικά» ο κ. Χρυσοχοΐδης αντέτεινε: «είχαμε πάντα» και στη συνέχεια συμπλήρωσε ότι «ήταν ένα ζήτημα που έμενε πίσω από κλειστές πόρτες». Πράγματι σήμερα μιλάμε περισσότερο, υπάρχει ορατότητα. Ωστόσο χρήζει επισήμανσης ότι η ερώτηση όπως είχε τεθεί αναφερόταν στις γυναικοκτονίες συγκεκριμένα κι όχι γενικά στην ενδοοικογενειακή βία.

Σύμφωνα με την ερευνήτρια Κωνσταντίνα Τσούνη του Πάντειου Πανεπιστημίου [Τσούνη, Κ. (2024). “Γυναικοκτονία στην Ελλάδα: Κοινωνικό φαινόμενο σε έξαρση;”, Η Ναυτεμπορική, 28 Απριλίου 2024], οι γυναικοκτονίες στην Ελλάδα κατέγραψαν αυξητική τάση την περίοδο 2012 – 2021. Την σχεδόν δεκαετή αυτή περίοδο σημειώθηκε μείωση των ανθρωποκτονιών, κάτι που καταδεικνύει την έξαρση του φαινομένου των γυναικοκτονιών συγκεκριμένα, αφού πολλαπλασιάστηκαν ως ποσοστό επί των ανθρωποκτονιών. Βάσει της έρευνας της κ.Τσούνη οι γυναικοκτονίες στην Ελλάδα αυξήθηκαν από 14 το 2012 σε 22 το 2021. Δημοσίευση των Karakasi et al. (2021) στην επιστημονική επιθεώρηση «Medicine, Science and the Law» η οποία βασίζεται σε στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ καταγράφει σημαντική αύξηση των ενδοοικογενειακών ανθρωποκτονιών με θύματα γυναίκες την περίοδο 2010-2021. Μια δική μας καταγραφή για τις γυναικοκτονίες κάνουμε και στο Αμπα.

Σε συζήτηση στη Βουλή το Δεκέμβριο του 2024 ο ίδιος υπουργός ανέφερε: «Κάθε μέρα σώζονται 100 γυναίκες και συλλαμβάνονται 60 άτομα. Υπάρχουν αποτελέσματα και αυτό πρέπει να το αναγνωρίσετε». Δεν αμφισβητούμε ότι υπάρχουν συλλήψεις. Αυτό που γίνεται είναι ότι συχνά τα άτομα που συλλαμβάνονται αφήνονται ελεύθερα να ξανααπειλήσουν ή ότι οι ποινές είναι χάδι όταν επιδικάζονται σε περιπτώσεις βίας και δη πρότερης βίας εναντίον των γυναικών. Μάλιστα υπάρχει καταγραφή των παραβατών στοχοποίησης ή απειλών επί άλλων γυναικών απ’αυτές που τους κατήγγειλαν;
.
Ένα από τα προβλήματα που προκύπτει και της αντίφασης μεταξύ της διαπάλης «αυξήθηκαν-δεν αυξήθηκαν» είναι ότι ο ορισμός της γυναικοκτονίας ως έγκλημα κατά του φύλου δεν υφίσταται ως διαχωρισμένος στον ποινικό μας κώδικα έως τώρα. Για τον ίδιο λόγο δολοφονίες γυναικών ξεφεύγουν από την γενικότερη καταμέτρηση ορισμένες φορές, όπως σε περιπτώσεις ηλικιωμένων με άνοια ή με ψυχοπαθολογία. Η ενδοοικογενειακή βία αποτελεί θεμελιωδώς βία εναντίον των αδυνάτων, δηλαδή παιδιών και γυναικών, έστω κι αν αφορά πρόσωπα κι εκτός του γάμου και περιλαμβάνει ευρύτερα συγγενικά μέλη. Με βάση όμως την αντιμετώπιση εκ μέρους της κοινωνίας οι έμφυλες αντιλήψεις έχουν μετακινηθεί, όχι όμως σε σημείο ώστε να κινητοποιείται άμεσο αντανακλαστικό. Οι γυναίκες μιλάνε, όμως τρομοκρατημένες από το εναντίον τους έμφυλο πλαίσιο ενίοτε αποσύρουν τις καταγγελίες τους, δεν υποβάλλουν μήνυση, δεν κλιμακώνουν τις νομικές ενέργειες για ασφαλιστικά μέτρα.

Μπορεί άραγε η βία με απειλή μαχαιριού που καταλήγει σε φονικό να ευσταθεί ως μη έμφυλη; Εξετάζοντας τα περιστατικά που αφορούν τις γυναικοκτονίες διαπιστώνουμε ότι ο προοιωνισμός υπήρχε, γίνονταν καταγγελίες, υπήρχε πρότερη βία, υπήρχαν απειλές. Στη χώρα, σύμφωνα με τον ίδιο υπουργό, λειτουργούν σε 24ωρη βάση 63 γραφεία ενδοοικογενειακής βίας σε όλους τους νομούς που έχουν διαχειριστεί 20.113 περιστατικά μέσα στο 2024. Η χορήγηση του Panic Button αυξήθηκε κατά 233%. Βάζω κατά μέρος ότι σε περιστατικά άμεσης απειλής, όπου το θύμα βλέπει τον θύτη να την απειλεί η χρήση του Panic Button είναι πλέον κάπως ανακόλουθη: το πρώτο που θα κάνει το θύμα θα είναι να φωνάξει, να σηκώσει στο πόδι τη γειτονιά κι όχι να ψάχνει το Panic Button, όσο καλό κι αν είναι από το τίποτα.

Ακούγοντας προσεκτικά σε κανάλι έναν καλεσμένο ποινικολόγο διαπιστώσαμε το εξής. Ότι η αυταπάγγελτη δίωξη των αδικημάτων ενδοοικογενειακής βίας δεν μπορεί να εφαρμοστεί αν δεν γίνει καταγραφή του περιστατικού στο βιβλίο συμβάντων. Αν γίνει καταγραφή, τότε οι αρχές κινούνται αυτεπάγγελτα, δεν χρειάζεται επιπλέον μήνυση όπως είχε προταθεί στην Κυριακή Γρίβα.

Το μεγάλο ζήτημα είναι εξ όσων αυτών έγιναν όλα «σωστά», όπως η περίπτωση της Κυριακής Γρίβα που έσπευσε σε αστυνομικό τμήμα να καταγγείλει τον stalker της που έγινε φονιάς της, σε πόσες καταλήξαμε σε απώλεια ζωής ή σε βαρείς τραυματισμούς; Είμαστε ικανοποιημένοι απ’αυτό το ποσοστό; Και τι πρέπει να γίνει για να το μειώσουμε; Πώς θα ενδυναμώσουμε τις γυναίκες ώστε να δίνουν σήματα δυσφορίας και στοχοποίησης με το πρώτο, αντί να κάνουν υπομονή και να νομίζουν ότι είναι υπερβολικές; Πώς θα εκπαιδεύσουμε τους κοινωνικούς λειτουργούς να προβαίνουν σε επιτήρηση των περιστατικών όπου έχει προϋπάρξει υπόνοια βίας εναντίον γυναικών; Πώς θα ευαισθητοποιηθεί η κοινή γνώμη ώστε να ανιχνεύει εξαρχής την κλιμάκωση; Όλα αυτά είναι θέματα για τα οποία ακόμα χρειαζόμαστε την άρθρωση φεμινιστικού λόγου στην Ελλάδα, παρά την πρόοδο.

Εάν είστε επιζώσα ενδο-οικογενειακής ή άλλου είδους έμφυλης βίας ή αν στο περιβάλλον σας υπάρχει άτομο που υφίσταται κάτι από τα παραπάνω, τηλεφωνήστε για βοήθεια και συμβουλευτική στην υπηρεσία Εθνικής Εμβέλειας «Γραμμή SOS»: 15900. Μπορείτε επίσης να αποστείλετε mail στο sos15900@isotita.gr

Γυναικοκτόνος κοινωνία ώρα μηδέν

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News