Αν αναζητήσεις τον όρο Gasht-e ershad στο Google τα πρώτα αποτελέσματα θα αφορούν μία ομότιτλη ταινία και μάλιστα κωμωδία.
Όμως, τίποτα το αστείο δεν υπάρχει στο λήμμα που περιγράφει την Αστυνομία Ηθών του Ιράν, τα μέλη της οποίας πριν από σχεδόν 12 μέρες έβαλαν φωτιά στη χώρα εκτελώντας την 22χρονη Mahsa Amini, επειδή δεν φόραγε “με ευπρέπεια” τη μαντίλα της.
Πηγαίνοντας πίσω στον χρόνο η Αστυνομία Ηθών υπάρχει στο Ιράν από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, ωστόσο στη ζωή της χώρας εμφανίζεται και παρεμβαίνει σε διάφορες μορφές μέχρι και σήμερα. Η Gasht-e-Ershad είναι το πιο πρόσφατο μόρφωμα και σχηματίστηκε το 2007 με κύριο στόχο να αποθαρρύνει τα μη ισλαμικά πρότυπα, να επιτηρεί το ντύσιμο γυναικών (κυρίως) και ανδρών και να σώσει τους Ιρανούς από τη “μιαρή” δυτική κουλτούρα.
Η Gasht-e-Ershad ή Guidance Patrol είναι επιφορτισμένη με την επιβολή υποχρεωτικών κανόνων ενδυμασίας και οι κανόνες της, που προσαρμόζονται αναλόγως των προκλήσεων της εποχής, ρυθμίζουν την καθημερινότητα των Ιρανών, τόσο στη δημόσια όσο και στην ιδιωτική τους ζωή.
Οι αυστηρότεροι από αυτούς τους κανόνες επιβάλουν τον έλεγχο για την κάλυψη του κεφαλιού των γυναικών, με τσαντόρ ή χιτζάμπ, απαγορεύουν ολοκληρωτικά τη χρήση καλλυντικών, δεν επιτρέπουν τα έντονα χρώμα, τα στενά παντελόνια, τα φορέματα, τα τζιν, σχεδόν οποιοδήποτε ρούχο θα μπορούσε να αποκαλύπτει επιδερμίδα.
Υποτίθεται ότι οι κανόνες ισχύουν και για τους άντρες, ωστόσο, σύμφωνα και με μαρτυρίες των τελευταίων μηνών, η Αστυνομία Ηθών είχε ξεκινήσει πραγματικό “σαφάρι” εναντίον των γυναικών της χώρας, με άπειρες συλλήψεις, τιμωρητικές ποινές, ξυλοδαρμούς, μαθήματα ηθικής σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους, ακόμα και καταδίωξη κοριτσιών που είχαν συλληφθεί μέσω των λογαριασμών τους στα social media.
H Gasht-e ershad με περιπολίες μοιράζει πρόστιμα και ποινές για ηχορύπανση και χρήση αλκοόλ, προχωρά σε συστάσεις και συλλήψεις σε όσους παρενοχλούν γυναίκες, παρεμβαίνει για να ρυθμίσει το όριο ταχύτητας στους δρόμους και εφαρμόζει τον Νόμο, συνήθως σε αγαστή συνεργασία με μουλάδες και θρησκευτικές αδελφότητες που εντοπίζουν… κινδύνους διατάραξης της σταθερότητας στη χώρα, συνήθως από κάποια δυτική επιρροή.
Από τη δράση της Αστυνομίας Ηθών δεν ξεφεύγουν ούτε άνδρες με δυτικά κουρέματα, ενώ κατά το παρελθόν έχουν σφραγίσει κουρεία, καφετέριες, ζαχαροπλαστεία ή άλλα μαγαζιά στα οποία μπορεί να συγκεντρωνόταν νεαρόκοσμος.
Πόση εξουσία, όμως, έχουν βάσει Νόμου; Σύμφωνα με τα όσα μεταδίδει το Reuters, η Αστυνομία Ηθών στα χαρτιά εμφανίζεται ως “ηθικοδιδάσκαλος” που οφείλει δια της συζήτησης και της επίπληξης να πείσει τους Ιρανούς να πειθαρχήσουν στους κανόνες που κρατούν τη χώρα “ενωμένα ισλαμική”.
Ωστόσο, η χρήση ακραίας βίας, όπως αποδείχθηκε και στην περίπτωση της Mahsa Amini, είναι το βασικό μέσο περιορισμού των ατομικών ελευθεριών στο Ιράν.
Η ηθική αστυνόμευση και το Σύνταγμα του Ιράν
Η Gasht-e-Ershad βασίζεται στην ισλαμική δέσμευση “να διατάσσει το σωστό και να αναιρεί το ανάρμοστο” για κάθε μουσουλμάνο. Το καθήκον αυτό προβλέπεται από το ιρανικό Σύνταγμα που διαμορφώθηκε μετά την ισλαμική επανάσταση του 1979.
Το 2016, όπως καταγγέλλουν γυναίκες κάθε ηλικίας και μορφωτικού επιπέδου απ’ άκρη σ’ άκρη στο Ιράν η κατάσταση ξέφυγε από κάθε έλεγχο, καθώς εκτός από την ένστολη αστυνομία ηθών, οι αρχές ασφαλείας ανακοίνωσαν στα τάγματα εφόδου της προστέθηκαν επιπλέον 7.000 μυστικοί αξιωματικοί Gashte Ershad, οι οποίοι θα κατασκοπεύουν τους πολίτες…
Σύμφωνα με όσα έρχονται πλέον στο φως, ήταν κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του Ρουχανί το 2016 που η ιρανική Αστυνομία Ηθών πήρε εντολές κάτω από το τραπέζι για αυστηροποίηση της δράσης της και επιθετική αστυνόμευση κυρίως των γυναικών, με τα τελευταία 6 χρόνια να καταγγέλλονται παντού στη χώρα περιστατικά βίας, αστυνομικής αυθαιρεσίας και κακοποίησης πολιτών, συνήθως χωρίς κανένα σοβαρό λόγο.
Αυτό, μάλιστα, έγινε η αφορμή για τη δημιουργία μίας διαδικτυακής εφαρμογής που ονομάζεται ονομάζεται “Gershad”. Όσες και όσοι την είχαν “κατεβάσει” στα τηλέφωνά τους, μπορούσαν να σημειώνουν σε έναν έναν ψηφιακό χάρτη τα μέρη όπου είχαν εντοπίσει την αστυνομία ηθών, ενημερώνοντας άλλους πολίτες να μην περάσουν από εκεί.
Όσο για το ποιοι κατατάσσονται εκεί; Ένα πικρό ανέκδοτο στο Ιράν λέει ότι εκείνο που χρειάζεται κανείς για να καταταγεί στην Αστυνομία Ηθών είναι να έχει δυνατή φωνή και τα χέρια του να μπορούν να χαστουκίσουν πάνω από δέκα γυναίκες ταυτόχρονα. Εκτιμάται επίσης το προσόν του να “τσουβαλιάζει” όσο το δυνατόν περισσότερους πολίτες μέσα στις ειδικά διαμορφωμένες κλούβες. Σύμφωνα με δημοσίευμα του ΝPR, οι περισσότερες γυναίκες στο Ιράν και αρκετοί άνδρες έχουν “φιλοξενηθεί” εκεί και έχουν χάσει περίπου ένα τρίωρο
Οι δεσμοί με τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν
Τα τάγματα εφόδου της Gasht-e-Ershad υποστηρίζονται κυρίως από τους Basij, μια εθελοντική παραστρατιωτική οργάνωση ή “λαϊκή πολιτοφυλακή”, όπως προτιμούν να την ονομάζουν στη χώρα, που ιδρύθηκε το 1980 με εντολή του ανώτατου ηγέτη του Ιράν Αγιατολάχ Χομεϊνί.
Οι δυνάμεις ασφαλείας τελούν υπό τον άμεσο έλεγχο του ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη, ενώ τόσο οι Basij όσο και η Gasht-e-Ershad λειτουργούν υπό το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), το οποίο επίσης θεωρείται πιστός εκτελεστικός βραχίονας του ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη.
Και μπορεί οι δραστηριότητες των Gasht-e-Ershad να είχαν περάσει σε δεύτερη μοίρα υπό τον πρώην πρόεδρο Hasan Rouhani ο οποίος μάλιστα είχε τοποθετηθεί εναντίον τους σε πολλές περιπτώσεις- ωστόσο η Αστυνομία Ηθών του Ιράν είδε τις αρμοδιότητες και τις εξουσίες της να αυξάνονται υπό τον νέο πρόεδρο Εμπραχίμ Ραΐσι, ο οποίος φαίνεται περισσότερο από πρόθυμος να ακολουθήσει τη γραμμή του κλήρου.
Σύμφωνα με όσα έρχονται πλέον στο φως, ήταν κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του Ρουχανί το 2016 που η ιρανική Αστυνομία Ηθών πήρε εντολές κάτω από το τραπέζι για αυστηροποίηση της δράσης της και επιθετική αστυνόμευση κυρίως των γυναικών, με τα τελευταία 6 χρόνια να καταγγέλλονται παντού στη χώρα περιστατικά βίας, αστυνομικής αυθαιρεσίας και κακοποίησης πολιτών, συνήθως χωρίς κανένα σοβαρό λόγο.
Πού βρισκόμαστε σήμερα και μετά τον άγριο θάνατο της Amini, δεκάδων άλλων γυναικών και απλών πολιτών που συμμετείχαν στις μαζικές διαδηλώσεις διαμαρτυρίας εναντίον του καθεστώτος σε όλη της χώρα;
Την ίδια στιγμή, ακόμη και ο Οργανισμός για την Προώθηση της Αρετής και την Πρόληψη των Ηθών, ο οποίος έχει συσταθεί για να ενθαρρύνει την καλή συμπεριφορά και να απαγορεύει τις “ανήθικες” δυτικές δραστηριότητες, έχει αντιταχθεί στη σύλληψη ατόμων για παραβίαση των ενδυματολογικών κανόνων. Το Ιράν αντιμετωπίζει επίσης διεθνή καταδίκη για τον θάνατο της Mahsa, μεταξύ άλλων και από τον ΟΗΕ.
Με στοιχεία από NPR, Washington Post, Aljazeera.com
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
