Δολοφονώντας τη μάνα

Τι κι αν γιορτάσαμε την Γιορτή της Μητέρας την περασμένη Κυριακή, το ζήτημα της μητρότητας είναι τόσο πολύπλευρα φορτισμένο που δεν είναι ασυνήθιστο να παίρνει αποχρώσεις ζοφερές. Δίπλα στη μάνα-είδωλο, τη μάνα-προστάτη και τη μάνα-δύναμη υπάρχει κι η μάνα-θύμα, η μάνα-κέρβαιρος, η μάνα-θύτης. Η ιδιαίτερη σχέση κάθε παιδιού με τη μάνα του ξεδιπλώνεται μέσα στο πέρας του χρόνου. Κι ορισμένες φορές φταίνει μέχρι το έγκλημα. Έτσι κι η τελευταία περίπτωση στη Λάρισα, όπου ο νεαρός γιός σκότωσε την 52χρονη μάνα του με μαχαίρι. Μια μητροκτονία.

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, «Η δολοφονία έγινε περίπου στις πέντε το πρωί και αποκαλύφθηκε το απόγευμα, όταν δύο νεαροί, γιος και ανιψιός, προσπάθησαν να μεταφέρουν το πτώμα της γυναίκας [μέσα σε πάπλωμα], αλλά έγιναν αντιληπτοί από γείτονες που ειδοποίησαν την αστυνομία. Όπως έχει γίνει γνωστό, ο ανιψιός δεν μετείχε στη δολοφονία, αλλά βοήθησε τον εξάδελφο του στην απόπειρα να μεταφέρει και να κρύψει το πτώμα. Μάνα και γιος είχαν μετακομίσει πριν από περίπου τρεις μήνες στο σπίτι». Η σορός έμεινε 14 ώρες στο σπίτι πριν αποφασίσουν να την μετακινήσουν.

Ένα γείτονας κατέθεσε για το θύμα: «Ήταν μια ήσυχη, ήρεμη γυναίκα που δεν είχε δώσει δικαίωμα. Στεναχωρήθηκα, να φεύγει μια μάνα από τα χέρια του γιου της… Ανατρίχιασα».

Η μητροκτονία απασχολεί το συλλογικό ασυνείδητο τουλάχιστον από την εποχή της Κλυταιμνήστρας και του Ορέστη, ωστόσο πολλοί εναντιώνονται στην σκέψη ότι ανήκει στις γυναικοκτονίες. Κι όμως η μητροκτονία όταν συντελείται από το γιο είναι ακριβώς ενσάρκωση της αρσενικής εξουσίας πάνω άλλο στο φύλο. Μια έκφανση της επικυριαρχίας πάνω στην θηλυκή υπόσταση από τον ισχυρό νεότερο άντρα. Ας προσέξουμε πάλι τα λόγια του γείτονα: «δεν είχε δώσει δικαιώματα» και «να φεύγει μια μάνα από τα χέρια του γιου της». Τι είδους δικαιώματα θα μπορούσε να δώσει μια μάνα 52 ετών, που οπωσδήποτε μετακομίζοντας χωρίς την παρουσία του πατέρα (δεν αναφέρεται πουθενά) δείχνει μια γυναίκα χωρισμένη ή σε διάσταση. Τα δικαιώματα αυτά θα μπορούσαν να υποτεθούν ως δικαιώματα νέων ξεκινημάτων, ώστε ο γιός να θεωρήσει ότι θα ξέπλενε κάποια «ντροπή» ή δυσαρέσκεια αρρενωπής αγανάκτησης; Θα μπορούσε να ήταν δικαιώματα χειρισμού και επιβολής της μάνας προς τον γιό; Και τότε γιατί κανείς δεν είχε προσέξει τίποτα; Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε. Όμως γνώριμα, όπως ακριβώς και στις γυναικοκτονίες. το θύμα αναφέρεται ως κάποια που δεν είχε δώσει δικαιώματα, κοινώς υπάρχουν και θύματα που δίνουν δικαιώματα! Όχι ότι εναπόκειται στον θύτη να συγκρατηθεί και να μην προβεί σε σωματική βία. Σαν να υπάρχουν συνθήκες που σε βγάζουν εκτός εαυτού και παραβαίνεις το όριο, τη γραμμή μεταξύ αυτοπειθαρχίας και σεβασμού της ανθρώπινης ζωής από την τυφλή βία. Ο στρεβλός αυτός συλλογισμός δυστυχώς πάει χέρι με χέρι με την εμποτισμένη κουλτούρα της έμφυλης βίας και της βίας γενικότερα, η οποία είναι σε έξαρση στις μέρες μας. Σε συνδυασμό με την επίκληση στην ιερότητα της μητρότητας -ακριβώς όπως στην Ορέστεια– επισύρει τον κοινωνικό αποτροπιασμό παρόλο που αφήνει το περιθώριο της δικαιολόγησης στον θύτη…

Πώς όμως η μητροκτονία είναι γυναικοκτονία; Δεν είναι δυο διακριτά αδικήματα; Αυτή η συζήτηση είχε προκύψει στην περασμένη γυναικοκτονία στην οδό Πυθέου στην Αθήνα για την οποία είχαμε γράψει εδώ. Όμως η θέση που προκρίνεται από όσους ονοματίζουν τις γυναικοκτονίες ως γυναικοκτονίες είναι συμπεριληπτική και στις μητροκτονίες και στις θυγατροκτονίες. Για πολύ συγκεκριμένη αιτιολογία που πρέπει να φωτίσουμε για να αρθεί αυτός ο δισταγμός να πούμε τα πράγματα όπως είναι.

Όπως γράφει η Μαρίνα Μαροπούλου, «[ως γυναικοκτονίες ορίζονται] οι δολοφονίες γυναικών λόγω φύλου, για το λόγο ότι είναι γυναίκες», δηλαδή «επειδή παραβίασαν κοινωνικά επιβεβλημένους κανόνες και προσδοκίες που αναλογούν στο φύλο τους .Επειδή είναι άστοργες μητέρες, ανυπάκουες κόρες, άπιστες σύζυγοι, σεξεργάτριες που λένε όχι, ζωηρές που περπατούν τη νύχτα σε περιοχές έμφυλης διακινδύνευσης κλπ. Οι δολοφονίες αυτές αποτελούν την ορατή (βίαιη) πλευρά ενός λανθάνοντος μεν, ωστόσο διαρκώς δρώντoς συστήματος καταπίεσης και καθυπόταξης του γυναικείου υποκειμένου, προκειμένου με τίμημα τη ζωή του να πειθαρχεί στους δημιουργημένους από το σύστημα αυτό έμφυλους ρόλους, που καλείται Πατριαρχία.»

Περαστικά μας.

–Εάν είστε επιζώσα ενδο-οικογενειακής ή άλλου είδους έμφυλης βίας ή αν στο περιβάλλον σας υπάρχει θηλυκότητα που υφίσταται κάτι από τα παραπάνω, τηλεφωνήστε για βοήθεια και συμβουλευτική στην υπηρεσία Εθνικής Εμβέλειας «Γραμμή SOS»: 15900. Μπορείτε επίσης να αποστείλετε mail στο sos15900@isotita.gr

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News