Παγκόσμια Ημέρα για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας:
Η πρόληψη μπορεί να κάνει τη διαφορά
Η 10η Σεπτεμβρίου από το 2003 έχει καθιερωθεί ως η «Παγκόσμια Ημέρα για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας» με στόχο την ευαισθητοποίηση και την ενημέρωση της κοινωνίας για την πρόληψη των αυτοκαταστροφικών συμπεριφορών και της αυτοκτονίας. Η αυτοκτονία αποτελεί μία συνειδητή επιλογή ενός ανθρώπου να προκαλέσει τον θάνατο του με στόχο την έξοδο και τη διαφυγή από μία κατάσταση που θεωρεί αδιέξοδη και του προκαλεί μεγάλο πόνο (Κατσαδώρος & Μπεκιάρη, 2011). Από την άλλη, ως απόπειρα αυτοκτονίας θεωρείται, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ως «πράξη χωρίς θανατηφόρο αποτέλεσμα, κατά την οποία το άτομο εμφανίζει μία μη συνήθη συμπεριφορά χωρίς την παρέμβαση άλλων, η οποία προκαλεί αυτοτραυματισμό ή χαρακτηρίζεται από τη λήψη φαρμακευτικής ουσίας σε πολύ μεγαλύτερη από τη θεραπευτική δόση και η οποία συμπεριφορά έχει ως στόχο την επίτευξη αλλαγών που το άτομο επιθυμεί μέσω των πραγματικών ή των αναμενόμενων σωματικών επιπτώσεων – βλαβών» (Μαλογιάννης, 2008).
Συχνά, ακούμε γύρω μας για ανθρώπους που εκφράζουν μία αυτοκτονική σκέψη πως «Θέλει να τραβήξει την προσοχή», «Αν το εννοούσε θα το είχε κάνει» και άλλα τέτοια σχόλια που υποτιμούν ουσιαστικά τη σοβαρότητα της κατάστασης. Ακόμα κι αν μέσα μας είμαστε σίγουροι ότι κάποιος το λέει με χειριστικό τρόπο, η έκφραση μιας αυτοκτονικής σκέψης δε θα πρέπει να περνάει απαρατήρητη. Συχνά, κάποιος ή κάποια που σκέφτεται την αυτοκτονία βρίσκεται μέσα του σε μία μεγάλη αμφιθυμία. Από τη μία υπάρχουν οι αρνητικές γνωσίες (δυσλειτουργικές σκέψεις), όπως «Η αυτοκτονία είναι η μόνη λύση», «Όλοι θα είναι καλύτερα χωρίς εμένα», «Δεν έχει τίποτα νόημα» που συνοδεύουν την επιθυμία για τον θάνατο και από την άλλη, η επιθυμία για ζωή και διαφυγή από το αδιέξοδο (Κατσαδώρος & Μπεκιάρη, 2011). Μάλιστα όπως αναφέρει η ΚΛΙΜΑΚΑ (Κέντρο Ημέρας για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας) τη στιγμή που εμείς πιστεύουμε ότι κάποιος που το λέει δεν πρόκειται να το κάνει, αυτός ο άνθρωπος στην πραγματικότητα μπορεί να πασχίζει να κρατηθεί στη ζωή.
Τις περισσότερες φορές (χωρίς να είναι απόλυτο όμως) πριν από μία αυτοχειρία υπάρχουν κάποια προειδοποιητικά σημάδια που μπορεί να υποδεικνύουν πιθανό αυτοκτονικό ιδεασμό. Τέτοιου είδους σημάδια σε ένα άτομο που σκέφτεται να αυτοκτονήσει είναι τα εξής (ΚΛΙΜΑΚΑ):
• Κάποιος είναι πολύ θλιμμένος ή ανήσυχος ή κλείνεται στον εαυτό του και απομονώνεται
• Δυσκολεύεται στις φιλικές και οικογενειακές του σχέσεις
• Μίλα για την αυτοκτονία ή το θάνατο
• Αλλάζει απότομα η συμπεριφορά και η διάθεση του (ευερεθιστότητα, απαισιοδοξία ή από την άλλη ξαφνικά πολύ ευχάριστη διάθεση)
• Αισθάνεται ενοχές και απελπισία
• Χαρίζει τα προσωπικά του αντικείμενα
• Μπαίνει στη διαδικασία να τακτοποιήσει άμεσα εκκρεμότητες και προσωπικές υποθέσεις
Ο εν δυνάμει αυτόχειρας δεν είναι ένα αδύναμο πλάσμα, ούτε ένας εγωιστής που δε σκέφτεται τους άλλους και θέλει να τους πληγώσει… είναι ένας άνθρωπος που τη δεδομένη στιγμή αισθάνεται ότι βρίσκεται στο απόλυτο σκοτάδι, νιώθει πως είναι βάρος στους άλλους και τους καταστρέφει, νιώθει ότι δεν υπάρχει άλλη λύση.
Είναι επίσης σημαντικό πως η αυτοκτονία δεν έχει ηλικία. Για παράδειγμα, αυτοκτονικό ιδεασμό μπορεί να εκδηλώσει και ένας έφηβος που για τους γύρω του «βρίσκεται στην καλύτερη ηλικία και έχει όλη τη ζωή μπροστά του» και είναι χαρακτηριστικό πως, σύμφωνα με τα δεδομένα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας οι αυτοκτονίες αντιπροσωπεύουν το 8,5% των θανάτων εφήβων και νέων ατόμων (WHO, 2017).
Αν κάποιο δικό μας άτομο μας εκμυστηρευτεί κάποιο δικό μας άτομο ότι σκέφτεται να κάνει κακό στον εαυτό του, δεν πρέπει να πανικοβληθούμε, αλλά ούτε και να μείνουμε αδιάφοροι. Ζητάμε από το άτομο να μας πει περισσότερα για το πως αισθάνεται και τι σκέφτεται και προσπαθούμε να δούμε αν έχει στο μυαλό του κάποιον συγκεκριμένο τρόπο ή σχέδιο. Αποφεύγουμε να το αφήσουμε μόνο του και κυρίως δείχνουμε ότι είμαστε δίπλα του για να ακούσουμε και να βοηθήσουμε.
Τέλος, όταν κάποιος/α σκέφτεται να κάνει κακό στον εαυτό του/της ή αν ανησυχεί για ένα δικό του πρόσωπο, είναι σημαντικό να ζητήσει βοήθεια και να μιλήσει για αυτό που χρειάζεται είτε με το να απευθυνθεί σε κάποιον επαγγελματία ψυχικής υγείας είτε καλώντας την 24ωρη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία- 1018.
Βιβλιογραφικές Αναφορές
• Κατσαδώρος, Κ. Β., & Μπεκιάρη, Ε. Η. (2011). Οδηγός για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας Παιδιών και Εφήβων. Ένας οδηγός για εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης
• Μαλογιάννης, Ι. (2008). Αυτοκτονικός Ασθενής: Διάγνωση, κατανόηση, θεραπευτική παρέμβαση και πρόληψη της αυτοκτονίας. Ινστιτούτο έρευνας και Θεραπείας της Συμπεριφοράς
• http://suicide-help.gr/
Νίκη Δαλιανά
Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας- Σύμβουλος Σταδιοδρομίας MSc- Human Resource Management (University of Minnesota, USA)
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
Να μην ξεχνάμε βέβαια ότι υπάρχει κι μια εντελώς ξεχωριστή κατηγορία αυτοκτονιών στην οποία, ελλείψει νομικού πλαισίου για την ευθανασία, ένα άτομο επιλέγει συνειδητά και μετά από ώριμη σκέψη αυτή τη λύση για να αποφύγει μια καθηλωμένη ζωή ή μια ζωή με τρομερούς πόνους και κατάπτωση η οποία πλησιάζει έτσι κι αλλιώς προς το τέλος της.
Αυτή η απόφαση πρέπει να γίνεται σεβαστή (θα έπρεπε μάλιστα να υποβοηθηθεί κιόλας – με ύπαρξη φυσικά πλήθους ασφαλιστικών δικλείδων)
Παγκοσμια πεθαινει ενας ανθρωπος καθε 40 δευτερολεπτα απο αυτοκτονια. Να προσθεσω οτι μπορει το ατομο που σκεφτεται την αυτοκτονια να μη μας το πει απο μονο του για να μη μας επιβαρυνει. Αλλα εφοσον εχουμε παρατηρησει τα σημαδια μπορουμε να ρωτησουμε εμεις, αμεσα και ξεκαθαρα (ειναι σημαντικο): “Σκεφτεσαι την αυτοκτονια?”. Αυτο αφαιρει ενα μεγαλο βαρος απο τον ατομο που το σκεφτεται και του δινει την ευκαιρια να μιλησει. Ειναι σημαντικο να ακουσουμε οτι εχει να πει χωρις να διακοψουμε, να το ενθαρρυνουμε να μιλησει γι αυτα που το βασανιζουν. Να του πουμε οτι δε χρειαζεται να παρει μια τετοια δυσκολη… Διαβάστε περισσότερα »
Ειρωνία της τύχης…Χθες αυτοκτονία εφήβου, σήμερα αυτοκτονία ενήλικου.