Αγαπητή «Α, μπα»: Ρατσιστικά στερεότυπα και χιούμορ

Τους τελευταίους μήνες έχω έρθει για εράσμους σε παγωμένη χώρα του εξωτερικού (εντάξει πλάκα κάνω, στη Ρωσία). Στο ίδιο διαμέρισμα μένουμε εγώ, μία Πολωνή, μία Ισπανίδα και μία Γερμανίδα. Γενικά είμαστε τυχερές θεωρώ γιατί έχουμε ταιριάξει απίστευτα (σε άλλα διαμερίσματα πχ οι flatmates δεν κάνουν και τόση παρέα μεταξύ τους ή κρατάνε τυπικές σχέσεις). Είμαστε και οι 4 σε κοντινό φάσμα ηλικιών, έχουμε ταξιδέψει πολύ, η Ισπανίδα ίσως όχι τόσο (το λέω για να τονίσω ότι έχουμε συναναστραφεί με ανθρώπους από διαφορετικές χώρες κλπ) και δε θα έλεγα σε καμία περίπτωση ότι είμαστε ρατσίστριες. Η ερώτηση είναι η εξής: κάνουμε συχνά (όλες μας και όχι πάντα στο στενό πλαίσιο της παρέας) «ρατσιστικά» αστεία. Πχ η Ελληνίδα που είναι φτωχή, η Πολωνή που είναι κλέφτρα, η Γερμανίδα που είναι πλούσια κλπ. Δεν τα κάνουμε μόνο η μία στην άλλη προφανώς αλλά και αυτοσαρκαζόμενες, πχ η Πολωνή the other day είπε κάτι του τύπου «μπορεί να είμαι από την Πολωνία, αλλά αυτό δε θα το έκλεβα ποτέ χαχαχαχαχα» και δεν τα κάνουμε με κακία, αλλά στο πλαίσιο του χιούμορ. Εγώ δεν ενοχλούμαι όταν τα λένε για μένα και μέχρι στιγμής δε νομίζω ότι ενοχλείται καμία μας γενικά, αλλά είχες πει πιο παλιά για κάποιον που δήλωνε φεμινιστής, ενώ έκανε σεξιστικά αστεία, ότι κατά βάθος είναι σεξιστής (ή κάτι τέτοιο). Έχεις πει επίσης ότι ένα αστείο είναι αστείο όταν γελάνε και οι 2 πλευρές. Από αυτά εγώ τι να υποθέσω; Ότι είμαστε μία παρέα στα 20 something μας που αναπαράγουμε τα ρατσιστικά στερεότυπα των γονιών μας και των παππούδων μας ή ότι έχουμε ξεπεράσει τόσο αυτές τις «διαφορές» που υποτίθεται και μας έμαθαν ότι υπάρχουν μεταξύ μας που μπορούμε να αστειευτούμε για αυτές;

ΥΓ: Παιδιά, σε όποια ηλικία και αν είστε αρπάξτε όποια ευκαιρία μπορέσετε να βρείτε και ταξιδέψτε. Παντού, είτε μόνοι είτε με παρέα, είτε κοντά είτε μακριά, είτε με λίγα λεφτά είτε με πολλά, είτε για λίγο είτε για πολύ. Από όταν άρχισα να «γυρίζω» κατάλαβα αυτό που λέμε ότι τα ταξίδια θεραπεύουν τον ρατσισμό και είναι ό,τι πιο ωφέλιμο μπορείς να κάνεις για τον εαυτό σου.

Όταν αυτοσαρκάζεσαι, βρίσκεσαι και στη μία και στην άλλη πλευρά ταυτόχρονα, άρα γελάνε και οι δυο πλευρές. Γι’αυτό είναι εύκολη η απάντηση. Το άλλο δεν είναι τόσο μονοσήμαντο. Τα ρατσιστικά στερεότυπα είναι ένα καλό αντικείμενο χλεύης, και από τη μια πλευρά, και από την άλλη. Το χιούμορ με όχημα το στερεότυπο το ίδιο είναι στην γκρι ζώνη, γι’αυτό είναι προτιμότερο να γίνονται σε περιβάλλον γνωστό, με ανθρώπους που ξέρεις ότι σε ξέρουν και τους ξέρεις επίσης.

Για να είσαι ρατσιστής πρέπει να πιστεύεις κατά βάθος, ή όχι πολύ στο βάθος, ότι όντως οι Πολωνοί είναι κλέφτες και οι Έλληνες τεμπέληδες και οι Γερμανοί καλομαθημένοι και υπερόπτες. Όταν κάνεις αστεία για το θέμα δεν είναι πάντα ξεκάθαρο αν το πιστεύεις ή όχι – εκεί χρειάζεται και να συμπληρωθεί το προφίλ αυτού που κάνει το αστείο με άλλα στοιχεία. Αν ο Μπιλ Μάχερ κάνει πλάκα με την πολιτική ορθότητα, δεν είναι επειδή δεν πιστεύει στη πολιτική ορθότητα – κοροϊδεύει συγκεκριμένους ανθρώπους, όχι όσους δεν έχουν ακόμα καταλάβει τι είναι. Χρειάζεται ευελιξία και ανοιχτό μυαλό για να εκτιμήσεις πότε κάτι είναι αστείο και πότε είναι επίθεση. Το δικό σου υστερόγραφο μου λέει ότι αυτά τα αστεία δεν αποδεικνύουν, ούτε υποδεικνύουν, ότι είσαι ρατσίστρια σε αυτό το επίπεδο. Μπορεί όμως να είσαι σε βαθύτερο, ποτέ μην χαλαρώσεις.

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News