Αγαπητή Α, μπα και αναγνώστ@. Είμαι μαθήτρια σε σχολείο και θα ήθελα τη γνώμη σας για κάτι το οποίο με προβλημάτισε. Μια συμμαθήτριά μου έχασε πρόσφατα έναν θείο της από κορονοϊό ( σύζυγος της αδελφής του πατέρα της, αν παίζει βέβαια κάποιο ρόλο), ο οποίος ζούσε με την οικογένειά του σε μακρινή πόλη. Από την ημέρα που επέστρεψε σχολείο φοράει μαύρα και στο παραμικρό άκουσμα μουσικής απομακρύνεται από τον χώρο. Να φανταστείτε την ώρα της μουσικής η καθηγητρια μάς ζήτησε να γράψουμε σε ένα χαρτί το αγαπημένο μας τραγούδι, με σκοπό να το ακούσουμε και έπειτα να το εντάξουμε σε μια κατηγορία μουσικής. Η συμμαθήτριά μου όχι μόνο αρνήθηκε να γράψει το αγαπημένο της τραγούδι, αλλά αποχώρησε από την αίθουσα για το υπόλοιπο της ώρας που θα ακούγαμε τα τραγουφια και επέστρεψε αφότου βεβαιώθηκε ότι τελειώσαμε. Στα πλαίσια του πένθους και αυτής της αποχής από τη μουσική διέγραψε το τικτοκ, για να μην ακούει καθόλου τραγούδια. Πριν την δυσάρεστη απώλεια, ήταν κυριολεκτικά η χαρά της ζωής, μες στους χορούς και τα τραγούδια. Με ανησυχεί το ενδεχόμενο να βιώνει τόσο άσχημα το πένθος, αλλά υπάρχει και ένα ενδεχόμενο να της επιβάλλουν οι γονείς της να φοράει μαύρα και να απέχει από οτιδήποτε παραπέμπει στη διασκέδαση, καθώς είναι πολύ της θρησκείας. Δεν ξέρω ποια εκδοχή είναι περισσότερο ανησυχητική. Θέλω να την βοηθησω αλλά δεν ξέρω πως… Καμία ιδέα;;
– Πρωτόνιο
Πλησίασε την, ρώτησε την και άφησε την να μιλήσει χωρίς να προσπαθείς να της αλλάξεις γνώμη, χωρίς να φαίνεται ούτε από τις εκφράσεις σου ότι ανησυχείς ή ότι διαφωνείς. Το βασικό είναι να αρχίσει να μιλάει. Αν αισθανθεί ότι την αποδέχεσαι, ότι βρίσκεται σε περιβάλλον ασφάλειας, τότε μόνο υπάρχει ελπίδα να αρχίσει να εκφράζει δυσαρέσκεια (αν υπάρχει κάτι τέτοιο μέσα της).
Θα ήταν καλή ιδέα να μιλήσεις επίσης στους γονείς σου και σε κάποια δασκάλα που εμπιστεύεσαι πολύ.
Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News
Μπράβο για το ενδιαφέρον σου και τη διάθεσή σου να βοηθήσεις τη συμμαθήτρια σου, πραγματικά είναι συγκινητικό να ενδιαφέρεσαι για άτομα με τα οποία δεν έχεις πολύ κοντινή σχέση (τουλάχιστον εγώ αυτό εισέπραξα). Η απουσία οποιουδήποτε πατροναρίσματος κι επίκρισης και η διάθεση κατανόησης και αποδοχής είναι ο καλύτερος τρόπος να την πλησιάσεις.
Επίσης, τα μαύρα ρούχα, η αποχή από διασκέδαση κλπ δεν είναι της θρησκείας, δεν ξέρω πώς έχουν προκύψει, αλλά καμμία σύνδεση δεν έχουν με τον χριστιανισμό.
Κι ελπίζω κάποτε να καταργηθούν.
Δεν καταργούνται αυτά τα πράγματα. Είναι τρόπος έκφρασης και διαχείρισης πενθους, αυτά έχουν πολυ βαθιές ρίζες και αλλάζουν μόνο με την αλλαγή αντιμετώπισης του θανάτου, το οποίο είναι ένα βαθιά κοινωνικό και πολιτισμικό ζήτημα. Αυτό που έχει απόλυτη σημασία είναι ο πενθουντας να έχει κόσμο και στήριξη γύρω του. Τώρα αν θα φοράει μαυρα ή όχι είναι δικιά του επιλογή. Το βασικό είναι πως το πενθος είναι μια συλλογική διεργασία και η κοπελίτσα θέλει γυρω της φίλες για να μπορέσει να το διαχειριστεί, να απαλύνει τη θλίψη της, με τρόπο που βοηθάει την ίδια να το διαχειριστεί.
Mirca, συμφωνώ με όσα λες, πολύ πρόσφατα άρχισα να συνερχομαι από πολύ βαρύ πένθος, αλλά τα μαύρα ρούχα είναι μία επιβεβλημένη παράδοση που πρέπει να καταργηθεί. Δε χρειάζεται να φοράμε μαύρα ρούχα, μαύρα μαντήλια, μαύρες κάλτσες – κι αυτά οι γυναίκες μόνο, για να δείξουμε τον πόνο της ψυχής μας. Όλο αυτό το βλέπω σαν μια μορφή καταπίεσης, ειδικότερα της γυναίκας. Και αναφέρθηκα συγκεκριμένα σε αυτό, όχι για το τι είναι πένθος και πώς πρέπει να το διαχειριστούμε. Γνωστή μου, που μόλις έχασε την 35χρονη ααδερφή της πήγε στα μπουζουκια κι ηπιε ενα μπουκάλι ουισκι, δεν είχε πόνο δηλαδή; Προσωπικά,… Διαβάστε περισσότερα »
Όχι βέβαια. Αυτό που λέω είναι δεν ταιριάζει στη συγκεκριμένη κατάσταση το ρήμα “καταργω”.
Από φιλολογική σκοπιά ή από αποψη δικαιώματος; Το πρόβλημα είναι ότι η εξωτερική εκδήλωση του πένθους μέσα από τα μαύρα ρούχα είναι κάτι που αφορά τις γυναίκες μόνο. Έχουμε δει κανένα χήρο να φοράει μαύρα ρούχα για το υπόλοιπο της ζωής του; Όχι. Μόνο μαυροφορεμενες γυναίκες έχουμε σ’ αυτή τη χώρα.
Και δεν ξέρω αν γνωρίζεις τι γίνεται στην περιφέρεια, αλλά στην Πελοπόννησο, τουλάχιστον, δε νοείται γυναίκα (μάνα, σύζυγος, αδερφή, σε όποια θέση), που έχει πένθος να μη φοράει μαύρα, το τι ακούει δε λέγεται. Κι αυτό πρέπει να αλλάξει.
Δεν μπορείς να βγάλεις νόμο και να πεις καταργούνται τα μαύρα στο πένθος. Η συνήθεια αυτή μπορεί να εγκαταληφθεί, οχι να καταργηθεί.
Για τέτοια έθιμα, που κακώς υπάρχουν, το “να καταργηθούν” είναι αυτό που αποδίδει επαρκέστερα αυτό που πρέπει να τους συμβεί. Να καταργηθούν μια κι έξω.
Το “εγκαταλειφθούν” παραπέμπει σε κάτι που φθίνει σταδιακά. Όταν φτάνουμε να μαυρίζουμε την ψυχή παιδιών για κάτι που επικρατεί εθιμικά, όμως, πρέπει να καταργηθεί.
Ναι, βρε παιδί μου, αλλά ΠΡΑΚΤΙΚΑ, λέμε, ΔΕΝ γίνεται! Πώς θα καταργηθεί το να φοράνε μαύρα οι γυναίκες, ενήλικες και κυρίως ανήλικες; Με νόμο; Αποφασίζομεν & διατάζομεν; Με επιβολή προστίμου; Απαγόρευση από την πρώτη μέρα θανάτου; Από την κηδεία και μετά; Από τα 40 και μετά; Και μήπως να υπάρχει ειδική πρόβλέψη του νομοθέτη αν Α. η γυναίκα αγαπούσε ΠΟΛΥ τον εκλιπόντα; Β. Ήταν πολλά χρόνια παντρεμενοι; Γ. Ήταν ο αγαπημένος της θείος και της είχε πάρει το πρώτο της ποδήλατο, της είχε κάνει δώρο ταξίδι στο Παρίσι οταν μπήκε Πανεπιστήμιο κλπ; Αυτά τα πράγματα εκαταλείπονται και σβήνουν σιγά-σιγά, περνάνε… Διαβάστε περισσότερα »
Το «είναι πολύ της θρησκείας» δεν σημαίνει αυτόματα ότι είναι Χριστιανοί, ούτε καν «μέινστριμ» Χριστιανοί Ορθόδοξοι. Υπάρχουν ένα σορό παρακλάδια και παραθρησκευτικές οργανώσεις, και διαφορετικά εθιμοτυπικά, και διαφορετική ανάγνωση σε αυτά τα εθιμοτυπικά που δεν μπορείς να ορίσεις τι είναι συνδεδεμένο με τον «καθαρό Χριστιανισμό» και τι όχι. Άλλωστε αν πάμε να ορίσουμε αυστηρά τις βασικές αρχές του Χριστιανισμού και τα βασικά τελετουργικά του ούτε καν τα Ευαγγέλια δεν θα μείνουν, καθώς και αυτά είναι ένα συνονθύλευμα κειμένων γραμμένων σε διαφορετικές εποχές και σωσμένων ως σε εμάς μέσω διαφορετικών διαδρομών. Φαντάσου για το «πιστεύω» που θεωρείται η πιο περιεκτική δήλωση… Διαβάστε περισσότερα »
Και σε συνέχεια αυτού που λέω σχετικά με το τελετουργικό γύρω από τον θάνατο, σκέψου ότι στη μισή Ελλάδα βάζουμε μαϊντανό στα κόλυβα και στην υπόλοιπη μισή ούτε που περνάει από το μυαλό τους. Στην Αθήνα ένας «βασικός» καφές μνημόσυνου θα έχει τον καφέ, τα κουλουράκια, το παξιμαδάκι και το κονιάκ, στην Θεσσαλονίκη θα έχει και πιτάκια. Εγώ θέλω να γράψω στη διαθήκη μου να μου κάνουν μνημόσυνο με κόλυβα, πατατάκια και μοχίτο, αλλά θα πρέπει να έχει πεθάνει πρώτα η μάνα, αλλιώς απλώς θα αναγκάσω όλη την οικογένεια να τσακωθεί μαζί της και τελικά να καταλήξουνε στον καφέ με… Διαβάστε περισσότερα »
Εμένα η γιαγιά μου η μία, γεννημένη το 1921, μας έλεγε όταν πεθάνει να φορέσουμε άσπρα και να πιάσουμε το χορό.
Actually ανεξαρτήτως θρησκειών έχω ακούσει από ψυχοθεραπεύτριες ότι όλο αυτό το “τελετουργικό” γύρω από τον θάνατο που ακολουθούν διάφορες ομάδες πληθισμού (με διαφορετικό τρόπο) πχ Έλληνες, Ορθοδόξοι Εβραίοι, Native Americans, μπορεί να γίνει ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο γιατί σου προσφέρει μια δομή στο πένθος σου. Αυτό μπορεί να ακούγεται χαζό αλλά πολύς κόσμος χάνει την Γη κάτω από τα πόδια του όταν έχει να αντιμετωπίσει τον θάνατο (ακόμη και μακρινού προσώπου) οπότε μπορεί να χρησιμοποιήσει τους διάφορους αυτούς κανόνες ώστε να εκφράσει κάτι που ίσως δεν αντέχει να πει με λόγια.
@ CookieMonster Ναι, συμφωνώ με αυτό. Το ξεκάθαρο και αυστηρό τελετουργικό μπορεί να σε βοηθήσει σε ακραίες στιγμές. Αν κάποιος έχει χάσει πχ το παιδί του, ίσως να βοηθάει να έχεις έναν κατάλογο με πράγματα που «πρέπει οπωσδήποτε να γίνουν», σου δίνει κάτι να ασχοληθείς τις πρώτες δύσκολες ημέρες (για αυτό ας πούμε και τα μνημόσυνα πάνε κλιμακωτά στις 3-9-40 ημέρες κτλ). Και βοηθάει να είναι «αυτονόητα» αυτά τα πράγματα ώστε να μην χρειάζεται να πάρεις αποφάσεις, και να μην κριθείς για αυτές τις αποφάσεις.
cookie monster συμφωνω κι εγώ και μάλιστα πρόσφατα σκεφτόμουν το τελετουργικό της ορθόδοξης εκκλησίας και μου φανηκε εντυπωσιακο το ποσο μελετημένο ήταν με σκοπό να βοηθήσει τους πενθούντες. Πρώτα η κηδεία ,και σχεδον παντα την επόμενη μέρα τα τρίμερα ,οπου δεν ειναι η κηδεία που έχεις το σώμα ,αλλα είναι μια ευκαιρια να έχεις κόσμο γύρω σου και να παρηγορηθείς/ξεχαστεις .Μετά τα εννιάμερα ,έχει περασει σχεδόν μιά βδομάδα ,η απώλεια είναι νωπή ,αλλά οχι και τόσο πρόσφατη.Μετά τα σαράντα που συνηθως έχουν την ευκαιρία να παρευρεθούν άτομα που δεν μπόρεσαν να είναι στην κηδεία .Μετα οι ευχές διαβάζονται συνήθως στους… Διαβάστε περισσότερα »
Πολύ εύστοχη η απάντηση. Μου θύμισε κάτι αντίστοιχο που διάβασα πρόσφατα:
“Recognizing how totally ignorant you are is the only honest way to deal with people who’ve been through something traumatic.”
― Banana Yoshimoto, The Lake
Πολύ ωραίο βιβλίο.
Θα συμφωνήσω, μου άρεσε πολύ, όπως και ο,τι έχω διαβάσει της Yoshimoto. Και όλα κινούνται γύρω απο το θέμα της απώλειας.
Ναι, μάλλον κάτι τρέχει. Αυτή η τελετουργική εμμονική έκφραση πένθους μάλλον είναι φορεμένη καπέλο από την οικογένεια, αλλά και αν δεν είναι, υγιές πένθος δεν το λες. Μαύρα για θείο και μάλιστα σε έφηβη; Δες πάντως αν συν τω χρόνω το χαλαρώσει σταδιακά…
Δε μας λες τι είδους σχέση έχεις με τη συμμαθήτριά σου. Αν μπορείς να την προσεγγίσεις και να μάθεις πως νιώθει γι αυτό που της συνέβη. Όμως δεν πρέπει με τίποτα να πας με διάθεση να κρίνεις τους γονείς της ή την πίστη τους. Εγώ που είδα την κολλητή μου σε πιο ζόρικη απώλεια σε αυτή την ηλικία και που της επέβαλαν να φοράει μαύρα για ένα χρόνο (χωρίς να είναι θρήσκοι) δεν είπα τίποτα. Στην ερώτησή σου νομίζω το σοβαρό είναι αν δε μπορεί να διαχειριστεί το πένθος. Αν της επιβάλλουν κάτι οι γονείς είναι μικρότερο το κακό.
Κι εγω το ιδιο σκεφτηκα. Γιατι αν της το επιβαλλουν, τοτε εχει μια εξτρα πιεση να διαχειριστει περα απο το πενθος της, κι ολο αυτο μου φαινεται πολυ βαρυ για ενα νεο παιδι. Το να μπορει να πενθησει κανεις με ολους τους πιθανους τροπους, χωρις να λογοκρινεται, ειναι ο,τι πιο απελευθερωτικο για μενα.
Ή και να μην πενθήσει αν δεν το νιώθει, έλεος, 15-16 χρονών νέος άνθρωπος, να πενθεί σώνει & ντε που πέθανε ο άντρας της αδερφής του μπαμπά! Ούτε καν εξ’ αίματος η συγγένεια, ούτε καν ότι την μεγάλωσε και τον έβλεπε κάθε μέρα!
Δηλαδή, βάζω τον εαυτό μου στη θέση των γονιών της και μάλλον θα έλεγα στο παιδί, “κοίτα, εγώ πονάω, ή νιώθω πως πρέπει να τηρήσω καποια πράγματα για χ, ψ λόγους. Εσύ, συνέχισε τη ζωή σου, δε σε αφορά άμεσα αυτό”.
Νομίζω ότι σε αυτή την ηλικία είναι λίγο περίεργο από μόνη της να πενθεί με αυτό τον τρόπο. Να αποφεύγει καθετί που θεωρείται διασκεδαστικό. Είναι σαν να αυτοτιμωρείται. Ότι δε πρέπει να βιώσει χαρά. Μου θυμίζει άλλες εποχές. Οπότε το να της το επιβάλουν (παλιά μυαλά) είναι οκ, θα περάσει. Αν μόνη της το βιώνει έτσι, νομίζω είναι σοβαρό.
Πολύ ωραία η απάντηση της Λένας. Το σημαντικό είναι να το συζητήσεις μαζί της με τρόπο που δεν θα την φέρει σε θέση άμυνας. Προσωπικά, είμαι αρκετά τυχερή, ώστε να μην έχω χάσει ακόμα πολλούς συγγενείς μου. Όταν πέθανε ο παππούς μου πήγαινα γυμνάσιο. Επειδή δεν είχα δει πραγματικά ποτέ πως αντιμετωπίζουν το πένθος, ούτε είχα πάει πχ έστω σε άλλη κηδεία, ποτέ δεν αναρωτήθηκα για όλους αυτούς τους τύπους που κρατάμε και ακολουθούσα κι εγώ ασυναίσθητα και ευλαβικά. Δεν χρειάστηκε κάποια πλύση εγκεφάλου ή κάποια πίεση. Π.χ.μου είπε απλώς η μητέρα μου, “κλείσε την τηλεόραση, έχουμε πένθος” και το… Διαβάστε περισσότερα »