Μανούλα και εγκυούλα: είναι μόνο χαϊδευτικά αυτά τα υποκοριστικά;

Ποια η διαφορά από το μπαμπάκας;

Τα υποκοριστικά στην ελληνική γλώσσα έχουν γενικά συγκεκριμένες λειτουργίες ανάλογα με το ουσιαστικό και το γλωσσικό περιβάλλον, μέσα στο οποίο βρίσκονται. Μπορεί να δηλώνουν ποσοτική υποτίμηση (π.χ. κουτάκι, δηλαδή μικρό κουτί), αλλά και να συμβάλλουν στην ευγένεια του εκφωνήματος (π.χ. μου φέρνεις λίγο νεράκι;). Ας μην ξεχνάμε, φυσικά, και τη χαϊδευτική τους λειτουργία (π.χ. αδερφούλης, κοριτσάκι) αλλά και γενικά την τάση τους να δείχνουν την εμπλοκή του ομιλητή, ιδίως στην τρυφερή γλώσσα μεταξύ αγαπημένων (π.χ. μωράκι μου, αγαπούλα μου κλπ).

Πολύ σημαντικό χαρακτηριστικό των υποκοριστικών είναι ότι πολλές φορές στοχεύουν στην ποιοτική υποτίμηση ενός ουσιαστικού και για αυτό ακριβώς το χαρακτηριστικό έχουν γίνει πολλές κοινωνιολογικές και γλωσσολογικές έρευνες σε σχέση με τη θέση της γυναίκας. Όλοι γνωρίζουμε τις αρνητικές συνυποδηλώσεις που έχει το υποκοριστικό γυναικούλα, όταν τα αντίστοιχα υποκοριστικά για τον άντρα (αντρούλης, αντράκι) δηλώνουν κάτι εντελώς διαφορετικό και σίγουρα καθόλου υποτιμητικό.

Την προσοχή μου, πάντως, τράβηξαν περισσότερο τα υποκοριστικά που σχετίζονται με τη μητρότητα. Τη λέξη μανούλα την έχουμε σίγουρα όλοι πολύ τρυφερά στο μυαλό μας και κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει τη λειτουργία της όταν εκφέρεται από το παιδί προς τη μητέρα του, όπως ακριβώς συμβαίνει και με το αντίστοιχο μπαμπάκας. Ωστόσο, το υποκοριστικό μανούλα έχει αποκτήσει και μια ευρύτερη χρήση που ξεφεύγει από τη χαϊδευτική λειτουργία. Πόσες φορές δεν έχουμε ακούσει ή δεν έχουμε διαβάσει, κυρίως από γυναίκες, φράσεις, όπως «εσύ τώρα έγινες μανούλα» ή «όταν είσαι μανούλα, πρέπει…». Οι αντίστοιχες εκφράσεις για τον πατέρα είναι και πολύ πιο σπάνιες αλλά και δεν εμπλέκουν πουθενά το υποκοριστικό. Ο πατέρας ή ο μπαμπάς είναι ένας ρόλος με ορισμένες υποχρεώσεις και φυσικά τεράστια σημασία, ο μπαμπάκας, όμως, είναι μια πολύ ειδική λέξη που την ακούμε κυρίως από την κόρη του.

Η χρήση του υποκοριστικού μανούλα σε γλωσσικά περικείμενα εκτός του στενού πλαισίου της οικογένειας θεωρώ ότι εκμεταλλεύεται τη χαϊδευτική και τρυφερή λειτουργία της λέξης, για να κάνει αυτό που γενικά συμβαίνει με την αναγνώριση του ρόλου της μάνας στην κοινωνία. Να τονίσει την ιερότητά του και τελικά να παγιδεύσει κάθε μητέρα στο ατελείωτο μπαράζ των τύψεων ότι ποτέ δεν είναι αρκετή και ότι πάντα θα έπρεπε να κάνει κάτι παραπάνω για το παιδί της, αφήνοντας τις δικές της ανάγκες εντελώς στην άκρη.

Και, φυσικά, νομίζω ότι όταν ακούμε αυτή τη λέξη, σε όλους μας έρχεται στο μυαλό το περίφημο group «Μανούλες του Facebook», στο οποίο ο ρόλος της μητρότητας που εκφράζεται τόσο εμφατικά μοιάζει να δίνει το δικαίωμα να ειπώνεται ο κάθε παραλογισμός χωρίς ίχνος ντροπής λόγω αυτής της λογικής ότι στη μάνα επιτρέπονται τα πάντα.

Στα ίδια πλαίσια, θα τοποθετούσα και το υποκοριστικό εγκυούλα, το οποίο τώρα τελευταία μοιάζει να εισάγεται ολοένα και περισσότερο στην καθομιλουμένη. Τη δική μου προσοχή την τράβηξε, όταν άκουσα την Τσιμτσιλή να λέει στο πρωινάδικό της «Όλα συγχωρούνται στην εγκυούλα» και εντυπωσιάστηκα από το πώς χτίζεται από τα πρώτα ήδη στάδια της μητρότητας ένα ολόκληρο οικοδόμημα με τη γλωσσική χρήση που επηρεάζει συνειδήσεις έμμεσα. Το ουσιαστικό αποκτά αμέσως χαϊδευτική λειτουργία, όμως τελικά αυτή η αναγωγή σε κάτι τόσο ιερό και τρυφερό δεν είναι τόσο αθώα και προετοιμάζει το έδαφος για μια θεώρηση της γυναίκας με επίκεντρο αυτό το χαρακτηριστικό της και μόνο. Τουλάχιστον το δικό μου γλωσσικό αίσθημα έτσι το αντιλαμβάνεται.

Ακολουθήστε την Α,ΜΠΑ; στο Google News

in

Αξιολογήστε το άρθρο

20 points
Upvote Downvote

30
ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ

Παρακαλούμε Συνδεθείτε για να σχολιάσετε
17 Θέματα σχολίων
13 Απαντήσεις θεμάτων
3 Ακόλουθοι
 
Με τις περισσότερες αντιδράσεις
Δημοφιλέστερο θέμα σχολίου
22 Συντάκτες σχολίων
Αλεξιάννα ΤσότσουseagullΠαπαρουναidrilDr. Arisa Πρόσφατοι συντάκτες σχολίων
  Εγγραφείτε  
νεότερα παλαιότερα δημοφιλέστερα
Ειδοποίηση για
eraki
Μέλος
Χρόνια συμμετοχής
Συμμετέχων

Εμένα πάντως, και με τα δυο αυτά έτσι όπως λέγονται, μου έρχεται ένας εμετούλης… ( για να μείνω και στα υποκοριστικά)
Ειδικά όταν μου τα λένε άλλες μανούλες-εγκυούλες στα σχολεία των παιδιών μου.

Mitsi
Μέλος
Χρόνια συμμετοχής
Εθισμένος στα Lenoji
Ήρωας

Πολύ ωραία ανάλυση. Θα συμφωνήσω μαζί σου. Ειδικά αυτό το μανούλα όταν το ακούω από γυναίκες για τον εαυτό τους ή για άλλες γυναίκες εκνευρίζομαι αυτομάτως. Όσο για το εγγυουλα, πρώτη φορά το ακούω . Μου ακούγεται επίσης εμετικό και πατροναριστικο

mongrel
Μέλος
Χρόνια συμμετοχής
Συνεργάτης

Καλά, για το “εγκυούλα” δεν έχω λόγια! (ευτυχώς δεν έχω ούτε τηλεόραση και κάτι τέτοια τα γλιτώνω).
Πάντως σου διέφυγε μια πολύ σημαντική χρηση της λέξης “μανούλα” (αλλά και “μάνα”) : όταν λέμε “είμαι μανούλα στο…” ασχέτως φύλου, εννοώντας ότι έχω εξαιρετική ικανότητα / γνώση σε κάτι.

Dr. Arisa
Μέλος
Χρόνια συμμετοχής
Δημιουργός Κειμένων
Συμμετέχων

Εγώ πάντως δεν έχω ακούσει κανέναν σοβαρό άνθρωπο να εκφράζεται με λέξεις όπως εγκυουλα. Οπότε τι συζητάμε?

Παπαρουνα
Μέλος
Χρόνια συμμετοχής
Ενθουσιώδης

Νομιζεις οτι ο κοσμος κυβερναται απο σοβαρους ανθρωπους;

Ποιοι εδωσαν το κωνειο στον Σωκρατη και ποιοι σταυρωσαν τον Χριστο;

Dr. Arisa
Μέλος
Χρόνια συμμετοχής
Δημιουργός Κειμένων
Συμμετέχων

Εσυ πάντως σε ποια κατηγορία ανήκεις δεν κατάλαβα….

Παπαρουνα
Μέλος
Χρόνια συμμετοχής
Ενθουσιώδης

Εγκυουλα, δεν έχω σκοπό να αποκαλέσω κάποια έγκυο.
Πιστεύω σε κάλυψα.
Αλλά εδώ μιλούσαμε για το σύνολο

Aloutero
Μέλος
Εθισμένος στα Lenoji
Up/Down Voter
Χρόνια συμμετοχής
Ειδικός

Εγώ πάντως τις λέω γκαστρούλες. Σόρρυ φολκς

Beholder
Μέλος
Εθισμένος στα Lenoji
Χρόνια συμμετοχής
Up/Down Voter
Συμμετέχων

Τόσο υπέροχα γλυκιά λέξη το μανούλα και εσύ το υποτιμάς έτσι.

Όλες οι λέξεις μπορεί να σημαίνουν διαφορετικά πράγματα ανάλογα με το που και πως τις χρησιμοποιείς.

Μ@λ@κα φωνάζω το κολλητό μου αλλά και τον χειρότερο εχθρό μου…

Alex Rainers
Μέλος
Χρόνια συμμετοχής
Advocate

Αγάπη μόνο για τα φιλαράκια

lalala
Μέλος
Χρόνια συμμετοχής
Συμμετέχων

Είναι υποτιμητικά και απαίσια. Η “μανούλα” είναι το ευαίσθητο πλάσμα που χρειάζεται προϊόντα και ειδικούς και μπορεί να είναι όσο αγαθούλα είναι και η κορούλα και η εγκυούλα κάτι παρόμοιο, ή σα να λέμε γριούλα, εννοώντας η καημένη η ανήμπορη σωματικά και πνευματικά. ΑΗΔΙΑ ΟΛΑ!

Φούστα Κλαρωτή
Μέλος
Εθισμένος στα Lenoji
Up/Down Voter
Χρόνια συμμετοχής
Δημιουργός Κειμένων
Μέντορας

Σε πολυπληθές γκρουπ μανούλων του facebook κάποια κυρία είχε κάνει ένα ποστ αγανάκτησης όπου αστυνομικός τόλμησε να της κόψει κλήση επειδή είχε κάνει μια παράβαση (δε θυμάμαι αν ήταν παρκάρισμα ή κάτι άλλο πιο σοβαρό). Τα περισσότερα σχόλια από κάτω έλεγαν “μα καλά, δε σε σεβάστηκε που είσαι μάνα;”.

polkadots
Μέλος
Χρόνια συμμετοχής
Συμμετέχων

Σε γενικες γραμμες διαφωνω με το αρθρο. Οχι το μανουλα ,ως λεξη αυτουσια δεν ειναι καθολου υποτιμητικη. Μπορει ευκολα να πει κανεις τη φραση ” Μανα-θυσια” ή ” χμμμ ωραια μανα…” . Εχει να κανει με τον τονο της φωνης και το συνολο της προτασης. Η γυναικα , ως μητερα , εχει μπει σε πολλα καλουπια και στερεοτυπα. Στη μανα δεν επιτρεπονται τα παντα και δεν θα επρεπε. Δυστυχως ομως , ενα συχνο φαινομενο ειναι πως για συμπεριφορες παιδιων συχνοτερα κατηγορειται η μητερα , ενω υπαρχει και πατερας και για το παιδι ειναι και ειναι και οι δυο υπευθυνοι. Να… Διαβάστε περισσότερα »

Λένα Φουτσιτζή
Editor
Συντονιστής Κοινότητας
Επιβεβαιωμένος Χρήστης
Δημιουργός Περιεχομένου
Χρόνια συμμετοχής
Up/Down Voter
Θρύλος

Άρα, σε γενικές γραμμές συμφωνείς με το άρθρο

vaggelis
Μέλος
Χρόνια συμμετοχής
Εθισμένος στα Lenoji
Ενθουσιώδης

ειναι μια ολοκληρη κοσμοθεωρια που βασιζεται στο οτι για το μεγαλωμα των παιδιων ευθυνη ειναι της γυναικας-μανουλας,ακομα κ ατυχημα με υπαιτιοτητα αντρα η γυναικα θα φαει το κραξιμο με το γνωστο καλα αυτος αλλα αυτη η μανα? κλπ… ακομα και νομικα να το δεις σε περιπτωση διαζυγιου τα δικαστηρια αποφασιζουν υπερ της μανουλας και μονο αν υπαρχει ιατρικο προβλημα ασχολουνται με το μπαμπακα.Δυστυχως ζουμε απο την γεννηση μας σε καλουπια.

Μέλος
Up/Down Voter
Εθισμένος στα Lenoji
Χρόνια συμμετοχής
Δημιουργός Κειμένων
Ήρωας

Συμφωνώ απόλυτα. Και πιστεύω ότι ένας πρακτικός τρόπος για να καταλάβει κανείς όσα λέει το κείμενο είναι να μεταφέρει αυτές τις λέξεις στο αντρικό αντίστοιχο πχ. να πει για έναν άντρα: “Τώρα που έγινε μπαμπάκας.” και να δει πόσο περίεργο ακούγεται. Και φυσικά δεν πιστεύω ότι είναι τυχαίο ότι γενικά στην κοινωνία τα υποκοριστικά χρησιμοποιούνται πολύ περισσότερο για τις γυναίκες παρά για τους άντρες.

lalala
Μέλος
Χρόνια συμμετοχής
Συμμετέχων

“Μπαμπάκες – μπαμπακούληδες – μπαμπούληδες του facebook” Κι όμως, δεν υπάρχει…

Haifischnet
Επισκέπτης
Συμμετέχων
Haifischnet

Με τα υποκοριστικά σε -ούλα μου ήρθε αναγούλα, αλλά η συνήθης ομοιοκαταληξία είναι σκατούλα.